नयाँदिल्ली। भारतमा विवादास्पद मतदाता सूची संशोधनको विरोध गर्दै ‘कक्रोच’ युवा आन्दोलनले मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा मागेर शुक्रबार मुम्बईमा प्रदर्शन गर्ने भएको छ।

उक्त आन्दोलनले निर्वाचन प्रक्रिया, सरकारी जवाफदेहिता र लोकतान्त्रिक संस्थाको रक्षासम्बन्धी विषयहरूलाई समेत आफ्नो अभियानमा समेट्दै आएको छ।

सुरुमा अनलाइन अभियानका रूपमा अघि बढेको यस आन्दोलनले यसअघि युवा बेरोजगारी र परीक्षाका प्रश्नपत्र चुहावट (पेपर लिक) को विरोधमा व्यापक प्रदर्शन गरेको थियो।

उक्त आन्दोलनको तीव्र दबाबपछि भारतका शिक्षामन्त्रीले राजीनामा दिनुपरेको थियो। यसैबीच, विद्यार्थी तथा नागरिक समाजका समूहहरूले पनि समान माग राख्दै नयाँ दिल्लीको ऐतिहासिक जन्तर मन्तरमा प्रदर्शन गर्ने भएका छन्।

हाल मतदाता सूचीको ‘विशेष गहन संशोधन’ लाई लिएर भारतीय निर्वाचन आयोगमाथि सर्वत्र दबाब बढेको छ। आलोचक तथा विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) लाई राजनीतिक फाइदा पुग्ने गरी मतदाता सूचीमा हेरफेर गरिएको गम्भीर आरोप लगाएका छन्। यद्यपि, निर्वाचन आयोग र भारत सरकारले भने यी आरोपहरूको खण्डन गर्दै कुनै गलत काम नभएको दाबी गर्दै आएका छन्।

गत महिना ‘इन्डियन एक्सप्रेस’ पत्रिकाले तीन सदस्यीय निर्वाचन आयोगका दुई जना आयुक्तहरूले नै मतदाता सूची संशोधन, दर्ता प्रक्रिया र डिजिटल प्रणालीसम्बन्धी केही निर्णयहरूमा आपत्ति जनाएको समाचार प्रकाशित गरेको थियो।

आयोगले भने त्यसलाई औपचारिक लिखित आपत्ति नभई आयुक्तहरूबीचको ‘भिन्न विचार र छलफल’ मात्र भएको स्पष्टीकरण दिएको थियो।

बिहार राज्यबाट सुरु गरिएको यो मतदाता सूची संशोधन प्रक्रिया अहिले भारतका अधिकांश राज्य तथा सङ्घीय प्रशासित क्षेत्रहरूमा विस्तार भइसकेको छ। आलोचकहरूका अनुसार संशोधनका लागि आवश्यक कागजातहरू जुटाउन निकै कठिन भएकाले लाखौँ योग्य नागरिकहरू मतदाता सूचीबाट वञ्चित हुने खतरा बढेको छ।

अर्कोतर्फ, दोहोरो नाम हटाउनुका साथै अयोग्य व्यक्तिहरूलाई हटाई योग्य मतदातालाई मात्र सूचीमा कायम राख्नु संशोधनको मुख्य उद्देश्य रहेको दाबी निर्वाचन आयोगले गरिरहेको छ।

अभिजीत डिप्केको नेतृत्वमा प्रश्नपत्र चुहावटविरुद्धको आन्दोलनबाट राष्ट्रिय स्तरमा चर्चामा आएको ‘कक्रोच आन्दोलन’ले अहिले शिक्षा क्षेत्रभन्दा बाहिर निस्किएर निर्वाचन प्रक्रिया, पारदर्शिता र लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको निष्पक्षता जस्ता गम्भीर विषयहरूलाई समेत आफ्नो आन्दोलनको मुख्य एजेण्डा बनाएको छ।