गण्डकी। फाँटमा धान झुलेर पहेँलो हुँदै थियो। किसान दसैँको अघिपछि धान भित्र्याउने सुरसारमा थिए। तर, केही दिनअघि दरमखोलामा आएको बाढीले दुःखजिलो गरेर उब्जाएको धानबालीमात्र लगेन खेत बगाइदियो।

बागलुङको गलकोट नगरपालिका-९ का किसान यतिबेला प्रकृतिको प्रहार सहन बाध्य छन्। लहलह धान फल्ने खेत बगरमा परिणत हुँदा किसान गहिरो चिन्तामा छन्। फापरखेतका पुरुषोत्तम गौतमले झेतुङमा रहेको आफ्नो १८ मुरी धान फल्ने खेत बाढीले बगाएको बताए।

“नामोनिसान नरहने गरी खेत सबै बाढीले लग्यो, बाउबाजेले आर्जेको खेत बगर पल्टँदा मन भारी भएको छ”, उनले भने, “खेतकै उब्जनीले घरपरिवार धानिन्थ्यो, यसपालि प्रकृतिले हामीलाई ठग्यो, हाम्रो आवाज खै कसले सुन्छ ?”

टिमुरबोटका टेकराज शर्माको पीडा पनि उस्तै छ। उनको १२ मुरी धान फल्ने चार रोपनी खेत बाढीले कटान गरेको छ। “धाने पाकेर घर भित्र्याउने बेलामा भएको खेत पनि सबै बाढीले बगायो”, उनले भने, “दुःख गरेर जोडेको खेत सबै सकियो, राज्यले क्षतिपूर्तिको व्यवस्था गर्न सके हामीलाई केही राहत हुने थियो।” उनले आफूजस्तै धेरै छिमेकीहरू बाढीको मारमा परेको बताए।

गत शनिबार रातिको भारी वर्षापछि दरमखोलामा आएको बाढीले तटीय क्षेत्रमा बढी क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीले उक्त वडामा केही घरगोठसमेत बगाएको गलकोट–९ का वडाध्यक्ष तेजबहादुर थापाले बताए। उनका अनुसार बाढीले टिमुरबोट, ब्राहमुरी, झेतुङ, सयमुरीलगायत ठाउँमा खेत कटान गरेको हो। “बाह्रमुरीमा रहेको मेरो आफ्नै १० मुरी धान फल्ने खेतमा पनि अहिले खोला हिँडेको छ”, उनले भने, “यस वडाका धेरै किसानको मुख्य उब्जाउ क्षेत्र बाढीले बगाएको छ।”

मुख्य खाद्यबाली धान भित्र्याउने बेलामा आएको बाढीले खेत नै बगाएपछि किसान पीडामा रहेको वडाध्यक्ष थापाले बताए। राम्रो बाली लाग्ने उब्जाउ जमिन नासिँदा गाउँको कृषि प्रणालीमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने देखिएको उनले उल्लेख गरे।

बाढीबाट पुगेको क्षतिको विवरण सङ्कलन गरेर प्रभावित किसानलाई राहत उपलब्ध गराउन वडा कार्यालयमार्फत आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाइएको थापाको भनाइ छ। बाढीबाट प्रभावित १३५ परिवारमध्ये सबैभन्दा धेरैको खेत कटान गरेको उनले बताए।

गलकोट-३ मा पनि करिब २० रोपनी खेतमा बाढीले क्षति पुर्‍याएको वडाध्यक्ष फम खत्रीले बताए। गलकोटमा मानवीय क्षति नभए पनि व्यक्ति र सार्वजनिक सम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुगेको उनको भनाइ छ।

नगरप्रमुख भरत शर्मा गैरेले दरमखोलाले गलकोटका वडा नं ३, ५, ६, ८, ९ लगायत वडामा खेत कटान गरेको जानकारी दिए। उनले धानखेत कटान भएका किसानलाई एक रोपनी बराबरको रु चार हजार राहत दिने निर्णय भएको बताए।

“बाढीले धानबालीमा पुर्याएको क्षतिका लागि किसानलाई चार हजारदेखि बढीमा १६ हजारसम्म क्षतिपूर्ति दिँदैछौँ”, उनले भने, “नगरपालिकाका तर्फबाट बाढी प्रभावितलाई तत्कालका लागि राहत व्यवस्था गरेका छौँ, पुनर्निर्माणलाई योजनाबद्ध रूपमा अगाडि बढाउँछौँ।” क्षतिको एकिन विवरण सङ्कलन गर्ने काम भइरहेको उहाँको भनाइ छ।

प्रारम्भिक विवरणअनुसार बाढीपहिरामा कारण नगर क्षेत्रभित्र २२ घरगोठमा क्षति पुगेको छ। ‘रिसोर्ट’लगायत व्यावसायिक संरचनामा पनि क्षति पुगेको प्रमुख गैरेले बताए। “खेतसँगै कृषि फार्म, पशुपालन व्यवसायमा पनि बाढीले क्षति पुर्याएको छ”, उनले भने, “उहाँहरुका लागि राहत र क्षतिपूर्तिका लागि निरन्तर पहल भइरहेको छ।”

यही असोज ८ देखि ११ गतेसम्म परेको भारी वर्षासँगै निम्तिएका बाढीपहिराका घटनाबाट गलकोटसहित जिल्लाका अधिकांश स्थानीय तह प्रभावित बनेका छन्। पहिरामा परी जिल्लामा १३ जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने ठूलो भौतिक क्षति पुगको छ।