काठमाडौं। रुसका तेल प्रशोधन केन्द्र र निर्यात संरचनामाथि युक्रेनले लगातार ड्रोन आक्रमण गरेपछि विश्व बजारमा डिजेलको आपूर्ति प्रभावित भएको छ। मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वले पनि इन्धन आपूर्तिमा दबाब बढाएको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा डिजेलको उपलब्धता घट्ने र मूल्य उच्च रहने जोखिम बढाएको छ।

रिपोर्ट अनुसार, रुसको डिजेल निर्यात गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष सेप्टेम्बरमा करिब ७७ प्रतिशत घटेको छ। व्यापारसम्बन्धी तथ्याङ्क उपलब्ध गराउने केप्लरका अनुसार रुसको डिजेल निर्यात घटेर दैनिक करिब १ लाख ४१ हजार ब्यारेलमा सीमित भएको छ। गत वर्ष सेप्टेम्बरमा यो मात्रा दैनिक ६ लाख ८ हजार ब्यारेल थियो।

युक्रेनले रुसी तेल भण्डारण केन्द्र, प्रशोधन कारखाना र निर्यात संरचनालाई लक्षित गर्दै आक्रमण तीव्र बनाएको छ। पछिल्ला आक्रमणमा सेन्ट पिटर्सबर्गस्थित तेल निर्यात केन्द्रमा समेत आगलागी भएको खबर सार्वजनिक भएको छ। युक्रेनले रुसभित्र टाढा रहेका तेल प्रशोधन केन्द्रलाई पनि निशाना बनाउन थालेपछि क्षतिको प्रभाव बढेको छ।

तेल प्रशोधन केन्द्रमा रहेका जटिल उपकरणमा क्षति पुग्दा मर्मत गर्न महिनौँ लाग्न सक्ने विज्ञहरूले बताएका छन्। प्रतिबन्ध र आपूर्ति शृङ्खलासम्बन्धी समस्याका कारण आवश्यक उपकरण छिटो उपलब्ध गराउन कठिन हुने भएकाले रुसी तेल उत्पादन र निर्यातमा लामो समयसम्म असर पर्न सक्ने देखिएको छ।

मध्यपूर्वको द्वन्द्वले पनि विश्व बजारमा डिजेलको आपूर्ति घटाएको छ। होर्मुज जलडमरूमध्यबाट हुने डिजेल निर्यातमा कमी आएपछि रुस र मध्यपूर्व दुवैतर्फबाट विश्व बजारमा पुग्ने डिजेलको मात्रा घटेको छ। अमेरिकामा समेत डिजेलको औसत मूल्य बढेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले डिजेल आपूर्तिमा देखिएको दबाब सन् २०२७ सम्म कायम रहन सक्ने चेतावनी दिएको छ। अमेरिकी तेल प्रशोधन केन्द्रहरू उच्च क्षमतामा सञ्चालन भइरहेकाले उत्पादन बढाएर विश्व बजारको अभाव पूर्ति गर्न पनि कठिन हुन सक्छ।

डिजेलको आपूर्ति निरन्तर घटेमा मालसामान ढुवानी, कृषि, उद्योग र उत्पादन लागतमा असर पर्ने जोखिम छ। नेपाललगायत आयातमा निर्भर देशमा यसको प्रभाव कति पर्छ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य, आयात लागत, घरेलु आपूर्ति र सरकारी नीतिमा निर्भर हुनेछ।