बीबीसी। अमेरिकी मध्यावधि चुनावको प्रचारप्रसारमा इतिहासकै सबैभन्दा बढी खर्च हुने निश्चित भएको छ। अभियानको वित्तपोषण निगरानी गर्ने स्वतन्त्र संस्था ‘ओपन सेक्रेट्स’ का अनुसार कुल खर्च बढेर करिब १२ अर्ब डलर (लगभग ९ अर्ब पाउन्ड) पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।

नाभेम्बर ३ को निर्वाचन अघि मुख्य प्रतिस्पर्धा भइरहेका क्षेत्रहरूमा ‘सुपर पोलिटिकल एक्सन कमिटी’  भनिने बाह्य राजनीतिक समूहहरूले ठूलो धनराशि खन्याएका कारण यो खर्च अत्यधिक बढेको हो।

सबैभन्दा बढी व्यक्तिगत चन्दा दिने दाता अर्बपति व्यवसायी इलन मस्क हुन्, जसले विशेष गरी आफ्ना कम्पनीहरू रहेका टेक्सास राज्यमा रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूलाई समर्थन गर्न करिब आधा अर्ब (५० करोड) डलर खर्च गरेका छन्।

‘बीबीसी भ्यारिफाइ’ ले यी तथ्यांकहरू र रकम कहाँ खर्च भयो भन्नेबारे छानबिन गरेको छ।

कति खर्च भयो?

व्यक्ति, दल वा पोलिटिकल एक्सन कमिटीले उम्मेदवारहरूलाई सीधा कति रकम दिन पाउँछन् भन्नेबारे निश्चित नियमहरू छन्।

तर, ‘सुपर प्याक्स’ले व्यक्ति, कर्पोरेट घराना, श्रमिक युनियन र अन्य राजनीतिक समितिहरूबाट असीमित रकम स्वीकार गर्न सक्छन्। उनीहरूले त्यो रकम सीधा उम्मेदवारलाई दिन पाउँदैनन्, तर अप्रत्यक्ष रूपमा उम्मेदवारको समर्थनमा खर्च गर्न सक्छन्।

अक्टोबरको मध्यसम्मको सङ्घीय निर्वाचन आयोगको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार यस मध्यावधि चुनावमा ९.५ अर्ब डलरभन्दा बढी खर्च भइसकेको छ।

यसमा ‘प्याक्स’ र ‘सुपर प्याक्स’ को हिस्सा आधाभन्दा बढी अर्थात् करिब ५.५ अर्ब डलर रहेको छ, जसको खर्च पछिल्ला दुई महिनामा लगभग दोब्बर भएको छ।

उम्मेदवार, दल र बाह्य समूहहरूले आफ्नो खर्चको विवरण एफईसीमा पेस गर्नुपर्छ, तर मध्यावधि चुनाव सकिएपछि मात्रै पूर्ण तथ्यांक उपलब्ध हुनेछ।

यद्यपि, विगतका प्रवृत्तिहरूका आधारमा कुल खर्च ११.९ अर्ब डलर पुग्ने ‘ओपन सेक्रेट्स’ को प्रक्षेपण छ। यो अघिल्लो मध्यावधि चुनावको तुलनामा करिब ३० प्रतिशत बढी हुनेछ।

कुन दाताले सबैभन्दा बढी खर्च गरे?

उदारवादी झुकाव भएको थिंक ट्यांक ‘ब्रेनान सेन्टर फर जस्टिस’ का अनुसार अक्टोबर १४ सम्ममा शीर्ष ४० दाताहरूले २.४ अर्ब डलर योगदान गरेका छन्, जुन मध्यावधि चुनावको यो अवधिको अहिलेसम्मकै उच्च रेकर्ड हो।

अमेरिकी अभियान वित्त विशेषज्ञ माइकल बेकेल भन्छन्, “यस चुनावमा धेरैजसो रकम अति धनी दाता र ठूला समूहहरूबाट आएकाले खर्चले अघिल्ला सबै रेकर्डहरू तोडिरहेको छ।”

व्यक्तिबाहेक संस्थाहरूले पनि ‘प्याक्स’ मा सहयोग गर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, अर्बपति फाइनान्सर जोर्ज सोरोसद्वारा स्थापित ‘जियोसर कर्प’ र ‘फन्ड फर पोलिसी रिफर्म’ ले उदारवादी (डेमोक्रेटिक) समूहहरूलाई संयुक्त रूपमा १० करोड २० लाख डलर दिएका छन्।

सोरोसबाहेक न्युयोर्क सहरका पूर्वमेयर तथा व्यवसायी माइकल ब्लुमबर्ग डेमोक्र्याटतर्फका सबैभन्दा ठूला दाता बनेका छन्, जसले ६ करोड डलरभन्दा बढी सहयोग गरेका छन्।

एफईसीका अनुसार विश्वकै ठूला ट्रेडिङ फर्महरूमध्ये एक चलाउने जेफ यास तथा अमेरिकी बिजनेस सप्लाई कम्पनीका मालिक रिचार्ड र एलिजाबेथ उहलेन लगायतका धेरै अर्बपतिहरूले रिपब्लिकन समूहहरूलाई १० करोड डलरभन्दा बढी दिएका छन्।

तर, अक्टोबरसम्ममा मस्कले कुनै पनि व्यक्तिको तुलनामा सबैभन्दा बढी अर्थात् करिब आधा अर्ब डलर चन्दा दिएका छन्।

मस्कले यो रकमको अधिकांश हिस्सा सन् २०२४ मा आफैँले स्थापना गरेको ‘अमेरिका प्याक’ (America PAC) र रिपब्लिकन पक्षधर ‘सेनेट लिडरसिप फन्ड’ लाई दिएका हुन्।

उहाँको अधिकांश रकम टेक्सासको सेनेट दौडमा खर्च भएको छ, जहाँ डेमोक्रेटिक उम्मेदवार जेम्स टालारिकोविरुद्ध प्रतिस्पर्धा गरिरहेका रिपब्लिकन उम्मेदवार केन पाक्सटनलाई समर्थन गरिएको छ।

टेक्सासको प्रतिस्पर्धामा ‘अमेरिका प्याक’ को लगानी ४ करोड ५० लाख डलरभन्दा बढी रहेको छ। यसले मिसिगन र ओहायोका दुवै सेनेट प्रतिस्पर्धामा पनि करिब १-१ करोड डलर लगानी गरेको छ।

‘ओपन सेक्रेट्स’ का ब्रेन्डन जे ग्ल्याभिन भन्छन्, “यस पटक क्रिप्टो कम्पनीहरू पनि धेरै सक्रिय छन्, जहाँ ‘रिपल’ (Ripple) र ‘कोइनबेस’ (Coinbase) ले मिलेर क्रिप्टो उद्योगको हित प्रवर्द्धन गर्ने ‘सुपर प्याक्स’ लाई ६ करोड ३० लाख डलर उपलब्ध गराएका छन्।”

रकम कहाँ खर्च भयो?

अभियान र राजनीतिक समूहहरूले मतदाताहरूसम्म पुग्न विभिन्न तरिकामा पैसा खर्च गर्छन्-जसमा घरदैलो र भोट माग्नका लागि कर्मचारी खटाउने र र्‍यालीजस्ता चुनावी कार्यक्रमहरू आयोजना गर्ने समावेश छ। उनीहरूले आन्तरिक सर्भे (पोलिङ) गराउन पनि रकम खर्च गर्छन्।

तथापि, रकमको ठूलो हिस्सा विज्ञापनमा, विशेष गरी टेलिभिजनमा खर्च हुन्छ।

विज्ञापन ट्र्याकिङ फर्म ‘एडइम्प्याक्ट’ का अनुसार अक्टोबरको अन्त्यसम्ममा विज्ञापनमा मात्रै ११.१५ अर्ब डलर खर्च भइसकेको छ।

बेकेल भन्छन्, “परम्परागत टेलिभिजन प्रसारण विज्ञापन खर्चको मुख्य केन्द्र बनेको छ, यद्यपि डिजिटल विज्ञापनमा पनि खर्च निरन्तर बढिरहेको छ।”

मस्कको खर्चजस्तै ‘एडइम्प्याक्ट’ को तथ्याङ्कअनुसार अधिकांश रकम मिसिगन, टेक्सास र ओहायोका सेनेट प्रतिस्पर्धाहरूको विज्ञापनमा खर्च भएको छ, त्यसपछि आयोवा र मेन राज्यहरू रहेका छन्।