काठमाडौं । गत वर्ष अराजकताको अवस्थामा अमेरिकाले अफगानिस्तानबाट आफ्ना सेना फिर्ता गरेपछि राष्ट्रपति जो बाइडेनले तालिबान शासित अफगानिस्तानलाई आतंकवादीहरूको सुरक्षित आश्रयस्थल बन्न नदिने वाचा गरेका थिए। जब बाइडेनले यो भने उनको नियत स्पष्ट थियो कि दशकौंदेखि आतंकवाद विरुद्धको युद्ध समाप्त भएको छैन।

अफगानिस्तानबाट अमेरिकी सेना फिर्ता भएको करिब एक वर्ष पछि, राष्ट्रपति बाइडेनलाई शीर्ष अधिकारीहरूले सम्पर्क गरे र गुप्तचर अधिकारीहरूले अल-कायदा नेता अयमान अल-जवाहिरीको ठेगाना पत्ता लगाएको बताए। तालिबान सत्तामा आएपछि अल जवाहिरी काबुल फर्किएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताए ।

अमेरिकाले आफ्ना सेना फिर्ता गरेपछि र तालिबान सत्तामा आएदेखि नै सबै कुरालाई निकै सावधानीपूर्वक हेरिरहेको छ। बाइडेनलाई एक सल्लाहकारले भनेका थिए कि तालिबानको आगमन पछि अल-कायदा नेताहरू फर्किरहेका छन्।

जवाहिरीको बारेमा खबर आयो कि उनी काबुलमा ठूलो बाउन्ड्री पर्खाल भित्र बनेको घरमा बस्दै आएका थिए। जवाहिरीसँगै उनकी श्रीमती र छोरी पनि थिए । यो काबुलको चुरपुर क्षेत्र हो जसलाई भीआइपीहरू बस्ने पोश क्षेत्रका रूपमा हेरिन्छ । यो पहिलेको सरकारमा विदेशी दूतावास र कूटनीतिज्ञहरूको घर थियो। अहिले तालिबानका वरिष्ठ अधिकारीहरू यस क्षेत्रमा बस्छन्।

अप्रिलको सुरुमा सीआईए अधिकारीहरूले राष्ट्रपति बाइडेनका अधिकारीहरूलाई जवाहिरीको बारेमा बताए। त्यसपछि राष्ट्रपति बाइडेनलाई अलकायदा नेतालाई समर्थन गर्ने नेटवर्क पहिचान गरेको जानकारी दिइएको थियो। बिस्तारै, अमेरिकी सुरक्षा गुप्तचर अधिकारीहरूले अल-जवाहिरीको घरका गतिविधिहरू बुझ्न थाले। त्यो घरमा कति मानिस बस्छन् र को–कतिबेला बाहिर आउँछन् भन्ने पनि बुझ्ने प्रयास गरिएको थियो ।

अमेरिकी जासुसहरूले उक्त घरमा एक महिलालाई पनि देखे र उनलाई अल-जवाहिरीको पत्नीको रूपमा पहिचान गरे। अमेरिकी जासूसहरूले ती महिलाको व्यवहार अलि फरक फेला पारे। ती महिलाले प्रविधिको प्रयोग गर्ने र उनका श्रीमान् काबुलको यो घरमा बसेको कुरा कसैलाई थाहा नहोस् भन्ने प्रयास गरेको उनीहरु बताउँछन् ।

अल-जवाहिरी यस घरमा सरेपछि कहिल्यै क्याम्पस छोडेनन्। तर अमेरिकी जासुसहरूले अल-जवाहिरी बेलाबेलामा बालकनीमा जाने गरेको याद गरे।

यो राष्ट्रपति बाइडेनका लागि अमेरिकाको मोस्ट वान्टेड आतंकवादीलाई समाप्त गर्ने अवसर थियो। जवाहिरीको घर घना जनसंख्या भएको क्षेत्रमा छ। अफगानिस्तानमा अमेरिकी सेना फिर्ता हुने क्रममा भएको ड्रोन आक्रमणमा काबुलमा १० निर्दोष व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो । जसमा सात बालबालिका पनि थिए । यो पटक अमेरिकी सुरक्षा बलको दिमागमा ड्रोन आक्रमणको बारेमा यो घटना स्मृतिमा थियो।

मे र जुनमा, अमेरिकी नेताको ध्यान युक्रेनमा चलिरहेको युद्ध, बन्दुक नियन्त्रण कानून र जलवायु परिवर्तनमा थियो। तर गोप्य रूपमा राष्ट्रपति बाइडेनलाई अल-जवाहिरीको बारेमा पनि भनिएको थियो। बाइडेनले गुप्तचर अधिकारीहरूलाई भने कि जवाहिरी विरुद्धको अभियानमा सामान्य जनता र परिवारका कुनै पनि सदस्यलाई हानि पुर्‍याउनु हुँदैन।

जुलाई १ मा राष्ट्रपति बाइडेनले सीआईए निर्देशक विलियम बर्न्स र राष्ट्रिय खुफिया निर्देशक एभरिल हाइन्ससँग भेटघाट गरे। यस बैठकमा अल-जवाहिरीमाथि गरिने हमलाबारे बाइडेन निकै गम्भीर थिए। जे होस्, उनी कुनै पनि मोर्चामा चुक्न चाहँदैनथे। एक वरिष्ठ अधिकारीले भने कि बाइडेन यो अपरेसनमा कुनै जोखिम लिन नपरोस् भन्ने चाहन्थे।

बाइडेनले अपरेशनको हरेक चरणको बारेमा सोधपुछ गरे। उनले जवाहिरीको घरको संरचनाबारे जानकारी लिए र आक्रमणको असरबारे पनि सोधे। बाइडेनको यो भेट ह्वाइट हाउसको सिचुएसन रुममा भएको थियो ।

यो ह्वाइट हाउस मुनिको बंकरजस्तै हो, जहाँबाट राष्ट्रपतिले विदेशमा भइरहेको अपरेशनमाथि पनि नजर राख्छन्। अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरू पनि राष्ट्रपतिका हरेक प्रश्नको जवाफ दिन सकियोस् भनेर पूर्ण तयारीका साथ गएका थिए ।

बैठकमा वकिलहरूको सानो समूह पनि थियो । वकिलहरूले आक्रमणमा के के कानूनी समस्याहरू आउन सक्छन् भनेर व्याख्या गर्नुपरेको थियो। जुलाई २५ मा, राष्ट्रपति बाइडेनले सबै कुरा बुझेर, स्ट्राइकलाई अनुमोदन गरे।

अफगानिस्तानको स्थानीय समय अनुसार जुलाई ३१ मा बिहान ६:१८ बजे जवाहिरीको बालकनीमा ड्रोनद्वारा दुईवटा हेलफायर मिसाइल प्रहार गरिएको थियो। जसमा अल कायदा नेता अल जवाहिरीको मृत्यु भएको थियो । अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूले जवाहिरीको परिवारमा कसैलाई चोट नपुगेको बताएका छन्।

आक्रमणबाट घरका झ्यालका सिसा फुटेपनि अन्य क्षति भने भएको छैन । हजारौं माइल टाढा बसेका बाइडेनलाई आक्रमणको सफलताको जानकारी दिइएको थियो। आइतवार, तालिवानको आन्तरिक मन्त्रालयले टोलो न्यूजलाई भन्यो कि मिसाइल खाली घरमा खसेको थियो, त्यसैले कुनै क्षति भएको छैन। यसबाहेक तालिबानले थप जानकारी दिएको छैन।

तर बाइडेन प्रशासनले आक्रमणको लगत्तै हक्कानी नेटवर्क र तालिवानको एक हिंसक गुट त्यहाँ पुगेको र जवाहिरीको परिवारलाई त्यहाँबाट हटाएको बताएको छ। उनीहरूले सम्पूर्ण अपरेशन लुकाउने प्रयास गरे। जब बीबीसी रिपोर्टर सोमबार त्यो घर नजिक पुगे, तालिवानले उनलाई जानबाट रोके र धम्की दिए। तालिबानले भने कि यहाँ हेर्नको लागि केही छैन।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार गुप्तचर अधिकारीहरूले जवाहिरी हमलामा मारिएको धेरै तहमा पुष्टि गरेका छन्। तर काबुलमा कुनै पनि अमेरिकी अधिकारी मैदानमा थिएनन्। अपरेशन कसरी सफल भयो र कसरी पुष्टि भयो भन्नेबारेमा उनीहरूले कुनै जानकारी दिएनन्।

राष्ट्रपति बराक ओबामाको सरकारमा राष्ट्रिय खुफिया निर्देशक जेम्स क्लापरले बीबीसीलाई भने कि काबुलमा पूर्व अमेरिकी सहयोगीहरूले पुष्टि गरेका थिए। जवाहिरीको शव के भयो भन्ने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। बाइडेन प्रशासनले जवाहिरीको शव लिन कुनै प्रयास नगरिएको बताएको छ।

तर, ओसामा बिन लादेनको शव बरामद गरी समुन्द्रमा गाडिएको बताइएको छ । ओसामा बिन लादेनको पनि पहिचान भएको थियो। कट्टरपन्थीहरूले मजार नबनाउन् भनेर समुन्द्रमा गाडियो ।