काठमाडौं । २८ वर्षीय एक युवकले २३३ वर्ष पुरानो इङ्गल्याण्डको एउटा बैंकलाई एकै झटकामा ध्वस्त पारिदिए। कुनै बेला रानी एलिजाबेथ द्वितीयको खाता भएको बैंकको अवस्था यस्तो थियो कि त्यो एक पाउण्ड (करिब डेढ सय रूपैयाँ) को मूल्यमा बेचिएको थियो।

२५ फेब्रुअरी १९६७ मा वाटफोर्ड इङ्गल्याण्डमा जन्मेका निक लिसनको सपना एक सफल स्टक व्यापारी बन्ने थियो। जब उनी २३ वर्षको भए, उनले मोर्गन स्टेनली नामक कम्पनीमा काम गर्न थाले। यसैबीच निकले कम्पनीबाट प्रमोशनको माग गरे । तर उनको म्यानेजरले बढुवा दिएनन् ।

जसका कारण निकले यो कम्पनी छोडे । त्यसपछि सन् १९९० मा उनले इङ्गल्याण्डको सबैभन्दा पुरानो बेरिङ्ग्स बैंकमा काम गर्न थाले। तर बेरिङ्स बैंकलाई थाहा थिएन कि निकलाई काममा लगाउनु कत्तिको भारी हुनेछ।

निक यहाँ आए र नयाँ वातावरण देखे। यहाँका अधिकांश कम्प्युटर पुराना थिए । मानिसहरूले राम्ररी काम गरेका थिएनन् र बैंकले धेरै यस्तो ऋण दिएको थियो जुन मानिसहरूले कहिल्यै तिरेका थिएनन्। निकले तुरुन्तै उनीहरूको खोजी गर्न थाले। यो अनुसन्धानका लागि उनले धेरै देशको भ्रमण पनि गरेका थिए ।

अन्त्यमा, निकले करिब १० करोड पाउण्ड ऋणको खुलासा गरे। निकको यो अनुसन्धानबाट बैंकलाई धेरै फाइदा भयो । त्यसैले बैंकले निकलाई बढुवा पनि दिएको थियो । यसरी निकको स्टक ट्रेडर बन्ने सपना पूरा भयो ।

बैंकले उनलाई सिंगापुरको फ्युचर्स डिभिजनको प्रमुख बनायो। त्यसपछि यहीँबाट सुरु भयो सबै गडबडी । सिंगापुरमा हुँदा बैंकले जापानको स्टक एक्सचेन्जमा काम गरिरहेको थियो । निकको काम स्टकमा बेट्स लगाउनु थियो। यदि बजार निकको भविष्यवाणी अनुसार गयो भने बैंकले नाफा कमाउने थियो। नत्र घाटा हुने थियो ।

निकको पहिलो वर्ष यहाँ खराब रह्यो र उनको धेरै बेट्स घाटामा गए । निकलाई अब बैंकले उनको जागिर खोस्ने डर थियो । त्यसैले निकले यी घाटा लुकाउन गोप्य खाता बनाए, जसमा यी स्टकहरू राखिएका थिए। यी घाटहरू लुकाउन निकलाई धेरै पैसाको आवश्यकता थियो त्यसैले बैंकमा झूट बोल्न थाले ।

निकले नयाँ ग्राहकहरूको लागि थप अंकहरू चाहन्थे। अहिले घाटा नदेखिएकाले बैंकलाई पनि यो अंक दिन कुनै समस्या थिएन । निकका यी दाबीहरू कसैले एकपटक पनि जाँच गरेनन् । निकको आइडिया थियो कि जब यो खातामा रहेको स्टक लाभदायक हुन्छ, उनले पछि निकाल्नेछन् ।

यस्तोमा बैंकले कहिले पनि घाटा भएको थाहा पाउने छैन। निकले एक अन्तर्वार्तामा भनेका थिए कि उनी यसो गर्दा दुई दिनसम्म निकै डराएका थिए कि उनी समातिन सक्छन् । तर उनी समातिएनन् । केही नभएपछि उनको साहस झनै बढ्यो ।

सन् १९९२ सम्ममा निकले बैंकलाई करिब ४० लाख पाउण्ड नोक्सान पुर्याएका थिए। तर यो सबै कुरा बैंकलाई थाहा थिएन । बैंकले निकले उनीहरूका लागि नाफा कमाएको महसुस गरेको थियो ।

तर जुलाई १९९३ मा निकको योजनाले काम गर्यो र सबै घाटा कभर गरियो। तर त्यसपछि उनको साहस बढ्यो र उनले थप जोखिमपूर्ण बेट्स लगाउन थाले। निकको छवि त्यतिबेला सफल ट्रेडरको जस्तो भइसकेको थियो र जसरी भए पनि उनी यो छवि कायम राख्न चाहन्थे।

त्यसपछि बेरिङ्स बैंकमा रोन बेकरको प्रवेश भयो । उनलाई बैंकको सञ्चालनको जिम्मेवारी दिइएको थियो । कामको क्रममा रोनको नजर सिङ्गापुर विभागमा पर्यो, जहाँबाट बैंकले बढी नाफा कमाइरहेको थियो । यहीँबाट उनले निकमाथि शंका गरे । उनले फेला पारे कि निकले जुन ग्राहकहरूलाई फण्ड दिलाएका छन् ती ग्राहकहरूले भुक्तानी गरेका छैनन् ।

त्यसैले सन् १९९३ जुलाईमा बैंकको आन्तरिक लेखापरीक्षण बोलाइएको थियो । लेखा परीक्षकहरू सिंगापुर गए। यो थाहा पाएर निक डराए, किनभने उनको सत्य बाहिर आउन लागेको थियो। त्यतिबेला उनले ९४ मिलियन पाउण्डको घाटा लुकाएका थिए । जुन अघिल्लो घाटाको तुलनामा २३ गुणा बढी हो ।

निकलाई थाहा थियो कि यदि लेखा परीक्षकहरूले गोप्य खातासँग सम्बन्धित एउटै कागजात फेला पारे भने यसको सत्यता सबैलाई खुल्नेछ। तर ब्यारिङ् बैंकका मानिसहरूले यो कामलाई एकदमै हल्का रूपमा लिए। त्यसैले लेखा परीक्षकहरूले लेखासँग सम्बन्धित एउटै कागजातलाई राम्ररी जाँच्न सकेनन्। यसरी निक पक्राउ पर्नबाट जोगिए ।

सेप्टेम्बर १९९२ सम्म, यो घाटा १६० मिलियन पाउन्डमा बढ्यो। फलस्वरूप, निकले आफ्नो व्यक्तिगत स्टकहरू बैंकलाई छुटको मूल्यमा बेच्नुपर्‍यो। जसले गर्दा बैंकले नाफा कमाएको महसुस हुन्थ्यो । अर्कोतर्फ, बैंकले ग्राहकहरूको लागि निकलाई निरन्तर पैसा दिइरहेको थियो। कहिलेकाहीँ निकले एकै दिनमा १० देखि ५० लाख पाउण्ड माग्थे । बैंकले पनि जाँच नगरी अनुमोदन गरिरह्यो ।

अब निक सेलिब्रेटी जस्तै बनेका थिए । सन् १९९४ डिसेम्बरको ट्रेडर्स बैठकमा बैंकले उनलाई बैंकको पोस्टर ब्वाईको रूपमा चिनाएको थियो । किनभने रेकर्डका अनुसार निकले त्यो वर्ष बैंकलाई २८ मिलियन पाउण्ड कमाएर दिएका थिए । तर त्यो बैठकमा, धेरै व्यापारीहरूले यसमा केहि गलत पाए।

उनीहरूले यस विषयमा बैंकसँग कुरा पनि गरे । तर बैंकले उनीहरूलाई बेवास्ता गर्यो । अवस्था यस्तो बनेको थियो कि अब निकले बैंकको ७५% पैसा ह्यान्डल गरिरहेका थिए । जबकि, निकले हालसम्म बैंकलाई ३३ करोड पाउण्ड घाटा गराइसकेका थिए । अहिले यो दबाबलाई सम्हाल्न निकलाई निकै गाह्रो भएको थियो ।

तर निकले अन्तिम प्रयास गरे । निकले अब जापानी बजार आगामी ६ महिनासम्म स्थिर रहने दावी गरे । र त्यो निकको सबैभन्दा ठूलो बाजी थियो। यदि यो भएको भए, निकको सबै घाटा कभर हुने थियो। केही हप्ताको लागि सबै कुरा ठीक भयो। तर जनवरी १७, १९९५ मा जापानमा ठूलो भूकम्प आयो, जसले त्यहाँको अर्थतन्त्रमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो । सेयर बजार ओरालो लाग्न थाल्यो ।

तर, बैंकबाट रकम अझै पनि प्राप्त भइरहेको थियो । निकले बैंकलाई दिन प्रतिदिन घाटा पुर्याइरहेका थिए । यसैबीच निकले ५ लाख पाउण्डको ठूलो घाटा लुकाउन बिर्से । जब लेखा परीक्षकहरूले यो घाटा देखे, उनलाई प्रश्नहरू सोधे। तर निकले नक्कली बैंक लोन कागजात बनाएर यसलाई उनीहरू नजरबाट गायब बनाए। जबकि, यी कागजातहरूबाट यो स्पष्ट भयो कि ती कागजातहरूहरू बैंकबाट नभई निकको व्यक्तिगत फ्याक्स मेसिनबाट पठाइएको हो।

१७ फेब्रुअरी, १९९५ मा, सिंगापुरमा नै बैंक क्लर्कले निकको कागजातहरूमा गल्ती देखे। उनले निकलाई यसबारे सोध्न थाले। एक दिन जब क्लर्क निकको घरमा यसबारे कुरा गर्न गए, उनले आफ्नी श्रीमती बिरामी भएकोले एक घण्टा बाहिर जानुपर्ने बहाना बनाए। । त्यसपछि निक कहिल्यै फर्किएनन् । देश छाडेर गएको थाहा भयो । जब निक हराए, बैंकले निकको गोप्य खाता फेला पार्यो।

जसमा अहिले घाटा बढेर ८३ मिलियन पाउण्ड पुगेको थियो । अब केही गर्न नसकिने बैंकलाई थाहा थियो । उनीहरूले बजार खुल्नुअघि सेन्ट्रल बैंक अफ इङ्गल्याण्डसँग सहयोग मागेका थिए । तर केहि भएन र २३३ वर्ष को लामो इतिहास पछि बेरिङ्स बैंक पतन भयो। घाटा पछि एक डच बैंकले केवल एक पाउन्ड तिरेर पूरै बैंक किन्यो।

त्यसपछि ३० नोभेम्बर १९९५ मा निकलाई जर्मनीबाट गिरफ्तार गरियो। त्यसपछि उनलाई सिंगापुर ल्याइयो । बैंक र सिंगापुर एक्सचेन्जका लेखा परीक्षकहरूलाई ठगी गरेको आरोपमा निकमाथि दुईवटा धारा लगाइएको थियो। डेली मेलका अनुसार यसका लागि उनलाई साढे ६ वर्षको मात्रै सजाय सुनाइएको थियो ।

तर साढे तीन वर्षपछि राम्रो व्यवहारका कारण उनी रिहा भए । यसका लागि बैंकको पनि गल्ती थियो भन्ने अदालतले विश्वास गरेकोले निकलाई कम सजाय दिइएको थियो । उनीहरूले बिना जाँच निकलाई यति धेरै रकम दिए र अडिट भए पनि लेखा परीक्षकहरूले निकको गोप्य खाता समात्न सकेनन्।

निकले सीएनएनलाई दिएको एक अन्तर्वार्तामा जेलको अनुभव सेयर गर्दै आफूले जे गरे पनि गलत भएको बताए । तर एकजना वरिष्ठले पनि आफ्नो काम राम्ररी गरेको भए उनले यो गर्न सक्ने थिएनन्। निकले सिंगापुरको चांगी जेलमा बिताएका दिनको अनुभव पनि सेयर गरेका छन् । जेलका दिनहरु आफुलाई निकै कठिन भएको उनले बताए ।

जेलमा उनीसँगै चिनियाँ र मलेसियाली अन्डरवर्ल्डका खतरनाक बन्दीहरू पनि थिए । उनी प्रायः डराउँथे। जेलमा पुरै अँध्यारो थियो । त्यहाँ राती मात्रै बत्ती बालिन्थ्यो । जेलभित्र झ्याल थिएन । उनीहरुलाई प्वालबाट खाना खुवाइएको थियो । जेलमा समय बिताउन गीत गाउने गरेको उनले बताए ।

निकले आफूलाई त्यहाँ पेटको क्यान्सर पनि भएको बताए । उनी ३२ वर्षको हुँदा सन् १९९९ मा जेलबाट छुटेका थिए । अब उनीसँग जागिर पनि थिएन, त्यसैले उनी इङ्गल्याण्ड फर्किए। यहाँ उनको क्यान्सरको उपचार भयो । निकले आफ्नो आत्मकथा डेली मेललाई लाखौं रुपैयाँमा बेचे ।

उनले एउटा किताब पनि लेखे । यसमाथि ‘रोग ट्रेडर’ नामक फिल्म पनि बनेको छ, जसमा इवान म्याकग्रेगरले काम गरेका छन् । निक आज राम्रो जीवन बिताइरहेका छन्। सन् २०१८ मा सिंगापुरमा भएको बिग ब्रदर शोमा पनि निकलाई सहभागीको रूपमा निम्तो दिइएको थियो ।