काठमाडौं । अमेरिकाले जासुसीको आशंकामा चिनियाँ बेलुन नष्ट गरेको छ । त्यसयता दुई देशबीच झगडा चलिरहेको छ । बेलुन र ड्रोन जस्ता प्रविधिहरू जासुसीका लागि धेरै प्रयोग गरिन्छ, तर जासूसहरूले गर्न सक्ने काम प्रविधिले गर्न सक्दैन ।

धेरै चलाख तरिकाले जासूसहरूले अन्य देशका सबै गोप्य कुराहरू लिन्छन् र अरूलाई पठाउँछन्, त्यो पनि धेरै रक्तपात बिना । कुखुरा पालन गर्ने एक यस्तो व्यक्ति थिए जसले नाजीहरूप्रतिको घृणाको कारण हिटलरलाई समेत धोका दिएका थिए। चाखलाग्दो कुरा यो हो कि जर्मनीले वर्षौंसम्म यसको सुराग पनि पाउन सकेन।

स्पेनमा कपास कारखानाको मालिकको घरमा जन्मेका जुआन पुजोल ग्रासियास सामान्य केटाहरू जस्तै थिए। उनलाई थाहा थिएन उनले जीवनबाट के चाहन्छन् । धनी बाबुको छोरोले कहिले कपासको व्यापार गर्दथे कहिले पसलमा सहायकको जागिर खोज्थे । आफ्नो बुबासँग पनि, जुआनलाई समस्या हुन थाल्यो। बुबाको मृत्युपछि उनले कपासको व्यवसाय बन्द गरेर कुखुरा पालन सुरु गर्ने निर्णय गरे । त्यही समयमा स्पेनमा गृहयुद्ध सुरु भयो।

६ महिनाको सैन्य तालिमको क्रममा जुआनलाई बोर हुन थाल्यो । उनले देखे कि न त स्पेन न अरु कुनै देशले मानवताको कदर गर्छन् । यसैबीच यो बोर व्यक्ति म्याड्रिड गए र एक प्रयोग जस्तै विवाह गरे। जिन्दगी भर्खरै ट्रयाकमा फर्किन थालेको थियो, त्यसैबेला दोस्रो विश्वयुद्धको कथा लेखिन थाल्यो । उनले जर्मनीलाई धेरै घृणा गर्थे र यस समयमा उनलाई बेलायत नाजीहरूलाई रोक्न सक्ने एक मात्र देश जस्तो लाग्यो। जुआन ब्रिटिस सेनामा पुगे र आफूलाई जासुसी गर्न लगाउन अबुरोध गरे । काँचो उमेरकोको यो युवालाई बेलायतले तुरुन्तै अस्वीकार गर्यो।

जुआनले निर्णय गरे कि पहिले उनले जर्मन जासूसको बहाना गर्नेछन् । योसंगै नाजीहरुको गोप्य रहस्य उनीसँग आउनेछ र त्यसपछि बेलायतले उनलाई अस्वीकार गर्न सक्षम हुनेछैन। योजनाले काम गर्यो । जुआनले आफूलाई नाजीहरूको कट्टर वफादार भन्न थाले। उनीहरूको लागि धेरै साना काम गरे। बेलायती रहस्य चोरेर पनि उनी जर्मनी पुगे । तर त्यति मात्रै जसले ठूलो क्षति पुर्याउँदैन । त्यो काफी थियो।

जुआन अब एक दोहोरो एजेन्ट थिए । जर्मनीलाई माया गरेको नाटक गर्दै तर वास्तवमा यसको पराजयको लागि काम गर्दै थिए । उनले नाजीहरूलाई जानकारी पुर्‍याउने गर्दथे, तर या त त्यो नक्कली हुन्थ्यो वा यो यति ढिलो प्राप्त हुन्थ्यो कि यसको कुनै काम थिएन वा सेनाको लागि कुनै काम थिएन। तर जुआनले जानकारी दिने काम जारी राखे। ब्रिटिस सेनालाई उनको रहस्य थाहा थियो र सजिलै जानकारी दिन्थ्यो।

झूटलाई सत्य देखाउन माहिर यो स्पेनी युवकले नाजीहरूलाई निरन्तर जालमा राखे। आफ्नो एक एजेन्टको (जो कहिल्यै छँदै थिएन) मृत्युको नाटक पनि बनाए । ड्रामालाई सत्य देखाउन ब्रिटिश सेनाले पनि सहयोग गरेको थियो । पत्रपत्रिकामा मृतक एजेन्टको तस्बिरसहित श्रद्धाञ्जली प्रकाशित भयो । नाजीहरू यो कडा परिश्रममा यति पग्लिए कि उनीहरूले मृत नक्कली एजेन्टको विधवालाई ठूलो इनाम पठाए। विधवा पनि नक्कली थिइन् र सबै पुरस्कार जुआनले लिए भनेर भन्नु परेन।

सन् १९४४ मा बेलायती र अमेरिकी सेनाले मिलेर नर्मन्डी हुँदै नाजीहरूलाई हराउने योजना बनाएका थिए । जुआनले यसमा ठूलो काम पाए। उनले कुनै न कुनै रूपमा हिटलरको सेनालाई विश्वस्त गराउनु परेको थियो कि जब नर्मन्डीमा सामान्य झडप भइरहेको थियो, वास्तविक आक्रमण केले शहर नजिकै हुनेछ। यो योजनालाई अपरेशन ओभरलोड नाम दिइएको थियो। सामान्य भाषामा यसलाई डी-डे पनि भनिन्छ।

आफ्नो सत्यता प्रमाणित गर्न जुआनले जर्मनहरूलाई ब्रिटिश र अमेरिकी सेनाका अधिकारीहरूको गलत-सत्य रेकर्डिङ पनि पठाए। नक्कली एयरफिल्ड, ट्याङ्क र जहाजको आवाज र नक्सासमेत पठाइयो। खेल चलिरह्यो । जर्मन सेनाले केले नजिकै तयारी गर्न जारी राखे, जबकि आक्रमण नर्मन्डीबाट भयो।

डी-डे को ठीक अघिल्लो रात जुआनले बिहान ३ बजे रेडियो सिग्नल पठाए, जसमा आक्रमण नर्मन्डीको सीमाबाट भएको भनिएको थियो। यो सत्य थियो। तर रेडियो अपरेटरहरूले बिहान सन्देश डिकोड गर्दा युद्ध सुरु भइसकेको थियो। यति ढिलो यस्तो महत्त्वपूर्ण सन्देश पठाएको बारेमा सोध्दा कुखुरा पाल्ने शौकीन जुआनले भने- यदि आदर्श नभएको भए मैले यो खतरनाक काम धेरै अघि नै छोडिसकेको हुन्थें !

युद्धको अन्त्य पछि जुआनको सत्य नाजीहरूको अगाडि आयो। आफ्नो ज्यानको खतरा देखेर जुआनले सन् १९४९ मा आफ्नै मृत्युको नाटक रचे । अन्तिमसम्म पनि उनी कुन नामबाट र कहाँ बस्दै थिए भनेर कसैले पत्ता लगाउन सकेनन् । उनलाई बेलायती सेनाले नै सकुशल परिवारसहित भेनेजुएला पुर्याएको विश्वास गरिन्छ ।