काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीचको तनाव द्रुत गतिमा बढेको छ र अब अवस्था यस्तो छ कि आगामी दिन वा हप्ताहरूमा ठूलो सैन्य टकराव हुन सक्छ।

अमेरिकी समाचार एजेन्सी एक्सियोसको रिपोर्ट अनुसार यदि अमेरिकाले सैन्य कारबाही गर्छ भने यो सानो वा प्रतीकात्मक कारबाही हुनेछैन तर धेरै हप्तासम्म चल्ने ठूलो कारबाही हुनेछ। ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै भनिएको छ – आगामी हप्ताहरूमा आक्रमणको सम्भावना ९०% सम्म छ।

रिपोर्टले यो कारबाही गत महिना भेनेजुएलामा गरिएको सीमित कारबाहीभन्दा धेरै ठूलो हुने र इजरायलसँगको सहकार्यमा गरिने सम्भावना रहेको बताएको छ। लक्ष्य इरानको आणविक र क्षेप्यास्त्र पूर्वाधार हुन सक्छ।

इजरायलको सैन्य गुप्तचर निकायका पूर्व प्रमुख आमोस याडलिनले भने – द्वन्द्व पहिलेभन्दा नजिक छ। अवस्था द्रुत गतिमा बिग्रँदैछ तर कुनै महाशक्तिले केही दिनमै युद्ध सुरु गर्दैन। कूटनीतिक बाटो अझै पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन।

याडलिनले यो पनि भने – धेरैले हमलाको विरोध गर्छन् र पेन्टागन यसको उद्देश्यको बारेमा स्पष्ट छैन, तर राष्ट्रपति दृढ देखिन्छन्। ट्रम्पको “सबै विकल्पहरू खुला छन्” भन्ने भनाइले वास्तविक सैन्य तयारीलाई संकेत गर्दछ।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आणविक कूटनीतिसँगै ठूलो सैन्य निर्माण सुरु गरेका छन्। मंगलबार, उनका सल्लाहकारहरू जेरेड कुशनर र स्टिभ विटकफले जेनेभामा इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीसँग तीन घण्टा वार्ता गरे।

दुवै पक्षले वार्तामा केही प्रगति भएको बताएका छन् तर अमेरिकी अधिकारीहरू अझै पनि केही प्रमुख मुद्दाहरूमा सहमतिमा पुग्ने बारेमा शंका व्यक्त गरिरहेका छन्।

अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे.डी. भान्सले भने – केही मुद्दाहरूमा वार्ता राम्रो भए पनि इरान धेरै मुद्दाहरूमा राष्ट्रपतिको “रातो रेखा” स्वीकार गर्न इच्छुक छैन। उनले यो पनि भने – राष्ट्रपति सम्झौता चाहन्छन्, तर यो सम्भव छ कि कूटनीति आफ्नो सीमामा पुगेको छ।

प्रतिवेदनका अनुसार मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। दुई विमान वाहक, लगभग एक दर्जन युद्धपोत, सयौं लडाकु विमान र असंख्य हवाई रक्षा प्रणाली तैनाथ गरिएको छ र थप सैन्य उपकरणहरू पठाइँदैछ।

ओपन-सोर्स ट्र्याकिङका अनुसार, हतियार र गोलाबारुद बोकेका १५० भन्दा बढी कार्गो उडानहरू यस क्षेत्रमा आइपुगेका छन्। थप रूपमा, एफ-३५ एस, एफ-२२ एस, र एफ-१६ एस सहित ५० भन्दा बढी लडाकु विमानहरू मध्य पूर्वमा पठाइएको छ।

ट्रम्पका एक सल्लाहकारले भने – केहीले राष्ट्रपतिलाई इरानसँग युद्ध नगर्न सल्लाह दिइरहेका छन्, तर उनलाई लाग्छ कि आगामी हप्ताहरूमा सैन्य कारबाहीको सम्भावना ९०% छ।

दुई इजरायली अधिकारीहरूले पनि देशले “केही दिन भित्र” युद्धको अवस्थाको लागि तयारी गरिरहेको बताए र इरानको शक्तिलाई चुनौती दिन सक्ने कारबाहीको वकालत गरे।

प्रतिवेदनले जुन २०२५ मा इरानी क्षेप्यास्त्र प्रहारबाट ३२ जनाको मृत्यु भएको र ३,००० भन्दा बढी घाइते भएको कुरा सम्झाएको छ।

लिकुड पार्टीका सांसद बोअज बिस्मुथले भने – इरानसँग कहिले द्वन्द्व हुन्छ भनेर दिनमा धेरै पटक नसोच्ने एक जना पनि इजरायली नागरिक छैन। उनले जनता र सरकार दुवै विभिन्न सम्भावित परिदृश्यहरूको लागि तयार रहेको बताए।

यसैबीच, इरान र रुसले ओमान सागर र उत्तरी हिन्द महासागरमा संयुक्त नौसैनिक अभ्यासको घोषणा गरेका छन्। इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले होर्मुजको जलडमरूम नजिकै सैन्य अभ्यास गरेको थियो, जसले गर्दा त्यहाँ धेरै घण्टासम्म नेभिगेसन आंशिक रूपमा अवरुद्ध भएको थियो।

हर्मुजको जलडमरू विश्वको तेल व्यापारको लागि एक महत्त्वपूर्ण मार्ग हो।

हर्मुज जलडमरू यसको सबैभन्दा साँघुरो बिन्दुमा लगभग ३३ किलोमिटर (२१ माइल) चौडा छ। यसले फारसी खाडीलाई ओमानको खाडीसँग र त्यसपछि विश्वव्यापी बजारहरूसँग जोड्छ।

विश्वको तेल आपूर्तिको लगभग २०% यस मार्गबाट ​​गुज्रिन्छ। साउदी अरेबिया, कुवेत, इराक, कतार, बहराइन, युएई र इरानबाट तेल र ग्यास यस मार्गबाट ​​निर्यात गरिन्छ। धेरैजसो ढुवानी एसियाका लागि गन्तव्य हो।

अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासनका अनुसार, यो मार्गको कुनै व्यवहार्य विकल्प छैन, यद्यपि साउदी अरेबिया र युएईले यस मार्गलाई बाइपास गर्ने केही पाइपलाइनहरू निर्माण गरेका छन्।

यद्यपि यो जलडमरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग मानिन्छ र सबै जहाजहरूका लागि खुला छ, इरान र ओमानले यसको किनारमा रहेको क्षेत्रीय पानी नियन्त्रण गर्छन्।