नेपालमा जस्तै भारतमा पनि धेरै प्राकृतिक रूपमा सुन्दर पर्यटकीय स्थलहरू छन् । सामान्यतया शिमला, मनाली वा मसुरी जस्ता चल्तीका पर्यटकीय स्थलहरूमा भीडभाड हुने हुनाले अचेल धेरै पर्यटकहरू नयाँ र शान्त गन्तव्यहरूको खोजीमा छन्।

यद्यपि, भारतका केही यस्ता प्राकृतिक रूपमा अत्यन्तै सुन्दर र अछुतो क्षेत्रहरू छन् जहाँ भ्रमण गर्न केवल टिकट काट्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। ती स्थानहरूको संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै भारतीय नागरिकहरूले समेत विशेष अनुमति अर्थात् ‘इनर लाइन परमिट’ लिनु अनिवार्य गरिएको छ।

यो कानुनी प्रावधान केवल औपचारिकता मात्र नभई राष्ट्रिय सुरक्षा, पर्यावरणीय सन्तुलन र स्थानीय आदिवासी संस्कृतिलाई बाह्य हस्तक्षेपबाट जोगाउने एक महत्त्वपूर्ण कडी हो।

भारतको उत्तर-पूर्वी क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण भए तापनि सामरिक दृष्टिले निकै संवेदनशील मानिन्छ। विशेषगरी अरुणाचल प्रदेश यसको प्रमुख उदाहरण हो।

चीनको सीमा नजिकै अवस्थित भएकाले यहाँका तवाङ, जीरो उपत्यका र बुम्ला पास जस्ता मनमोहक स्थानहरू अवलोकन गर्न भारतीय नागरिकले अनिवार्य रूपमा आइएलपी प्राप्त गर्नुपर्दछ। यो नियमले सीमा सुरक्षालाई मजबुत बनाउनुका साथै स्थानीय जनजातिहरूको अद्वितीय जीवनशैलीको संरक्षणमा टेवा पुर्‍याउँदै आएको छ।

त्यसैगरी, सिक्किमको राजधानी गान्तोक र आसपासका क्षेत्रहरूमा जान अनुमति नचाहिए पनि सीमावर्ती क्षेत्रहरू जस्तै नाथु ला पास, सोमगो ताल र गुरुदोङमार ताल भ्रमण गर्न विशेष अनुमतिपत्र आवश्यक पर्दछ। यी क्षेत्रहरू सैन्य रणनीतिका हिसाबले महत्त्वपूर्ण हुनुका साथै यहाँको मौसम पनि निकै चुनौतीपूर्ण रहने गर्दछ।

साहसिक सडक यात्राका लागि प्रख्यात लद्दाख मा पनि केही स्थानहरू अझै प्रतिबन्धित वा अनुमति सापेक्ष छन्। पाङ्गोङ ताल, नुब्रा उपत्यका र त्सो मोरिरी जस्ता विश्वप्रसिद्ध गन्तव्यहरूका लागि आइएलपी लिनु पर्दछ।

केही वर्ष अघिसम्म यो अनुमति लिन झन्झटिलो भए तापनि हाल सरकारले यस प्रक्रियालाई अनलाइन बनाएको छ, जसले गर्दा पर्यटकहरूले सहजै अनुमति प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

यस्तै व्यवस्था नागाल्याण्ड र मिजोरममा पनि लागू छ। यी राज्यहरूले आफ्नो मौलिक आदिवासी पहिचान र परम्परालाई बाह्य प्रभावबाट सुरक्षित राख्न यो प्रणालीलाई कडाइका साथ पालना गराउँदै आएका छन्।

पहाडी क्षेत्र मात्र नभई समुद्री पर्यटनका लागि प्रख्यात लक्षद्वीप र अण्डमान-निकोबार टापु समूहमा पनि विशेष नियमहरू लागू छन्। लक्षद्वीपको नाजुक पारिस्थितिक प्रणालीलाई जोगाउन त्यहाँ पुग्ने प्रत्येक पर्यटकलाई विशेष अनुमति आवश्यक पर्दछ।

अण्डमानको सन्दर्भमा, केही टापुहरू यस्ता छन् जहाँ भ्रमण पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ। विशेषगरी उत्तर सेन्टिनेल टापु मा बाहिरी संसारसँग सम्पर्क नरहेका आदिम जनजातिहरू बसोबास गर्ने भएकाले उनीहरूको अस्तित्व र जीवनशैलीको रक्षार्थ त्यहाँ जान सरकारले कडा प्रतिबन्ध लगाएको छ।