काठमाडौँ। आधुनिक जीवनशैली, बढ्दो प्रदूषण, तनाव र खानपानमा आएको परिवर्तनका कारण आजकल कपाल सम्बन्धी समस्या आम बन्दै गएको छ। गर्मी होस् वा जाडो, जुनसुकै मौसममा कपाल झर्ने र भाँचिने समस्याले धेरैलाई सताउने गर्छ। यो समस्याबाट छुटकारा पाउन मानिसहरू सैलुन, स्पा र बजारमा पाइने महँगा रासायनिक (केमिकल) उत्पादनहरूमा हजारौँ रुपैयाँ खर्च गरिरहेका हुन्छन्।

तर, यस्ता रासायनिक उत्पादनहरूले तात्कालिक फाइदा पुर्‍याए पनि दीर्घकालीन रूपमा कपाललाई झन् बढी रुखो र कमजोर बनाउँछन्। छाला तथा कपाल विशेषज्ञहरूका अनुसार घरमै उपलब्ध प्राकृतिक सामग्रीको सही प्रयोगबाट कपाल झर्ने समस्यालाई जरैदेखि निको पार्न सकिन्छ।

आयुर्वेदमा कपालको उपचारका लागि सर्वोत्कृष्ट मानिएका सामग्रीहरू प्रयोग गरेर घरमै तयार पार्न सकिने एक प्रभावकारी घरेलु उपाय तल प्रस्तुत गरिएको छ:

आवश्यक सामग्रीहरू:

यो प्राकृतिक हेयर प्याक बनाउन तपाईंलाई भान्सा र आसपासमै सजिलै पाइने यी ४ सामग्रीहरू आवश्यक पर्छन्:

• अमला पाउडर (१ चम्चा): अमलामा प्रशस्त मात्रामा भिटामिन ‘सी’ र एन्टिअक्सिडेन्ट हुन्छ, जसले कपाललाई बलियो बनाउँछ र असमयमै फुल्नबाट जोगाउँछ।

• भृङ्गराज पाउडर (१ चम्चा): आयुर्वेदमा ‘केशराज’ भनिने भृङ्गराज (कतै-कतै भूमि झार पनि भनिन्छ) यसले टाउकोको छालामा रक्तसञ्चार बढाएर नयाँ कपाल उमार्न मद्दत गर्छ।

• ताजा दही (१ चम्चा): दहीले कपालका लागि प्राकृतिक कन्डिसनरको काम गर्छ र चाया (Dandruff) हटाउन मद्दत गर्छ।

• मनतातो नरिवलको तेल (१ चम्चा): यसले कपाललाई भित्रैदेखि ओसिलोपन (Moisture) र पोषण प्रदान गर्छ।

तयार गर्ने र प्रयोग गर्ने विधि:

१. मिश्रण बनाउने: सबैभन्दा पहिले एउटा सफा कचौरामा अमला पाउडर, भृङ्गराज पाउडर, ताजा दही र थोरै मनतातो नरिवलको तेल राखेर राम्ररी मिसाउनुहोस् र एउटा चिल्लो पेस्ट (प्याक) तयार पार्नुहोस्।

२. लगाउने तरिका: तयार भएको यो पेस्टलाई आफ्नो कपालको जरा (Scalp) मा बिस्तारै औंलाको गेडाले मसाज गर्दै लगाउनुहोस्। यसलाई कपालको फेददेखि टुप्पासम्म राम्ररी लगाउन सकिन्छ।

३. समय: पेस्ट लगाइसकेपछि यसलाई कम्तिमा ३० देखि ४५ मिनेटसम्म कपालमै छोडिदिनुहोस्, ताकि कपालको जराले पोषक तत्वहरू राम्ररी सोस्न सकोस्।

४. धुने र ओसिलोपन कायम राख्ने: समय पुगेपछि कपाललाई हल्का वा आयुर्वेदिक स्याम्पु र सादा पानीले धुनुहोस्। कपाल धोएर सुकिसकेपछि यसको प्राकृतिक ओसिलोपन कायम राख्न र कपाल भाँचिनबाट जोगाउन फेरि केही थोपा मनतातो नरिवलको तेलले हल्का मसाज गर्नुहोस्।

यसले कसरी काम गर्छ?

यो घरेलु उपाय पूर्ण रूपमा प्राकृतिक र रसायनरहित छ। अमला र भृङ्गराजको सम्मिश्रणले कपालको जरालाई आवश्यक पोषण दिई रौंको छिद्रहरूलाई बलियो बनाउँछ। दहीमा हुने ल्याक्टिक एसिडले टाउकोको छालालाई सफा राख्छ भने नरिवलको तेलले कपालको प्राकृतिक लचकता कायम राख्छ, जसले गर्दा कपाल नुहाउँदा वा कोर्दा सजिलै भाँचिँदैन।

महँगो र केमिकल मिसाइएको बजारु उपचारको पछि लाग्नुभन्दा यो सुरक्षित घरेलु विधि अपनाउनु निकै बुद्धिमानी र किफायती हुन्छ। राम्रो नतिजाका लागि यो विधि हप्तामा एक वा दुई पटक प्रयोग गर्न सकिन्छ। यदि टाउकोमा कुनै गम्भीर सङ्क्रमण वा एलर्जी छ भने प्रयोग गर्नुअघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ।