काठमाडौं । दिल्लीमा २६ वर्षीय एक पुरुषले विवाहको दुई वर्षसम्म सन्तान नभएपछि चिकित्सकसँग परामर्श लिएका थिए। स्वास्थ्य परीक्षणका क्रममा चिकित्सकहरूले उनको शरीरभित्र पाठेघर (गर्भाशय) र फ्यालोपियन ट्युब रहेको फेला पारेका छन्।

यद्यपि, उपचारमा संलग्न चिकित्सकका अनुसार बाहिरबाट हेर्दा उनको शरीर सामान्य पुरुषजस्तै देखिन्थ्यो र उनमा पुरुषमा हुनुपर्ने शारीरिक लक्षणहरूसमेत थिए। यसबाहेक यस्तो स्थितिको सङ्केत गर्ने कुनै स्पष्ट लक्षणहरू पनि देखिएका थिएनन्।

दिल्लीको एक निजी अस्पतालमा बिरामीको उपचार गरेका मुख्य युरोलोजिस्ट डा. सुशील खरबन्दाका अनुसार बाँझोपन (इनफर्टिलिटी) को परीक्षणका क्रममा गरिएको टेस्टबाट उनको शरीरभित्र पाठेघर र फ्यालोपियन ट्युब पनि रहेको पत्ता लागेको हो।

चिकित्सकहरूका अनुसार यो ‘पर्सिस्टेन्ट मुलेरियन डक्ट सिन्ड्रोम’ नामको अत्यन्तै दुर्लभ र जन्मजात अवस्था हो। हालसम्म विश्वभर यसका ३०० भन्दा कम मामिलाहरू मात्र दर्ता भएका छन्।

‘नेचर रिभ्यु युरोलोजी’ मा प्रकाशित एक रिपोर्ट अनुसार, पीएमडीएसको स्थितिमा व्यक्तिको क्रोमोजोम ४६, XY हुन्छ र शरीर सामान्य रूपमा पुरुषका रूपमा विकसित हुन्छ। तर मुलेरियन डक्टबाट बन्ने अङ्गहरू, जस्तै पाठेघर र फ्यालोपियन ट्युब, शरीरभित्रै रहिरहन्छन्।

जनवरी २०२६ मा ‘ग्लोबल जर्नल अफ सर्जरी एन्ड केस रिपोर्टस्’ मा प्रकाशित अर्को एक प्रतिवेदन अनुसार, ४८ वर्षीय एक पुरुषमा पटक-पटक पिसाब र वीर्यमा रगत आउने समस्याको जाँच गर्दा सीटी स्क्यानमा पाठेघरजस्तै संरचना फेला परेको थियो।

शल्यक्रिया (सर्जरी) का क्रममा प्रोस्टेटसँग जोडिएको दुई भाग भएको उक्त संरचनालाई हटाइएको थियो। हिस्टोप्याथोलोजिकल जाँचमा उक्त तन्तु पाठेघरकै तन्तु (टिस्यु) भएको पुष्टि भएको थियो। ती बिरामीको शारीरिक विकास पनि सामान्य पुरुषजस्तै थियो।

त्यसैगरी, सन् २०१९ को एक प्रतिवेदनमा साढे एक वर्षका एक बालकको शरीरमा पाठेघर, फ्यालोपियन ट्युब र अण्डाशय (ओभरी) जस्ता संरचनाहरू फेला परेको उल्लेख छ।