ओस्लो। युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफसँग नर्वेको राजधानी ओस्लोमा वार्ता भएपछि घातक रुसी मिसाइल आक्रमणसम्बन्धी गुप्तचर सूचना सेयर गर्ने कार्य पुनः सुरु भएको बताएका छन्।

यसअघि किभ (युक्रेन) ले वासिङ्टनले महत्त्वपूर्ण गुप्तचर सूचना रोकेको आरोप लगाएको थियो। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले उक्त आरोपलाई अस्वीकार गर्दै त्यसलाई ‘लज्जास्पद’ भनेका थिए।

ओस्लो वार्तामा सहभागी फिनल्यान्डका राष्ट्रपति अलेक्ज्यान्डर स्टब्सले शान्ति कायम गर्नेसम्बन्धी प्रस्तावहरूमा “वास्तविक प्रगति” भएको बताए पनि विस्तृत विवरण भने खुलाएनन्। उनले धैर्यताको आवश्यकता रहेको चेतावनी दिएका छन्।

जेलेन्स्की र उनका युरोपेली सहयोगीहरूले ओस्लोमा तय भएका प्रस्तावहरू लिएर विटकफ बुधबार सेन्ट पिटर्सबर्ग पुगेपछि अब जवाफ दिने पालो रुसको रहेको बताएका छन्।

मङ्गलबार नर्वेको राजधानीमा सम्पन्न वार्तापछि आयोजित संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा विटकफ भने उपस्थित थिएनन्। ट्रम्पका ज्वाइँ तथा अन्य प्रमुख दूत ज्यारेड कुश्नरले भिडियो लिङ्कमार्फत उक्त बैठकमा भाग लिएका थिए।

पछि एक अमेरिकी अधिकारीले यो वार्तालाई “अत्यन्तै फलदायी र रचनात्मक” भन्दै आगामी कदमका विषयमा अमेरिका, युक्रेन र युरोपबीच बलियो सहमति बनेको बताएका छन्। ती अधिकारीका अनुसार विटकफले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग सेन्ट पिटर्सबर्गमा भेट गरी यी प्रस्तावहरूबारे छलफल गर्नेछन्, जसमा कुश्नर पुनः भर्चुअल रूपमा सहभागी हुनेछन्।

यस घटनाक्रमबारे पुटिनले सार्वजनिक रूपमा कुनै टिप्पणी गरेका छैनन्। तर, रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरभले कुनै पनि “राजनीतिक सम्झौता” अस्वीकार गर्दै विटकफले ल्याउने प्रस्तावलाई क्रेमलिनले सुन्ने बताएका छन्।

नेपालमा पछिल्ला केही साता युक्रेन र अमेरिकाबीचको सम्बन्ध सुमधुर रहन सकेको छैन। ट्रम्पले युक्रेनले नयाँ राष्ट्रपति पाउनुपर्ने र युक्रेनका तर्फबाट वार्ता गर्न अन्य व्यक्ति हुनुपर्ने भन्दै अभिव्यक्ति दिएका थिए। अमेरिका-इरान युद्ध सुरु भएयता इन्धनको मूल्य वृद्धि भएपछि ट्रम्पले त्यसको दोष युक्रेनले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा गरेको आक्रमणलाई दिने प्रयास गरेका छन्।

ओस्लोमा जेलेन्स्कीको पत्रकार सम्मेलनपछि ट्रम्पले ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै किभले “सम्झौता गरोस्” भन्ने चाहेको दोहोर्‍याए। उनले रुस पनि “यसलाई टुङ्ग्याउन” चाहन्छ र अब युक्रेनले युद्ध अन्त्य गर्ने समय आएको बताएका छन्।

सन् २०२२ मा पुटिनले युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेयता मस्कोले हाल युक्रेनी भूभागको करिब २० प्रतिशत भाग नियन्त्रणमा लिएको छ। मङ्गलबार पनि रुसी ड्रोन आक्रमण जारी रह्यो। युक्रेनी अधिकारीहरूका अनुसार राजधानी किभ क्षेत्रमा चार, पूर्वी डोनेट्स्कमा चार र मध्य सहर निप्रोमा दुई गरी कम्तीमा १० जनाको मृत्यु भएको छ।

गुप्तचर सूचना र स्टारलिंकको विषय

मङ्गलबारको वार्तापछि गुप्तचर सूचना सेयरिङबारे बोल्दै जेलेन्स्कीले भने, “अमेरिकी गुप्तचर सूचनाले पुनः काम गर्न थालेकोमा म धन्यवाद ज्ञापन गर्दछु।”

“व्यालिस्टिक मिसाइल आउँदै गर्दा नागरिक, बालबालिका र वयस्कहरूलाई बचाउन पूर्वसूचना (अर्ली वार्निङ) अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। अमेरिकी पक्षले यसलाई पुनः सुचारु गरेको छ, यो उत्कृष्ट छ,” युक्रेनी राष्ट्रपतिले भने।

युक्रेनी सेनाले रुसविरुद्ध ड्रोन आक्रमणमा प्रयोग गर्ने स्पेसएक्सको ‘स्टारलिङ्क’ स्याटेलाइट प्लेटफर्मको गति सीमित पारिएको जनाएपछि जेलेन्स्कीले यसबारे पनि सकारात्मक परिणामको आशा व्यक्त गरे। ओस्लो वार्ताअघि जेलेन्स्कीले विदेशमन्त्री रुबियोसँग पूर्वसूचना, मिसाइल इन्टरसेप्टर र स्टारलिङ्कबारे रचनात्मक छलफल भएको बताएका थिए। गत साता अमेरिकी सिनेटरहरूको द्विदलीय समूहले युक्रेनमा स्टारलिङ्कको गति सीमित पारिनुबारे तत्काल छानबिन गर्न माग गरेका थिए।

जेलेन्स्कीले युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि “वार्ता गर्न तयार” रहेको कुरा पुनः दोहोर्‍याए। “हामी यो युद्ध हारिरहेका छैनौँ, तर रुसी आक्रमणका कारण हाम्रा मानिसहरू गुमाइरहेका छौँ,” उनले भने।

युक्रेनी नेताले ओस्लोमा बलियो सुरक्षा ग्यारेन्टीका साथै ऊर्जा युद्धविरामका प्रस्तावहरूबारे पनि छलफल भएको थपे। वार्तामा सहभागी नर्वेका प्रधानमन्त्री जोनास गाहर स्टोरेले रुस-युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने जुनसुकै छलफलमा युरोप पनि सहभागी हुनुपर्नेमा जोड दिए।

अनौपचारिक रिपोर्टहरूका अनुसार रुसी व्यालिस्टिक मिसाइल खसाल्न प्रभावकारी मानिने अमेरिकी निर्मित ‘प्याट्रिओट’ मिसाइलको थप हस्तान्तरण अझै स्वीकृत भइसकेको छैन। भारत भ्रमणमा रहेका विदेशमन्त्री रुबियोले प्याट्रिओट मिसाइल युक्रेन नपुगेको हुनसक्ने स्वीकार गरे पनि वासिङ्टनले नियतवश किभलाई नरोकेको दाबी गरे।

यसैबीच, युरोपेली नेताहरूले रुसतर्फ अमेरिकाको पछिल्लो अभिव्यक्तिप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जबारे बोल्दै यस युद्धबारे “मिश्रित सन्देश” आइरहेको र अमेरिकी सरकारलाई संयुक्त रूपमा समाधान खोज्न मनाउने प्रयास भइरहेको बताए।

अर्कोतर्फ, अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले एक अन्तर्वार्तामा युक्रेनलाई अमेरिकी सहयोगी मान्ने कि नमान्ने भन्ने प्रश्नमा भने, “किभ केही हदसम्म साझेदार हो, तर कतिपय अवस्थामा हाम्रा हितहरू फरक छन्। उदाहरणका लागि, उनीहरूले रुसी ऊर्जा क्षेत्रमा बमबारी गर्न बन्द गर्नुपर्छ। युक्रेन नाटोमा छैन र हुनुपर्छ भन्ने मलाई लाग्दैन।”