काठमाडौं । प्रशान्त क्षेत्रमा अवस्थित मार्शल टापुमा एक चिनियाँ दम्पतीले एउटा सानो राज्य बनाउने षड्यन्त्र गरेको बारेमा अहिले धेरै चर्चा भइरहेको छ। ठगी सम्बन्धी मुद्दामा संलग्न अमेरिकी वकिलहरूले उनीहरूले सांसद र अधिकारीहरूलाई आफ्नो काम गराउन घूस दिएको बताएका छन्।

मार्शल टापुहरू हवाई र अष्ट्रेलिया बीचको टापुहरूको श्रृंखला हो। पहिले यो अमेरिकाको अधीनमा थियो तर सन् १९७९ मा स्वतन्त्र भयो ।

तर, यो प्रशान्त क्षेत्रमा अमेरिकाको रणनीतिक आधार बनेको छ । यहाँ अमेरिकाले आफ्नो सुरक्षा गठबन्धनलाई निरन्तरता दिइरहेको छ तर चीनले यहाँ आफ्नो प्रभाव बढाउने प्रयास गरिरहेको छ ।

दुबैले मार्शल टापुका सांसदहरूलाई यहाँको एक सुदूर टापुमा अर्ध-स्वायत्त क्षेत्र स्थापना गर्न दबाब दिन खोजे। यसरी प्रशान्त क्षेत्रमा अवस्थित यस देशमा विदेशीको पहुँचको आशंका उत्पन्न भएको छ ।

यद्यपि, मार्शल टापु सरकारले अहिलेसम्म यस्ता आरोपहरूको प्रतिक्रिया दिएको छैन। जबकि अमेरिकाका विपक्षी दलहरूले यसबारे धेरै पटक प्रश्न उठाएका छन्।

अमेरिकी अधिकारीहरूले भनेका छन् कि केरी यान र सिना झोउ, जसले मिनी-स्टेट बनाउन खोजेका थिए, यस टापु देशको सार्वभौमसत्तामा चोट पुर्‍याउने काम गरेका छन् ।

अमेरिकी वकिलहरू (सार्वजनिक अभियोजकहरू) भन्छन् कि यी दुईजनाका कारणले मार्शल टापुहरूको संसदले २०१८ र २०२० मा अर्ध-स्वायत्त क्षेत्रको गठनको बारेमा छलफल गरेको थियो।

आरोपपत्रमा यो विधेयकको पक्षमा मतदान गर्ने मार्शल टापुका नाम नखुलेका सांसदहरूलाई सात हजारदेखि २२ हजार डलरसम्म घुस दिएको ती व्यक्तिहरू बताउँछन्।

यद्यपि, मार्शल टापुमा मिनी राज्य बनाउने षड्यन्त्र गर्ने दम्पतीलाई २०२० मा थाइल्याण्डमा हिरासतमा राखिएको थियो। उनीहरूलाई गत हप्ता अमेरिका लगिएको थियो ।

“यान र झोउले मार्शल टापुहरूको सार्वभौमसत्ता र संसदीय मर्यादाको स्पष्ट उल्लङ्घन गर्दै घुस दिएका थिए,” न्यूयोर्कको दक्षिणी जिल्लाका वकिल डेमियन विलियम्सले भने।

वकिलहरूका अनुसार यान र झोउले न्यूयोर्कमा एनजीओ चलाउने गर्थे। यस मार्फत यी व्यक्तिहरूले मार्शल टापुका अधिकारीहरूसँग सम्पर्क गरे र उनीहरूलाई घुस दिए।

यो एनजीओ सन् २०१६ मा सुरु भएको हो । उनीहरूले दुर्गम टापु रोन्जलेपमा अर्ध स्वायत्त क्षेत्र बनाउने प्रयासमा मार्शल टापुका सांसदहरूसँग सम्पर्क गरेका थिए। सन् १९५० मा अमेरिकाले यहाँ हाइड्रोजन बमको परिक्षण गरेको थियो । त्यसबेलादेखि यो टापु यसरी नै छोडियो।

अमेरिकी अधिकारीहरूले यान र झोउले यस टापुको कानूनमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन चाहेको बताएका छन्। उदाहरणका लागि, उनीहरू यस टापुका मानिसहरूको कर कटौती गर्न चाहन्थे। यहाँ आउने मानिसमाथि लगाइएको प्रतिबन्धलाई पनि खुकुलो बनाउनुपर्छ भनेका थिए ।

यी व्यक्तिहरूले मार्शल टापुका छ जना सांसदहरूसँग खाने र पिउने गरेको आरोप छ। न्यूयोर्क र हङकङका होटलहरूमा उनीहरूको बसाइ र उडान टिकटको व्यवस्था गरिएको थियो। अर्द्ध स्वायत्त क्षेत्र बनाउने सन्दर्भमा यहाँ सम्मेलन भएको थियो र यी मानिसहरू आफ्नो खर्चमा यहाँ आएका थिए।

यी मध्ये एक अधिकारीले घुस लिएर यानलाई मार्शल भूमिको विशेष सल्लाहकार बनाए। घुस लिएका सांसदहरुले अर्धस्वायत्त क्षेत्र गठनको समर्थनमा २०१८ मा संसदमा विधेयक पेश गरेका थिए ।

तर, उक्त विधेयक पारित हुन सकेन किनभने त्यतिबेला टापुका राष्ट्रपति हिल्डा हाइन्सले यसको कडा विरोध गरेकी थिइन् । हिल्डाले त्यस समयमा विपक्षी दलहरूले चीनको तर्फबाट काम गरिरहेको र दुर्गम टापु क्षेत्रमा “एक देश भित्रको देश” स्थापना गर्न चाहेको बताइन्।

हिल्डाले २०१९ को चुनाव हारेकी थिइन् । नयाँ संसदको गठन पछि, २०२० मा एक प्रस्ताव पारित भयो जसले अर्ध-स्वायत्त क्षेत्रलाई समर्थन गर्यो। यसले यस्तो क्षेत्र गठन गर्न नयाँ विधेयकको लागि मार्ग प्रशस्त गर्यो।

तर गत वर्ष यान र झाउ थाइल्याण्डमा पक्राउ परेका थिए । उनीहरूमाथि अमेरिकामा विदेशमा षड्यन्त्र गरेको आरोप लागेको थियो । उनीहरूविरुद्ध सम्पत्ति शुद्धीकरण र घुसखोरीको मुद्दा दायर भएको थियो ।

गत सोमबार पूर्व राष्ट्रपति हिल्डा हाइन्सले यो विषय उठाइन् र मार्शल टापुको सरकारले समस्या समाधान गर्नुपर्ने बताइन्। उनले मार्शल टापुसम्बन्धी यो समस्या समाधानका लागि नीतिजेला (संसद) र सरकारले के गरिरहेको छ भनी सोधिन् ।