काठमाडौं । हालै मानवअधिकार समूहहरूले आफ्नो प्रतिवेदनमा चीनले १० लाख वा सोभन्दा बढी उइगर मुस्लिमहरूलाई हिरासत शिविरमा राखेको आरोप लगाएका छन्। सोमबार संयुक्त राष्ट्र संघको महासभाको मानवअधिकार समितिको बैठकमा ५० देशको तर्फबाट संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै क्यानडाका संयुक्त राष्ट्रसंघका राजदूत बब रेले चीनमा उइगर मुस्लिममाथि हुने अत्याचारको मुद्दा उठाएका थिए । संयुक्त वक्तव्यमा उनले चीनमा मानवअधिकार उल्लङ्घन जारी रहेको बताए । यसैबीच चीनका संयुक्त राष्ट्रसंघका राजदूतले यो बैठकलाई चीन विरोधी भनेका छन् । चिनियाँ राजदूतले यो भेट राजनीतिक रूपमा प्रेरित भएको बताए ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रतिवेदनप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै अमेरिका, बेलायत, फ्रान्सलगायत ५० देशले बेपत्ता परिवारलाई पुनर्मिलन गर्न आग्रह गर्दै संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै चीनमा मानवअधिकार उल्लङ्घनका महत्वपूर्ण प्रमाण फेला परेको बताएको छ । महासभाको बैठकमा यी देशहरूले चीनलाई पश्चिमी प्रान्त सिनजियाङमा थुनामा रहेका अल्पसंख्यकहरूलाई जतिसक्दो चाँडो रिहा गर्न आग्रह गरेका छन्। यसका साथै बेपत्ता परिवारका सदस्यहरुको ठेगाना पत्ता लगाएपछि सबैलाई सँगै बस्ने व्यवस्था मिलाउन पनि आग्रह गरिएको छ ।

चीनले यो प्रतिवेदनमाथि छलफल गर्न अस्वीकार गरेको छ । मानवअधिकार समूहको प्रतिवेदनपछि गत साता अमेरिका, बेलायतलगायत देशले बैठक आयोजना गरेका थिए । उक्त बैठकमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महाधिवक्ता, उइगर मानव अधिकार समूहका वकिल र संयुक्त राष्ट्र संघको विशेष अनुसन्धान एजेन्सीका अधिकारीहरुको सहभागिता रहेको थियो । चीनका राष्ट्रसंघीय अधिकारीले सबै सदस्य राष्ट्रहरूलाई चिठी लेखेर चीन विरोधी बैठक बहिष्कार गर्न आग्रह गरेका छन् ।

चीनले यो भेट राजनीतिक प्रेरित भएको आरोप लगाएको छ । चीनको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्न मानवअधिकारका मुद्दाहरू प्रयोग भइरहेको चीनले जनाएको छ। चीनले यस्तो बैठकलाई देशमा विभाजन र विकासमा बाधा पुर्याउन प्रयोग भइरहेको बताएको छ । चिनियाँ अधिकारीले यो सम्पूर्ण विषयलाई देशविरुद्धको प्रचारको संज्ञा दिँदै यो संयुक्त राष्ट्र संघको बडापत्रको उद्देश्य र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका सिद्धान्तको उल्लङ्घन भएको बताए ।

संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्ने सदस्य राष्ट्रमा अमेरिका, बेलायत, युक्रेन, टर्की, स्विजरल्याण्ड, स्पेन, बेल्जियम, अष्ट्रेलिया, क्यानडा, अल्बानिया, जर्मनी, इजरायल, जापान, नेदरल्यान्ड्स, बुल्गेरिया, एन्डोरा, फ्रान्स न्युजिल्यान्ड, पोल्याण्ड, सोमालिया, पोर्चुगल, फिनल्याण्ड, लाटभिया, इटाली, आयरल्यान्ड लगायत कुल ५० देश छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघले ३१ अगस्टमा अन्तिम प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो । प्रतिवेदनमा संयुक्त राष्ट्रसंघले चीनमा गम्भीर मानवअधिकार उल्लंघन भएको दाबी गरेको थियो । प्रतिवेदनका अनुसार चीनले सिनजियाङ प्रान्तमा बसोबास गर्ने उइगर मुस्लिममाथि अत्याचार गरिरहेको छ, जुन मानवताविरुद्धको अपराध बराबर हो। प्रतिवेदनमा चीनमा अल्पसंख्यक मुस्लिमहरू उत्पीडन भइरहेको र समुदायका महिलाहरू बलात्कृत भएको दाबी गरिएको छ। चीनले १० लाख मानिसलाई डिटेन्सन क्याम्पमा कैद गरेको पनि उल्लेख छ । संयुक्त राष्ट्रसंघले विश्व समुदाय र चीनलाई यस विषयमा तत्काल ध्यान दिन आग्रह गरेको छ ।