काठमाडौं । प्रदूषणका विषयमा गरिएको पछिल्लो अध्ययनले थप चिन्ता थपेको छ । पीएम२.५ भनिने प्रदूषणका साना कणहरूबारे नयाँ जानकारी बाहिर आएको छ। यसका अनुसार यी साना कणहरू पहिले अनुमान गरिएको भन्दा बढी घातक छन् र यसका कारण विश्वभर १५ लाख बढी मृत्यु हुने गरेको छ ।

वायुमण्डलमा विभिन्न प्रकारका कणहरू पाइन्छ। यसमा रहेका ठूला कणहरूलाई पीएम १० भनिन्छ। यहाँ पीएम भनेको कणात्मक पदार्थ हो। पीएम १० कणहरू व्यासमा १० माइक्रोन भन्दा कम छन्। जबकि पीएम २.५ को व्यास २.५ माइक्रोमिटर भन्दा कम छ। पीएम २.५ को कणहरू धेरै पातलो छन्। तिनीहरू मानव कपाल भन्दा २५ देखि १०० गुणा पातलो भनिन्छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ)को पछिल्लो अनुमानअनुसार विश्वभर हरेक वर्ष ४२ लाख मानिसको प्रदुषणको पीएम २.५ कणका कारण अकालमै मृत्यु हुने गरेको छ । यसको मतलब यदि प्रदूषणले उनीहरूको शरीरलाई हानि नगरेको भए उनी लामो समयसम्म बाँच्न सक्थे।

समाचार एजेन्सी पीटीआईका अनुसार पछिल्लो अध्ययन जर्नल साइन्स एडभान्सेसमा प्रकाशित भएको छ । यस अनुसार पीएम २.५ का कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या यसअघिको अनुमानभन्दा बढी हो । हावामा पीएम २.५ को स्तर कम भए पनि मृत्युको जोखिम कम नहुने अनुसन्धानकर्ताहरुले बताएका छन् । पहिले, कम खाना ‘सम्भावित घातक’ मानिन्थ्यो।

पीएम २.५ मा रहेको स-साना कण (माइक्रोस्कोपिक) लाई विष मानिएको छ। जसका कारण मुटु र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग लाग्न सक्छ । यसका साथै यसले क्यान्सर पनि निम्त्याउँछ । अनुसन्धानमा संलग्न स्कट वेइचेन्थलले अनुसन्धानले पीएम २.५ कम तहमा पनि घातक हुने पत्ता लागेको बताए, जबकि अघिल्लो अध्ययनमा यसलाई समावेश गरिएको थिएन । स्कट वेइचेन्थल क्यानडाको म्याकगिल विश्वविद्यालयका सहयोगी प्राध्यापक हुन् र अनुसन्धानको नेतृत्व गरेका थिए।

अनुसन्धानकर्ताहरूले विगत २५ वर्षको क्यानडाको तथ्याङ्क सङ्कलन गरेका थिए । यसले ७० लाख क्यानाडालीहरूको स्वास्थ्य र मृत्युदर डेटा समावेश गरेको छ। यसमा विगत २५ वर्षमा हावामा पीएम २.५ को स्तर रहेको देखियो । क्यानडा यस्तो ठाउँ हो जहाँ पीएम २.५ को स्तर धेरै कम रहन्छ। पीएम २.५ लेभल परिवर्तन हुँदा मृत्युदर जोखिम कसरी परिवर्तन भयो भनी हेर्न क्यानाडाबाट डाटा संकलन गरिएको थियो। जसका कारण यो चकित पार्ने जानकारी बाहिर आएको छ ।