काठमाडौं । यी अनौठो जीवहरूले ३०० मिलियन वर्ष पहिले फंगसको प्रजातिबाट आफूलाई अलग गरेका थिए। यी फङ्गसहरू नै हुन्, तर वैज्ञानिकहरूले तिनीहरूका लागि छुट्टै आनुवंशिक शाखा बनाउनु परेको छ।

यी जीवहरूलाई अर्थ टंग फंगी नाम दिइएको छ। जसको अर्थ हो पृथ्वीको जिब्रो। कालो रंगका यी साना जीवहरू कुनै अर्को संसारबाट आएका देखिन्छन्। यिनीहरू अहिले पृथ्वीमा फस्टाउने गरेका छन् ।

फङ्गसको अध्ययन गर्ने विशेषज्ञ युनिभर्सिटी अफ अल्बर्टाका माइकोलॉजिस्ट टोबी स्प्राइबिलले भने कि यी फंगस संसारको प्लेटिपस र एकिडना हुन्। फंगस सामान्यतया अल्गा वा साइनोब्याक्टेरिया संग बस्छ।

त्यसपछि तिनीहरूले लाइकेन बनाउँछन्। तिनीहरू सहजीवी हुन्। आफ्नो पार्टनरबाट कार्बोहाइड्रेट लिन्छन् । जुन प्रकाश संश्लेषणबाट आउँछ। फंगसले बदलामा चिसोपना र पोषक तत्व दिन्छ।

तर ‘पृथ्वीको जिब्रो’ फङ्गस अलग रहन्छ। यो धेरै स्वतन्त्र रूपमा फस्टाउँछ। हावामा टाउको उठाएर अक्सिजन लिन्छ। तिनीहरूको टाउको र शरीर कालो छ। त्यसैले यसको व्यवहार देखेर वैज्ञानिकहरु छक्क परेका छन् ।

जबकि, सिम्बियोटाफ्रिना बिक्नेरी फंगस पनि सिम्बायोटिक छ। बिस्कुट बीटल किराहरूमा फल्छ। अब यो फंगसले किरालाई भिटामिन बी दिन्छ, बदलामा उसको शरीरमा हुन्छ।

त्यहाँ केही एन्डोफाइटहरू छन्, जसले आफ्नो जीवन पूर्ण रूपमा बिरुवाहरूमा बिताउँछन्। अचम्मको कुरा के हो भने विभिन्न फङ्गीहरू फरक-फरक तरिकामा बस्छन्। यीमा तिनीहरूको जीनोम बाहेक सामान्य केही छैन ।

तर ‘पृथ्वीको जिब्रो’ फङ्गस फरक छ। तिनीहरू बढ्दै गएको कसैले देखेनन्। कहाँबाट आयो भन्ने पनि थाहा छैन । यसबारे अनुसन्धान गर्न वैज्ञानिकहरूले विश्वका विभिन्न ९ देशमा पाइने ३० प्रजातिका फङ्गसको जीनोम परीक्षण गरेका थिए ।

यसअघि ६ सय प्रजातिका फङ्गसलाई विभिन्न सात वर्गमा राखिएको पाइएको थियो । यी सबै एउटै शाखाका हुन्। तिनीहरूको वंश लिचिनोमिसेट्स बाट चलिरहेको छ। यी सबै भन्दा पुरानो फंगस मानिन्छ।

यसमा पेनिसिलियम रुबेन्स, पेनिसिलिन उत्पादन गर्ने फंगस समावेश छ। तर ‘पृथ्वीको जिब्रो’ उनीहरुभन्दा पूरै किन फरक छ, थाहा छैन । यसबारे हालै करेन्ट बायोलोजी जर्नलमा प्रतिवेदन प्रकाशित भएको छ ।