काठमाडौं । शंकास्पद जासुसी बेलुनलाई लिएर चीनसँग बढ्दो तनावका बीच अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले चीनले अमेरिकाको सार्वभौमसत्तालाई हानि पुर्‍याउने प्रयास गरेमा अमेरिका कारबाहीबाट पछि हट्ने चेतावनी दिएका छन्।

उनले अमेरिकासँग बाजी लगाउनु कदापि राम्रो नहुने बताउँदै त्यसो गर्ने देशले आफू पनि गलत भएको स्वीकार गरिरहेको बताए । चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको आलोचना गर्दै उनले भने कि सी जिनपिङको स्थान लिन चाहने नेताको नाम बताउनुहोस्।

राष्ट्रपति बाइडेनले बुधबार बिहान ७.३० बजे वाशिङटन डिसीस्थित युनाइटेड स्टेट्स क्यापिटलमा कंग्रेसको संयुक्त बैठकलाई आफ्नो दोस्रो स्टेट अफ द युनियन (सोटु) सम्बोधन गरे जसमा उनले चीनको विरुद्धमा बोल्दै स्क्रिप्ट छोडेर बोल्न थाले ।

संदिग्ध चिनियाँ जासुसी बेलुनको सम्बन्धमा चीनलाई लक्षित गर्दै उनले भने, ‘म चीनसँग काम गर्न प्रतिबद्ध छु तर जबसम्म यसले अमेरिकी हितलाई अगाडि बढाउने र विश्वलाई फाइदा पुर्‍याउनेछ, तबसम्म म चीनसँग काम गर्न प्रतिबद्ध छु। तर कुनै गल्ती नगर्नुहोस्…जस्तै हामीले गत हप्ता स्पष्ट गरेका थियौं, चीनले हाम्रो सार्वभौमसत्तालाई धम्की दियो भने हामी हाम्रो देशको रक्षा गर्न कारबाही गर्न पछि हट्ने छैनौं। र हामीले यो पहिले पनि गरेका छौं।

आफ्नो सम्बोधनका क्रममा बाइडेनले स्क्रिप्टबाट विचलित हुँदै चीनको सन्दर्भमा कडा शब्द प्रयोग गर्दै भने, ‘चीनसँगको प्रतिस्पर्धामा हाम्रो जितले हामी सबैलाई एकताबद्ध गर्नेछ भन्ने कुरामा हामी स्पष्ट हुनैपर्छ । हामी विश्वभर गम्भीर चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छौं। तर विगत दुई वर्षमा लोकतन्त्र बलियो भएको छ, कमजोर भएको छैन । दुई वर्षमा निरंकुशता कमजोर भएको छ, बलियो भएको छैन । राष्ट्रपति सी जिनपिङको स्थान लिन चाहने विश्वका यस्ता नेताको नाम बताउनुहोस्… मलाई त्यस्तो नेताको नाम बताउनुहोस्…’

उनले थप भने, ‘अमेरिकाले जलवायु र विश्वव्यापी स्वास्थ्य, खाद्य असुरक्षा, आतंकवाद र क्षेत्रीय आक्रामकता जस्ता चुनौतीहरूको सामना गर्न विश्वलाई फेरि एकजुट गर्दैछ। हाम्रा सहयोगीहरू आउँदैछन् र त्यसमा पैसा पनि खर्च गरिरहेका छन्। प्रशान्त र एट्लान्टिकका साझेदार देशहरू बीच पुलहरू निर्माण भइरहेका छन्। र अमेरिकाको विरुद्ध शर्त लगाउनेहरूलाई तिनीहरू कति गलत छन् भनेर सिकाइन्छ। अमेरिकासँग बाजी लगाउनु कहिल्यै राम्रो होइन।

अमेरिका र चीनबीचको सम्बन्ध विगत केही वर्षदेखि निकै नराम्रो अवस्थामा छ, तर जासुसी बेलुन प्रकरणले दुई देशबीचको पुनःस्थापनाको बाँकी आशालाई पनि कमजोर बनाएको छ । अमेरिकी विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्केन दुई देशबीचको सम्बन्ध सुधार गर्न यसै साता चीन जाँदै थिए । उनलाई चिनियाँ राष्ट्रपति जिनपिङले पनि भेट्न सक्ने अपेक्षा गरिएको थियो तर चिनियाँ जासुसी बेलुनले सबै प्रयासलाई विफल बनाएको छ । अमेरिकाले ब्लिन्केनको चीन भ्रमण रद्द गरेको छ ।

गत हप्ता अमेरिकाले एट्लान्टिक महासागरमा घुमिरहेको चिनियाँ जासूस बेलुनलाई खसालेको थियो। यो जासुसी बेलुन धेरै दिनसम्म अमेरिकाको आकाशमा घुमिरह्यो। यो जासुसी बेलुन अमेरिकाको आणविक मिसाइल क्षेत्र रहेको मोन्टाना क्षेत्रमा उडिरहेको देखिएको थियो ।

यस सम्बन्धमा अमेरिकी सेनाले चिनियाँ बेलुनले ती संवेदनशील क्षेत्रबाट गुज्रने र यससँग सम्बन्धित सूचना चीनलाई दिने आशंका गरेको थियो। नागरिकको सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै तीनवटा बस बराबरको ठूलो बेलुन एट्लान्टिक महासागरमा जाँदासम्म पर्खिएको थियो । यसपछि राष्ट्रपति बाइडेनको आदेशमा यसलाई खसालिएको थियो ।

अमेरिकाले यो बेलुनलाई चीनसँग जोडेर यो चीनले पठाएको जासुसी बेलुन भएको बताएको छ । अमेरिकाले चीनले अमेरिकी सार्वभौमसत्ता र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लंघन गरेको आरोप लगाएको छ । जासुसी बेलुनको लागि उसलाई दोष दिँदा चीन सुरुमा नरम थियो, तर बेलुनलाई खसालेपछि र ब्लिन्केनको चीन भ्रमण रद्द भएपछि कडा प्रतिक्रिया देखायो।

चीनले भन्यो, ‘हामी यस विषयमा अनुसन्धान गरिरहेका छौं। हाम्रो मौसम पूर्वानुमान बेलुन खसाएकोमा हामी गहिरो दुःखी छौं। यस्तो देखिन्छ कि अमेरिकी मिडिया र यसका नेताहरूले यस विषयलाई बढाइचढाइ गरिरहेका छन्। बेलुनमा अमेरिकाको आक्रमण अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासको उल्लङ्घन हो। चीनले आफ्नो ‘मौसम सूचना बेलुन’ले आफ्नो बाटो बिराएको बताएको छ।