काठमाडौं। पाकिस्तानको चुनौतीपूर्ण काराकोरम पर्वत शृङ्खलाअन्तर्गत आठ हजार ५१ मिटर अग्लो ब्रोड पिक हिमाल आरोहण गर्ने क्रममा गएको भयानक हिमपहिरोमा परी कीर्तिमानी नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जा ‘निम्स दाइ’सहित १० जना आरोहीको असामयिक निधन भएको दुःखद खबरले सिंगाे देश शोकमा डुबेको छ।

पर्वतारोहणको इतिहासमा असम्भव मानिएका चुनौतीहरूलाई समेत आफ्नो दृढ इच्छाशक्ति र साहसका बलमा सम्भव तुल्याएर नयाँ मानक स्थापित गर्नुभएका साहसी आरोही निम्स दाइको निधनले नेपालको साहसिक पर्यटन क्षेत्र मात्र नभई सम्पूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण समुदाय र विश्वभर रहेका उहाँका लाखौँ समर्थक तथा शुभेच्छुकहरूलाई गहिरो स्तब्ध बनाएको छ।

उनको निधनपछि देशका कार्यकारी प्रधानमन्त्रीदेखि लिएर विभिन्न राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरू, पर्यटन क्षेत्रका अगुवाहरू, सहकर्मी पर्वतारोहीहरूका साथै विदेशी शुभेच्छुक र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिरहेका छन्।

उनीहरूले निम्स दाइले प्रदर्शन गर्नुभएको अभूतपूर्व साहस, निष्ठा, समर्पण र नेपाललाई विश्वमञ्चमा चिनाउन पुर्‍याउनुभएको अतुलनीय योगदानको उच्च प्रशंसा गरेका छन्।

प्रधानमन्त्रीको श्रद्धाञ्जली: ‘इतिहासमा सधैँ प्रेरणाको स्रोत बनिरहनेछन्’

प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्ना गहिरा समवेदना सन्देश व्यक्त गर्दै निर्मल पुर्जासहित दिवंगत भएका सम्पूर्ण आरोहीहरूको भौतिक यात्रा समाप्त भए तापनि उनीहरूले छाडेर गएको अदम्य साहस, निष्ठा र योगदान इतिहासको पानामा सधैँ प्रेरणादायी स्रोतका रूपमा जीवित रहने बताएका छन्।

आरोहण केवल हिमालको चुचुरो चुम्ने यात्रा मात्र नभएर यो मानवीय साहस, कडा अनुशासन, त्याग र आफ्ना सीमितताहरूलाई चुनौती दिने सर्वोच्च अभिव्यक्ति भएको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले भनेका छन्, “हिमालले धेरैलाई शिखर चुमेर गौरव प्राप्त गर्ने अवसर दिन्छ भने कहिलेकाहीँ आफ्नै काखमा सधैंका लागि समेटेर पनि राख्छ।

तर, सच्चा हिमाल आरोहीहरू आफ्नो अदम्य साहस र अद्वितीय समर्पणका कारण इतिहासमा सधैंका लागि अमर रहनेछन्।” प्रधानमन्त्रीले ब्रोड पिक दुर्घटनामा परी जीवन गुमाएका सबै आरोहीहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै शोकसन्तप्त परिवारजनमा गहिरो समवेदना प्रकट गरेका छन्।

राजनीतिक नेतृत्वको भावुक श्रद्धाञ्जली

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले निम्स दाइसँगको आफ्नो आत्मीय व्यक्तिगत सम्बन्धको स्मरण गर्दै अत्यन्तै भावुक सन्देश साझा गरेका छन्।

उनले लेखेका छन्, “प्रिय निम्स, पुनः फर्किएर भेट्ने हाम्रो वाचा थियो। तर तिमी कहिल्यै नफर्कने बाटोतिर लागेछौ।अब त केवल तिमीसँग बिताएका मीठा सम्झनाहरू मात्र बाँकी रहे। तिम्रो यो असामयिक अनुपस्थितिले मन साह्रै भारी भएको छ, तर तिमी र तिम्रो अदम्य साहस हामीमाझ सम्झनाका रूपमा अनन्तसम्म बाँचिरहनेछ। तिमी जहाँ भए पनि आत्माको चिरशान्तिको कामना गर्दछु।”

त्यसैगरी, नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले पनि निम्स दाइ जुनसुकै कठिन र संकटपूर्ण परिस्थितिबाट पनि सफलतापूर्वक फर्कन सक्ने विलक्षण क्षमता भएको व्यक्तित्व भएकाले अन्तिम क्षणसम्म पनि कुनै चमत्कार हुने आशामा आफू रहेको उल्लेख गरेका छन्।

निम्स दाइले आफ्नो चर्चित ‘प्रोजेक्ट पसिबल’ अभियान सुरु गर्नुभन्दा अगावै उनीसँग भएको भेटलाई स्मरण गर्दै थापाले भनेका छन्, “विश्वले तपाईँको क्षमता र उचाइ चिन्नुभन्दा अघि नै मैले तपाईँभित्र रहेको अदम्य आत्मविश्वास र अनौठो साहस प्रत्यक्ष देखेको थिएँ। तपाईँ कठिन परिस्थितिलाई परास्त गर्दै फेरि सकुशल फर्कनुहुनेछ भन्ने पूर्ण विश्वास अन्तिम घडीसम्म पनि मनमा थियो।”

साहसिक पर्यटन क्षेत्रका लागि अपूरणीय क्षति

नेपाल पर्यटन बोर्डका पूर्वप्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) दीपकराज जोशीले निम्स दाइलाई ‘केवल हिमाल जित्ने आरोही मात्र नभएर अरूको मनमा ठूला सपना जगाउने प्रिय मित्र’का रूपमा स्मरण गरेका छन्।

जोशीका अनुसार निम्स दाइको मुख्य ध्येय व्यक्तिगत कीर्तिमान र ख्याति कमाउनुमा मात्र सीमित थिएन। उनी त नेपालमा सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित पर्वतारोहण संस्कृतिको विकास गर्न, नेपाली गाइड तथा पर्वतारोहीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको ब्रान्डका रूपमा स्थापित गराउन, वर्षैभरि हिमाली पर्यटनलाई चलायमान बनाउन र नेपालको साहसिक पर्यटनलाई विश्वकै पहिलो रोजाइको गन्तव्यका रूपमा चिनाउन निरन्तर अहोरात्र खटिरहेका थिए।

विश्वभरबाट श्रद्धाञ्जलीको लहर

निम्स दाइको निधनको खबर सार्वजनिक भएसँगै विश्वभरका ख्यातिप्राप्त पर्वतारोही, साहसिक खेलकुदका अभियन्ता, पर्यटन व्यवसायी तथा उनका सर्वसाधारण समर्थकहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत गहिरो शोक व्यक्त गर्दै श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिरहेका छन्।

विश्वका ठूला अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले पनि उनको साहसिक जीवनयात्रा, उनले बनाएका अभूतपूर्व विश्व कीर्तिमान र पर्वतारोहण क्षेत्रमा पुर्‍याएको अतुलनीय योगदानलाई प्राथमिकताका साथ स्थान दिँदै समाचार तथा सामग्रीहरू सम्प्रेषण गरिरहेका छन्।

विशेषगरी संसारका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला सबै १४ वटा चुचुराहरू केवल छ महिना छ दिनको छोटो अवधिमा सफलतापूर्वक आरोहण गरेर कायम गरेको कीर्तिमानलाई आधुनिक पर्वतारोहणको इतिहासकै सबैभन्दा साहसिक र असाधारण उपलब्धिका रूपमा सम्झिइएको छ।

कसरी भयो ब्रोड पिकको दुःखद दुर्घटना?

निर्मल पुर्जाको नेतृत्वमा रहेको १० सदस्यीय टोली पाकिस्तानस्थित ब्रोड पिक हिमालको आरोहणका क्रममा करिब छ हजार ७०० मिटरको अत्यधिक उचाइमा पुगेका बेला एक्कासि आएको भीषण हिमपहिरोमा परेको थियो। उक्त आरोही टोलीमा छ जना नेपाली र चार जना विदेशी नागरिक सहभागी रहेका थिए।

दुर्घटनालगत्तै पाकिस्तानी सेनाको हेलिकप्टर, अत्याधुनिक ड्रोन, स्थानीय उद्धार टोलीका साथै के-२ हिमाल क्षेत्रमा रहेका अनुभवी पर्वतारोहीहरूलाई खोजी तथा उद्धार कार्यमा व्यापक रूपमा परिचालन गरिएको थियो।

प्रतिनिधिसभा सदस्य एवं अनुभवी आरोही मिङ्मा डेभिड शेर्पासमेत सो जटिल खोजी अभियानमा प्रत्यक्ष सहभागी भएका थिए। तर, चौतर्फी र गहन खोजीका बाबजुद निम्स दाइसहित टोलीका सम्पूर्ण आरोहीको दुःखद निधन भएको पुष्टि हुन पुग्यो।

को थिए निम्स दाइ?

सन् १९८३ को जुलाई २५ मा म्याग्दी जिल्लाको विकट दाना गाउँमा जन्मिएका निर्मल पुर्जाको प्रारम्भिक बाल्यकाल भने चितवनमा बितेको थियो। बेलायती गोर्खा सैनिकका रूपमा आफ्नो सैन्य यात्रा सुरु गरेका उनी पछि बेलायती रोयल नेभीको अत्यन्तै विशिष्ट मानिने ‘स्पेसल बोट सर्भिस’ (एसबीएस) मा छनोट हुने पहिलो नेपाली बने।

सैनिक सेवापछि सन् २०१९ मा उनले सुरु गरेको ‘प्रोजेक्ट पसिबल’ अभियानले विश्वभर तरंग पैदा गर्‍यो, जसअन्तर्गत आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला विश्वका सबै १४ वटा हिमालहरू मात्र छ महिना छ दिनमा आरोहण गरी नयाँ इतिहास रने।

यसअघि कायम रहेको सात वर्ष लामो कीर्तिमानलाई ध्वस्त पार्दै उनले नेपाल र नेपाली पर्वतारोहीको नाम विश्व इतिहासको शिखरमा पुर्‍याउनुभयो। हिमाल आरोहणलाई व्यक्तिगत सफलतामा मात्र सीमित नराखी नेपाल, नेपाली गाइड र साहसिक पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय प्रवर्द्धनमा उनले अभियानकै रूपमा आफूलाई समर्पित गरेका थिए।

इतिहासमा अमर रहनेछ योगदान

निर्मल पुर्जा आज भौतिक रूपमा हामीमाझ नरहे पनि उनले छाडेर गएको अदम्य साहस, सबल नेतृत्व, कडा अनुशासन, मानवता र असम्भवलाई सम्भव बनाउने उच्च आत्मविश्वास नेपाली समाज र सिंगाे विश्व पर्वतारोहण समुदायका लागि सधैं प्रेरणाको ज्योतिका रूपमा प्रज्वलित भइरहनेछ।

उनको जीवनले जुनसुकै कठिन मोडमा पनि एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ-हाम्रा सीमाहरू केवल हाम्रो सोच र मनभित्र मात्र हुन्छन्; दृढ इच्छाशक्ति, निरन्तरको कठोर परिश्रम र आत्मबल हुने हो भने असम्भव मानिएका लक्ष्यहरू पनि सजिलै हासिल गर्न सकिन्छ।

निम्स दाइको भौतिक शरीर विलय भएर गए पनि उनको अदम्य साहस, अद्वितीय समर्पण र गौरवशाली योगदान इतिहासको पानामा सधैँ अमर रहनेछ। ब्रोड पिक दुर्घटनामा परी ज्यान गुमाउनुभएका सम्पूर्ण आरोहीहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै शोकसन्तप्त परिवारजनमा गहिरो समवेदना ।

सिबी अधिकारी/रासस