काठमाडौं। काठमाडौं उपत्यकासहित देशका विभिन्न भागमा पछिल्ला केही दिनयता देखिएको खाना पकाउने एलपी ग्यासको बिक्री वितरण विस्तारै सहज हुन थालेको छ।

गत असार ३१ गतेदेखि १४.२ किलोग्राम ग्यास भएको सिलिन्डर बिक्री गर्न थालेपछि एक्कासी अभावजस्तो देखिए पनि साविकको तुलनामा भारतबाट आयातको परिमाण निरन्तर वृद्धि र वितरण प्रक्रियालाई चुस्त बनाइएसँगै ग्यासको अभाव कम हुँदै गएको नेपाल आयल निगमले जनाएको छ।

निगमको एलपी ग्यास विभागका निर्देशक विनितमणि उपाध्यायले १४.२ किलो ग्यास बिक्री गर्न थालिएपछि सुरुआती दिनमा केही समस्या देखिए पनि अहिले कम हुँदै गएको जानकारी दिए।

“उपभोक्तालाई मागअनुसारको ग्यास उपलब्ध गराउने उद्देश्यले आपूर्ति बढाइएको छ, यसका लागि इन्डियन आयल कर्पोरेसनले पनि सहयोग गरेको छ,” निर्देशक उपाध्यायले भने। ग्यासको आपूर्ति निरन्तर भइरहेको जानकारी दिँदै आवश्यक मात्रामा मात्रै ग्यासको भण्डारण गर्न आमउपभोक्तालाई आग्रह गरिएको छ।

“अहिले पनि आइओसीको रिफाइनरीबाट दैनिक १०० भन्दा बढी बुलेट लोडिङ भएर आइरहेको छ, ७.१ किलोबाट १४.२ किलोमा ‘सिफ्ट’ हुँदा केही समस्या देखिएको हो, बढीमा एक सातामा ग्यासको बिक्री वितरण सामान्य हुन्छ,” निर्देशक उपाध्यायको भनाइ छ।

पश्चिम एसियामा विकसित परिस्थितिलाई दृष्टिगत गर्दै निगमले ग्यासको आपूर्ति र वितरणलाई व्यवस्थित बनाउन गत फागुन २९ गतेदेखि ७.१ किलो ग्यास भरिएको सिलिन्डर बिक्री गर्ने व्यवस्था मिलाएको थियो।

उपभोक्ताले रुचाएनन् आधा सिलिन्डर

गत फागुनमा ग्यासको अभाव देखिएपछि निगमले आधा (७.१ किलो) ग्यास भरिएको सिलिन्डर बिक्री गर्ने व्यवस्था मिलाएको थियो। आधा सिलिन्डरको बिक्रीले तत्कालको समस्या समाधान गरे पनि छिट्टै पूरा ग्यास भरिएको सिलिन्डर पाउने आशामा उपभोक्ताले सिलिन्डर ‘होल्ड’ गर्दा अहिले समस्या आएको उद्योगीहरू बताउँछन्।

सात दशमलव एक किलोग्राम ग्यास बिक्री गर्न थालेसँगै ग्यासको मागमा कमी आएको थियो। नेपालमा मासिक करिब ४६ हजार मेट्रिक टन ग्यासको खपत हुँदै आएको थियो। फागुन २९ देखि असार ३१ सम्म चार महिनाको अवधिमा ५० हजार मेट्रिक टन कम ग्यास आयात भएको थियो। “आमउपभोक्ताले १४.२ केजी नै बढी रुचाउनु हुँदोरहेछ भन्ने महसुस गरियो,” निर्देशक उपाध्यायले भने।

एलपी ग्यास उद्योग सङ्घ नेपालका अध्यक्ष कृष्णभक्त श्रेष्ठले पछिल्लो चार महिना आधा सिलिन्डर ग्यास बिक्री गर्दा आयातमा केही कमी भए पनि पछिल्लो समय आयातको परिमाण निरन्तर वृद्धि भइरहेकाले बिक्री सहज हुँदै गएको जानकारी दिए। अध्यक्ष श्रेष्ठले ग्यासको अनावश्यक सञ्चिती नगर्न र अत्यावश्यक परेको वर्गलाई पहिलो प्राथमिकता दिन आग्रह गरेका छन्।

बढ्दै आयातको परिमाण

हाल ग्यासको आयात निरन्तर वृद्धि भइरहेको छ। गत आर्थिक वर्षको साउनमा ४४ हजार ३१८ मेट्रिक टन ग्यास आयात भएको तथ्याङ्क छ। पछिल्लो २२ दिनमा ३९ हजार ७७४ मेट्रिक टन ग्यास आयात भएको निगमले जनाएको छ। यस आधारमा चालु आवको साउनमा करिब ५५ हजार मेट्रिक टन ग्यास आयात हुने अनुमान गरिएको छ।

“अहिले आयात भइरहेको हिसाबले त्यो अत्यन्त राम्रो परिमाण हो, यस हिसाबले साउनमा करिब ५४–५५ हजार मेट्रिक टन ग्यास आयात हुने देखिन्छ,” निर्देशक उपाध्यायले भने।

त्यसो त सरकारले नजिकिँदा ठूला चाडपर्वमा ग्यासको अभाव नहोस् भनेर तीन महिनाका लागि ग्यास आयातको कोटा वृद्धि गर्न भारतसँग कूटनीतिक प्रयास गरिरहेको छ। उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री गौरीकुमारी यादवले प्रतिनिधिसभा बैठकमा खाना पकाउने ग्यासको बढ्दो माग र आपूर्तिबीच सन्तुलन ल्याउन मन्त्रालयले पहल गरिरहेको जानकारी दिएकी थिइन्।

अघिल्लो वर्षको तुलनामा नियमित माग धान्न सक्ने परिमाणमै ग्यास आयात भए पनि बीचमा आधा सिलिन्डर दिइँदै आएकामा पूर्ण सिलिन्डर उपलब्ध गराउन थालिएपछि बजारमा माग र आपूर्तिको असन्तुलन भएको मन्त्री यादवको भनाइ थियो। नेपालमा हाल ५८ एलपी ग्यास उद्योग सञ्चालनमा रहेका छन्। ती उद्योगमा १० हजार १६६ मेट्रिक टन भण्डारण र दैनिक एक करोड ७५ लाख सिलिन्डर रिफिलिङ क्षमता रहेको छ।

मन्त्रीसहितको टोलीबाट निरन्तर अनुगमन

ग्यासको बिक्री वितरणलाई सहज बनाउन उद्योगमन्त्री गौरीकुमारी यादवसहित निगमका उच्च अधिकारीले उद्योग तथा डिलरको अनुगमनलाई तीव्र पारेका छन्। शनिबार उद्योगमन्त्री यादवले बालाजुस्थित नेपाल ग्यास उद्योगको अनुगमन गर्दै बोटलिङ र वितरण प्रणालीबारे जानकारी लिएकी थिइन्।

मन्त्री यादवसहितको टोली टेकुस्थित निगम परिसर नेपाल, एसपी, एभरेस्ट, सुगम र श्रीराम ग्यासको बिक्री केन्द्रको निरीक्षणका लागि पुगेको थियो। अनुगमन टोली पुग्दा ग्यास लिन पुगेका सर्वसाधारणले केही समयभित्रै ग्यास पाइएको भन्दै सरकारलाई धन्यवाद दिएका थिए।

बजार अनुगमनमा निस्किएकी मन्त्री यादव अपराह्न निगमको केन्द्रीय कार्यालयमा सञ्चालनमा ल्याइएको ‘क्विक रेस्पोन्स टिम’को कामबारे जानकारी लिन पुगेकी थिइन्। त्यसक्रममा मन्त्री यादवले जनताका गुनासोलाई तत्काल सम्बोधन गर्न निर्देशन दिएकी थिइन्। काठमाडौँ उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा गरिएको अनुगमनका क्रममा ग्यासको कृत्रिम अभाव र कालोबजारी गरेको नभेटिएको निगमले जनाएको छ।

क्विक रेस्पोन्स टिमले सम्बोधन गर्‍यो ५०० बढी गुनासा

निगममा गठन गरिएको क्विक रेस्पोन्स टिमले ग्यास नपाएको भन्ने उपभोक्ताका ५०० बढी गुनासोलाई सम्बोधन गरिसकेको छ। वाणिज्य मन्त्रालय, निगम र निजी क्षेत्रका प्रतिनिधि सहभागी सो टिमले उपभोक्ताको गुनासाका आधारमा ग्यास उपलब्धताका लागि सहजीकरण गर्दै आइरहेको छ।

“कसैलाई समस्या परेको छ भने तत्काल चुलोमा आगो बलोस् भन्ने उद्देश्यले ‘क्विक रेस्पोन्स’ गर्ने र सकेसम्म समस्या समाधान गर्ने प्रयास भइरहेको छ,” सो टोलीमा रहेका आपूर्ति मन्त्रालयका शाखा अधिकृत दुर्गादत्त भट्टले भने।