काठमाडौं । इजरायलमा सम्पन्न आम निर्वाचनपश्चात् पनि सरकार गठनलाई लिएर अनिश्चितता कायम रहेको छ। प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको गठबन्धन स्पष्ट बहुमतबाट पछाडि रहेको छ भने विपक्षी नेता गादी आइजेनकोटको गुटले पनि बहुमत हासिल गर्न असफल भएको छ।

हाल सबैको नजर ‘डबल इनभेलप’ (दोहोरो खाम) मतहरूको मतगणनामा टिकेको छ। यी मतहरूको गणनाले सिटहरूको गणितमा फेरबदल ल्याउन सक्नेछ, यद्यपि यसबाट कुन दलको सरकार बन्छ भन्ने कुरा अझै निश्चित भइसकेको छैन।

वास्तवमा, इजरायली संसद्‌लाई ‘नेसेट’ भनिन्छ, जसमा कुल १२० सिटहरू रहेका छन्। सरकार गठनका लागि कम्तीमा ६१ सिटको समर्थन अनिवार्य हुन्छ। प्रारम्भिक तथा आंशिक मतगणना अनुसार नेतान्याहुको गठबन्धनले ५३ सिट प्राप्त गर्ने अनुमान गरिएको छ भने गादी आइजेनकोटको नेतृत्वको विपक्षी गठबन्धनले ४८ सिट हासिल गर्ने देखिएको छ।

यस्तै, अरब दलहरूले १९ सिट प्राप्त गर्न सक्ने आकलन गरिएको छ। विपक्षी गठबन्धन र अरब दलहरूको सिट सङ्ख्या जोड्दा यो आँकडा ६७ पुग्छ, तर उनीहरूबीच गहिरो राजनीतिक मतभेद रहेको छ।

नेतान्याहुले अरब पार्टीहरूसँगको गठबन्धनलाई देशविरोधी कदम भनेका छन्। अर्कातर्फ, आइजेनकोट गुट पनि अरब दलहरूसँग मिलेर सरकार बनाउने पक्षमा छैन। नेतान्याहु र आइजेनकोट दुवैले एक-अर्कासँग मिलेर संयुक्त सरकार बनाउने सम्भावनालाई पनि अस्वीकार गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा दुवै पक्षका लागि डबल इनभेलपका मतहरू अति महत्त्वपूर्ण मानिएका छन्।

डबल इनभेलप मत ती मतदाताहरूका हुन्, जो आफ्नो निर्धारित मतदान केन्द्रमा पुगेर प्रत्यक्ष मतदान गर्न सक्दैनन्। यसमा सैनिकहरू, कारागारमा रहेका कैदीहरू, चिकित्साकर्मीहरू, केही बिरामीहरू तथा विदेशमा तैनाथ इजरायली कूटनीतिज्ञहरू समावेश हुन्छन्। यस्ता मतदाताहरूको मत सङ्कलनका लागि विशेष प्रक्रिया अपनाइन्छ।

यी मतहरूको गणना ‘डबल इनभेलप’ अर्थात् दुईवटा खामको प्रणालीमार्फत गरिन्छ। यसमा मतदाताको पहिचान र उनीहरूको मतको सत्यता जाँचिन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य कुनै पनि व्यक्तिले दोहोरो मतदान गर्न नपाओस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु हो। पहिचान र आवश्यक छानबिन पूरा भएपछि मात्र ती मतहरूलाई अन्तिम मतगणनामा समावेश गरिन्छ।

निर्वाचन आयोगका अनुसार करिब ६ लाख डबल इनभेलप मतहरूको गणना हुन बाँकी छ। ती मतहरूको परीक्षणपछि चुनावी नतिजामा फेरबदल आउन सक्नेछ। यद्यपि, यो परिवर्तन कति ठुलो हुनेछ भन्ने कुरा अहिले नै अनुमान लगाउन सकिँदैन।

साधारण मतहरूको गणना पनि पूर्ण रूपमा सकिएको छैन र केही मतदान केन्द्रहरूको नतिजा जाँचको चरणमा छ। यसैले यी विशेष मतहरूलाई निर्णायक मानिएको छ। यदि केही दलहरूको सिट घटबढ भएमा त्यसले सरकार गठनसम्बन्धी वार्ताओंलाई सीधा प्रभावित गर्न सक्छ। तर, केवल डबल इनभेलप मतकै भरमा सरकारको टुंगो लाग्छ भनिहाल्नु अझै हतारो हुनेछ।

प्रधानमन्त्री नेतान्याहुको गठबन्धनलाई बहुमतका लागि कम्तीमा ८ थप सिटहरूको आवश्यकता छ। अर्कातर्फ, विपक्षी गठबन्धन पनि एक्लै ६१ सिटको अङ्कसम्म पुग्न सकेको छैन। यस्तो अवस्थामा अरब दलहरूको समर्थन निर्णायक बन्न सक्छ, तर नेतान्याहु अरब दलहरूको भरमा सरकार बनाउने विरोधी रहँदै आएका छन् भने विपक्षमा पनि यी दलहरूलाई सत्तासाझेदार बनाउने विषयमा मतभेद कायम छ।

इजरायलका राष्ट्रपति इसाक हर्जोगले सबै दलहरूलाई मिलेर सरकार गठनको प्रयास गर्न आह्वान गरेका छन्। देशलाई पुनः निर्वाचनको सङ्कटबाट बचाउन सबै पक्षले खुला मनले वार्ता गर्नुपर्ने उनले बताएका छन्। यस्तो अवस्थामा अबको राजनीतिक दिशा के हुन्छ त भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ।

इजरायलको निर्वाचन आयोगले आगामी नोभेम्बर ४ सम्ममा अन्तिम निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ। त्यसपछि राष्ट्रपतिले विभिन्न राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरूसँग औपचारिक परामर्श गर्नेछन् र त्यसपछि बहुमत जुटाउने प्रचुर सम्भावना भएका कुनै एक सांसदलाई सरकार गठनका लागि आह्वान गर्नेछन्।

पहिलो उम्मेदवारले सरकार बनाउन २८ दिनको समय पाउनेछन् भने आवश्यकता परेमा थप १४ दिनको अतिरिक्त समय पनि दिन सकिनेछ। यदि उनी असफल भएमा अर्को सांसदलाई मौका दिइनेछ। यदि कसैले पनि बहुमत जुटाउन सकेन भने देशमा फेरि निर्वाचन गराउनुपर्ने बाध्यता सिर्जना हुन सक्छ।

डबल इनभेलप मतहरूको मतगणनाले राजनीतिक तस्बिरलाई केही हदसम्म स्पष्ट पार्न सक्छ। तर, वास्तविक रूपमा कसको सरकार बन्छ भन्ने कुरा सिटहरूको अन्तिम तथ्याङ्क र विभिन्न दलहरूबीच हुने आपसी सहमतिमा निर्भर रहनेछ।