काठमाडौं । समुद्र किनारमा घुम्दै गर्दा यदि तपाईंले कुनै अनौठो माछा ख्नुभयो भने त्यसलाई छुने भूल पटक्कै नगर्नुहोस्। चाहे त्यो मरेकै किन नहोस्। बेलायतको एक प्रसिद्ध बीचमा यस्तै एउटा माछा भेटिएपछि तहल्का मच्चिएको छ। यो कुनै सामान्य माछा होइन, बल्थ पफरफिस हो।

यसको शरीरमा यस्तो विषालु पदार्थ पाइन्छ, जुन साइनाइडभन्दा पनि १००० गुणा बढी खतरनाक हुन सक्छ। खास कुरा के छ भने माछाको मृत्यु भइसकेपछि पनि यसको विष ज्यानमारा नै भइरहन्छ।

‘द सन’ को रिपोर्ट अनुसार यो मामला बेलायतको डोर्सेट इलाकाको स्टडल्याण्डमा स्थित नोल बीचको हो। यहाँ ओभेन बुटी नामका एक व्यक्तिलाई समुद्र किनारमा करिब १७ इन्च लामो एउटा अनौठो चीज देखियो। सुरुमा उनलाई यो कुनै सानो बुवा (समुद्रमा प्रयोग हुने निशान लगाउने उपकरण) वा प्लास्टिकको झोला हो जस्तो लाग्यो।

तर जब उनी नजिक पुगे तब थाहा भयो कि यो एउटा मरेको माछा हो। यसको शरीर बेलुनजस्तै फुलेको थियो। ओभेनले यसअघि पनि विदेशमा डाइभिङका क्रममा पफरफिस देखेका थिए। त्यसैले उनलाई अन्दाज भयो कि यो त्यही माछा हुन सक्छ।

यद्यपि, पुष्टि गर्नका लागि उनले यसका तस्बिरहरू डोर्सेट वाइल्डलाइफ ट्रष्ट र समुद्री जीवहरूका एक विशेषज्ञलाई पठाए। जाँचपछि यसको पहिचान पफरफिसको रूपमा भयो।

पफरफिसको सबैभन्दा खतरनाक विशेषता यसको शरीरमा हुने टेट्रोडोटक्सिन नामको विष हो। यो एक अति शक्तिशाली न्युरोटक्सिन हो, जसले शरीरको स्नायु प्रणाली (नर्भस सिस्टम) मा असर पार्छ। यसको कारणले मांसपेशीहरूले काम गर्न बन्द गर्न सक्छ र गम्भीर मामिलाहरूमा श्वासप्रश्वासमा समस्या आएर ज्यान पनि जान सक्छ।

यस माछाको शरीरका केही हिस्साहरू, विशेष गरी कलेजो (लिभर), डिम्बाशय, आन्द्रा र छालामा विष उपस्थित हुन सक्छ। यही कारण यसलाई छु खानु वा खानु अति खतरनाक हुन सक्छ। पफरफिसलाई राम्ररी सफा गरिएन भने यसका विषालु अङ्गहरूको विष खानयोग्य मासुमा पनि पुग्न सक्छ। त्यसैले यसलाई खाँदा गम्भीर फूड प्वाइजनिङ हुन सक्छ। धेरै देशहरूमा यसलाई खाने अनुमति अति कडा नियम र विशेष तालिमसँग मात्र दिइन्छ।

यसको शरीरमा साना रिखिला काँडा हुन सक्छन्। यदि यी काँडाहरू छालामा गाडिए र विष शरीरभित्र पुग्यो भने गम्भीर समस्या हुन सक्छ। त्यसैले यदि समुद्र किनारमा यस्तो माछा देखियो भने त्यसबाट दूरी बनाएर राख्नु नै सबैभन्दा सुरक्षित तरिका हो। खास कुरा के छ भने माछा मरिसकेपछि पनि यसको शरीरमा रहेको विष समाप्त हुँदैन।

पफरफिस सामान्यतया न्यानो समुद्री इलाकामा पाइन्छ। यसको बासस्थान मुख्य रूपमा हिन्द महासागर, प्रशान्त महासागर र एटलान्टिक महासागरको न्यानो पानी भएका क्षेत्र हुन्। बेलायतको चिसो समुद्री तटमा यो भेटिनु एकदमै असामान्य हो।

हालैका दिनहरूमा आएका आँधीबेहरी ‘अस्टेन’ र ‘बोआलो’ का कारण यो माछा आफ्नो सामान्य इलाकाबाट सयौं माइल टाढा बगेर पुगेको हुन सक्छ। यद्यपि, यो बेलायतको तटमा पुग्नुको वास्तविक कारणको पुष्टि भएको छैन।

पफरफिसको नाम यसको बचाउको अनौठो तरिकाको कारण राखिएको हो। जब यसलाई कुनै सिकारीबाट खतरा महसुस हुन्छ तब यसले आफ्नो शरीरमा पानी वा हावा भरेर बेलुनजस्तै फुलाउँछ। यसले गर्दा यसको आकार निकै ठूलो हुन्छ र सिकारीका लागि यसलाई निल्न गाह्रो हुन्छ। यसको शरीर फुलेपछि गोलो बलजस्तो देखिन थाल्छ। यही यसको सबैभन्दा खास पहिचान पनि हो।

ओभेन बुटीले बताएअनुसार उनी डोर्सेटको समुद्री इलाकामा काफी समय बिताउँछन् र यहाँको समुद्री दुनियाँलाई नजिकबाट चिनِन्छन्। तर स्थानीय समुद्र तटमा पफरफिस भेटिने उनले पटक्कै अपेक्षा गरेका थिएनन्।

डोर्सेट वाइल्डलाइफ ट्रष्टका प्रवक्ताले पनि यसलाई बेलायतको समुद्री इलाकामा एक दुर्लभ दृश्य बताएका छन्। संस्थाले मानिसहरूलाई सल्लाह दिएको छ – यदि उनीहरूलाई समुद्र किनारमा कतै पफरफिस देखियो भने त्यसलाई बिल्कुल नछुनून् र यसको जानकारी सम्बन्धित संस्थालाई दिऊन्।

यता, स्टडल्याण्ड बीचको स्वामित्व राख्ने नेशनल ट्रष्टले भनेको छ – उनीहरूलाई हाल यो माछा भेटिएको आधिकारिक सूचना प्राप्त भएको छैन।

समग्रमा भन्दा, समुद्र किनारमा भेटिएको यो माछा हेर्दा सानो र अनौठो लागे पनि यसभित्र रहेको विष अति खतरनाक हुन सक्छ। त्यसैले यस्तो कुनै पनि माछालाई देखेर उत्सुकतामा त्यसको नजिक जानु वा त्यसलाई छुनु भारी पर्न सक्छ।