काठमाडौं । रुसले बिहीबार नाटोलाई चेतावनी दिएको छ कि यदि स्वीडेन र फिनल्याण्ड नेटोमा सामेल भएमा रसियाले युरोपको बाहिरी भागमा आणविक हतियार र हाइपरसोनिक मिसाइलहरू तैनाथ गर्नेछ। फिनल्यान्ड र रुससँग १३४० किलोमिटर लामो सिमाना छ। फिनल्याण्ड र स्वीडेन नेटो गठबन्धनमा सामेल हुने विचार गरिरहेका छन्।

फिनल्यान्डकी प्रधानमन्त्री सान्ना मारिनले आगामी केही साताभित्र नेटोमा सामेल हुनेबारे निर्णय गर्न सक्ने बताइन् । समाचार एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार रुसको सुरक्षा परिषद्का उप-अध्यक्ष दिमित्री मेदभेदेवले स्वीडेन र फिनल्याण्ड नेटोमा सामेल भए रसियाले बाल्टिक सागरमा आफ्नो सेना, नौसेना र वायु सेनालाई अझ बलियो बनाउनुपर्ने बताए।

मेदभेदेवले यस अवधिमा आणविक आक्रमणको चेतावनी पनि दिएका थिए। उनले ‘परमाणुमुक्त’ बाल्टिक सागरमा कुनै वार्ता नहुने बताए । यहाँ रूसको कालिनिनग्राद क्षेत्र हो, जुन पोल्याण्ड र लिथुआनियाको बीचमा छ। यस क्षेत्रलाई युरोपको मुटु पनि भनिन्छ। यस्तो अवस्थामा यहाँ आणविक हतियार र हाइपरसोनिक मिसाइल राख्नुले युरोपका लागि रणनीतिक समस्या खडा गर्न सक्छ ।

उनले फिनल्याण्ड र स्वीडेनले यस विषयको गम्भीरता बुझ्ने विश्वास व्यक्त गरे । “यदि उनीहरूले बुझेनन् भने, उनीहरूले आणविक हतियार र हाइपरसोनिक मिसाइलहरूको नजिक हुन बानी बसाल्नु पर्छ,” उनले भने।

रुसले फिनल्याण्ड र स्वीडेन नेटोमा सामेल भए युक्रेन-आक्रमण जस्तै आक्रमण भोग्न तयार रहन चेतावनी दिएको छ। यस्तो अवस्थामा रुसका लागि यी दुई देश किन महत्वपूर्ण छन् भन्ने प्रश्न उठ्छ ।

फिनल्याण्ड सन् १९१७ मा रुसबाट अलग भएको थियो र दोस्रो विश्वयुद्धमा रुससँग दुई पटक लडेको थियो । बिहीबार, फिनल्याण्डले बेलायत, संयुक्त राज्य अमेरिका, लाटभिया र इस्टोनियासँग पश्चिमी क्षेत्रमा सैन्य अपरेशनको घोषणा गर्‍यो।

स्वीडेनले पछिल्लो २०० वर्षमा कुनै युद्ध लडेको छैन। यसको विदेश नीति लोकतन्त्र समर्थन र आणविक निशस्त्रीकरणमा केन्द्रित छ। यस वर्षको जनवरीमा जब रूसी सेनाहरू युक्रेनको सीमा नजिक भेला भइरहेका थिए फिनल्याण्डका प्रधानमन्त्रीले आफ्नो देश नेटोमा सामेल हुने सम्भावना कम भएको बताएकी थिइन्।

उनले भनेकी थिोन् – यो कदमले ठूलो प्रभाव पार्नेछ र प्रतिबन्ध धेरै कडा हुनेछ। तर, युक्रेनमा रुसले आक्रमण गरेपछि फिनल्याण्डको दृष्टिकोणमा अहिले र त्यसपछि ठूलो परिवर्तन आएको छ । फिनल्याण्डले आगामी हप्ताहरूमा यस विषयमा निर्णय लिन सक्छ।

यससँगै स्वीडेनको दृष्टिकोणबाट पनि परिवर्तन भएको छ । नाटोमा सामेल हुने कुराको विरोध गर्ने सत्तारुढ सामाजिक लोकतान्त्रिक पार्टीले रुसको आक्रमणलाई ध्यानमा राखेर आफ्नो स्थितिमा पुनर्विचार गरिरहेको बताएको छ ।

फिनल्यान्डकी प्रधानमन्त्री सान्ना मारिनले नेटोमा सामेल हुन आवेदन दिने वा नगर्ने भन्ने बारे आफ्नो देशले आगामी हप्ताहरूमा निर्णय गर्ने बताइन्। उनले यो निर्णयमा ढिलाइको कुनै कारण नदेखेको बताइन् । स्विडेनकी प्रधानमन्त्रीसँगको संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा उनले यस्तो बताएकी हुन् ।

फिनल्याण्डको संसदले विश्वव्यापी गुटको सदस्यताले “फिनल्याण्ड र रसियाबीचको सीमामा तनाव बढाउने” भनी हालैका रिपोर्टहरू सार्वजनिक गरेपछि उनको टिप्पणी आएको हो। फिनल्याण्ड र स्वीडेन सैन्य रूपमा असंलग्न छन् तर रूसले युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि उनीहरूको देशलाई नेटोको सदस्य बन्नको लागि सार्वजनिक समर्थन प्राप्त भएको छ।

स्विडेनी नेता म्याग्डालेना एन्डरसनले पत्रकारहरूलाई बताइन् कि यो विषयमा “गम्भीर विश्लेषण” भइरहेको छ र उनले यसलाई ढिलाइ गर्ने कुनै कारण देख्दिनन्।

स्वीडेनको अखबार स्वेन्स्का डग्ब्लाडले बुधबार एउटा रिपोर्ट प्रकाशित गरेको छ जसमा एन्डरसनले जुनको अन्त्यमा हुने नेटो शिखर सम्मेलनमा सदस्यताका लागि आवेदन दिने विचार गरिरहेको छ।

मारिनले भनेकी छिन्, “हामीले हाम्रो निर्णय कहिले लिनेछौं भन्ने कुनै प्रकारको समयतालिका म बताउँदिन। तर जब पनि यो हुन्छ, यो धेरै अचम्मको हुन्छ।”

उनले यो पनि जोड दिोन् कि नेटो सदस्यताले फिनल्याण्डलाई धारा पाँचको संरक्षणको ग्यारेन्टी गर्नेछ, जसले कुनै पनि सदस्यमाथि आक्रमणलाई सबै सदस्यहरूमाथि आक्रमणको रूपमा व्यवहार गर्दछ।

स्वीडेनकी प्रधानमन्त्री म्याग्डालेना एन्डरसनको नेतृत्वमा रहेको पार्टीले सोमबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि स्वीडेनको सुरक्षाबारे पहिलेको सोच परिवर्तन भएको बताएको छ ।

अर्कोतर्फ, मस्कोले नेटोको कुनै पनि प्रकारको विस्तारको विरोध गरेको जनाएको छ। रुसी राष्ट्रपति पुटिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले चेतावनी दिए कि नेटो “शान्ति र स्थिरता सुनिश्चित गर्न सक्ने प्रकारको गठबन्धन होइन।” आफ्नो बयानमा, उनले यो पनि भने कि नेटोको विस्तारले युरोपेली महादेशमा कुनै अतिरिक्त सुरक्षा प्रदान गर्दैन।

गत हप्ताको सुरुमा पेस्कोभले “धम्कीपूर्ण” तरिकामा भनेका थिए – यदि फिनल्याण्ड र स्वीडेनले नेटोमा सामेल हुने निर्णय गरे भने रसियाले “परिस्थितिलाई आफ्नै तरिकाले सन्तुलन” गर्नुपर्नेछ।

यसअघि फेब्रुअरीमा रुसको विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता मारिया जाखारोभाले फिनल्याण्ड र स्वीडेन नाटोमा सामेल भए गम्भीर राजनीतिक र सैन्य परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएकी थिइन्।

रुसले लगातार धम्की र चेतावनी दिइरहेको छ तर स्वीडेनको डिफेन्स रिसर्च इन्स्टिच्युटका राजनीतिक–सैन्य मामिलाका विज्ञ रोबर्ट डोल्सियोले फिनल्याण्डले नाटोमा सामेल हुने निर्णय गरेको र यसका लागि संगठित र तिव्रता दिने प्रक्रिया पनि सुरु गरेको बताउँछन् ।

डोल्सियोले बीबीसी मुन्डोलाई दिएको अन्तर्वार्तामा यसका लागि धेरै समय नलाग्ने बताए । अब केही हप्ता मात्र लाग्ने उनले बताए । सोही क्रममा स्वीडेनको आगामी योजनाबारे उनले फिनल्याण्डलाई ध्यानमा राखेर स्विडेनले त्यसलाई पछ्याउने प्रयास गरिरहेको बताए ।

स्विडेनी दैनिक स्वेन्स्का डग्ब्लाडेटले बुधबार एक रिपोर्टमा लेखेको छ कि स्वीडेनका प्रधानमन्त्री नेटोमा सामेल हुन कटिबद्ध थिए र उनको सरकारले म्याड्रिड शिखर सम्मेलनको क्रममा सैन्य गठबन्धन नाटोमा आवेदन बुझाउने योजना पनि बनाएको थियो।

फिनल्याण्ड र स्वीडेनका नेताहरूले स्टकहोममा क्षेत्रीय सुरक्षाका विषयमा छलफल गरेको सोही दिन स्वेन्स्का डग्ब्लाडेटमा पनि प्रतिवेदन प्रकाशित भएको थियो। यस बैठकपछि मारिनले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै आफ्नो देशले आगामी दिनमा नेटोमा सामेल हुन आवेदन दिने निर्णय गरेको पुष्टि गरेकी छिन् ।

यो निर्णयको पृष्ठभूमिमा युक्रेनमा रूसको आक्रमण हो। हालका निर्णयहरू र सोचमा परिवर्तनहरू बाहेक फिनल्याण्ड र स्वीडेनमा सधैं नाटोमा सामेल हुनको लागि विरोधको भावना रहेको छ।