काठमाडौं । दशकौंदेखि इजिप्शियन ममीहरूको अध्ययन गर्ने निकोलस भन्छन् कि गोप्य ढोका भित्र तुतानखामेनकी आमा रानी नेफेर्टिटीको ममी हुन सक्छ । जसले आफ्नो पतिको मृत्यु र उनको छोरा हुर्कनु अघि इजिप्टमा संक्षिप्त शासन गरेकी थिइन् ।

निकोलसले यसअघि पनि यो दाबी गरिसकेका छन्, यद्यपि अधिकांश पुरातत्वविद्हरू अझै पनि तुतानखामेनको चिहानमा बाधा पुर्‍याउन डराउँछन्। यसलाई कुनै पनि तरिकाले छेडछाड गर्दा ज्यान गुमाउनुपर्ने हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। यसअघि पनि यस्तो भएको थियो ।

इतिहासकारहरूका अनुसार राजा तुतेनखामेन प्राचीन इजिप्टको १८ औं वंशका ११ औं राजा थिए। बुबाको मृत्युपछि सिंहासनमा बस्दा उनी करिब ९ वर्षको थिए । उनको पालामा देशको हालत के थियो थाहा छैन, तर यो राजाको पालामा बहुइश्वरवाद व्याप्त भएको हुनुपर्छ, जुन उनीभन्दा अगाडि थिएन। इजिप्टमा धेरै देवता र देवीहरूको पूजा हुन थाल्यो जसमध्ये सबैको आफ्नै प्रतीक र विश्वास थियो।

यो युवा राजाको खुट्टा वा शरीरको कुनै हड्डी भाँचिएर मृत्यु भएको थियो । सन् २०१० मा, वैज्ञानिकहरूले तुतानखामेनको अवशेषमा मलेरिया परजीवी पनि फेला पारेका थिए। यसबाट राजालाई मलेरिया लागेको हुनुपर्छ, साथै हड्डी कमजोर हुने रोग पनि भएको हुनुपर्छ भन्ने अनुमान गरिएको थियो । उनले १३२४ ईसा पूर्वमा आफ्नो ज्यान गुमाए।

पुरातत्वविद्हरूले हड्डीको रोगको बारेमा पनि अनुमान गर्छन् किनभने यो राजा प्राचीन इजिप्टको हरेक कलामा बसेको देखिन्छ। अनुसन्धानमा राजालाई ओठ फुट्ने समस्या भएको हुनसक्ने आशंका पनि भएको थियो । यसैबीच, धेरै पुरातत्वविद्लगायत इतिहासकारहरूले राजाको षड्यन्त्रबाट हत्या गरिएको हुनसक्ने पनि विश्वास गर्छन्।

इजिप्टमा ममीहरूको काम पहिलेदेखि नै चलिरहेको थियो, तर सबैभन्दा ठूलो खोज सन् १९२२ मा भएको थियो। यस वर्ष नोभेम्बरमा, अङ्ग्रेजी पुरातत्वविद् हावर्ड कार्टर र उनका सहकर्मी जर्ज हर्बर्टले इजिप्टको लक्सर शहरमा राजा तुतानखामेनको चिहान पत्ता लगाएका थिए।

यो पूर्ण रूपमा अक्षुण्ण थियो र खजानाले भरिएको थियो। यसलाई राजाहरूको उपत्यकाको खोज भनिन्थ्यो। यो तीव्र खोज सुस्त भयो जब एक पछि अर्को गर्दै यससँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूको कथित रूपमा रहस्यमय मृत्यु हुन थाल्यो।

जर्ज हर्बर्ट, जसलाई लर्ड कार्नार्वन पनि भनिन्छ, लामखुट्टेको टोकाइको पहिलो शिकार बने। चिहान उत्खननमा पैसा खर्च गर्ने व्यक्ति उनै हुन् । संक्रमित लामखुट्टेको टोकाइका कारण उनलाई मलेरियासँगै निमोनिया पनि भएको थियो । उच्च ज्वरोले बडबड गर्दा केही दिनमै उनको मृत्यु भयो ।

उनको मृत्युको क्रममा राजधानी कायरोमा विद्युत् कटौती भएको बताइएको छ। जर्ज अन्धकारमा मरे। पछि धेरै परिचितहरूले आरोप लगाए कि जर्जले कफिनबाट धेरै बहुमूल्य चीजहरू चोरेर आफ्ना परिचितहरूलाई उपहार दिएका थिए, त्यसैले श्राप प्रभावित भयो।

तुतेनखामेनको अवशेषको एक्स-रे गर्ने रेडियोलोजिस्ट सर आर्किबाल्ड डगलस रातो एक्स-रे पछि तुरुन्तै बिरामी परे र तीन दिनभित्रै उनको मृत्यु भयो। त्यस्तै, लर्ड कार्नार्भनका सचिव रिचर्ड बेडेल पनि आफ्नो होटलको कोठामा रहस्यमय रूपमा मृत फेला परेका थिए। रिचर्ड चिहानमा प्रवेश गर्ने दोस्रो व्यक्ति थिए।

अमेरिकी इजिप्टोलोजिस्ट आरोन एम्बर आफैले चिहानको भ्रमण गरेनन्, तर एम्बर त्यहाँ गएका सबै मानिसहरूसँग राम्रोसँग भेट्थे। उनले उनीहरुमाथि किताब पनि लेखेका थिए । द इजिप्शियन बुक अफ द डेड नामक पुस्तक लेख्ने क्रममा उनको घरमा आगो लागेको थियो । एम्बर किताबका भागहरू बचाउन जलिरहेको कोठामा प्रवेश गरे र बाहिर निस्कन सकेनन् ।

दुई दर्जन मानिसहरू एक एक गरी मरे। कोही एक्कासी उच्च ज्वरोले मरेका छन् भने कोहीले आत्महत्या गरेका छन् । चाँडै यो विश्वास गरियो कि राजा तुतानखामेनको कफिन श्रापित थियो र जो कोहीले यसलाई छोयो वा यसलाई चलायो भने उसले मर्नु पर्छ। यसलाई ममीको अभिशाप वा फारोको अभिशाप पनि भनिन्थ्यो, जसमा धेरै हलिउड फिल्महरू पनि बनेका थिए। हामी तपाईलाई भनौं कि फारोहरूलाई प्राचीन इजिप्टका राजाहरू भनिन्छ जसमा सबैभन्दा धेरै डर तुतानखामेनको थियो।

उत्खननमा कफिनको छेउमा लेखिएको थियो कि जसले सुतेको राजालाई बाधा पुर्‍याउँछ, उसलाई मृत्युले हल्का पखेटामा उडेर उसलाई लैजान्छ। तर, कतै पनि यस्तो लेखिएको प्रमाण फेला परेन । पछि यो अभिशापको कुरा मिडियाले सृजना गरेको हल्ला भएको पनि भनियो ।

वास्तवमा उत्खननका समाचार छाप्ने अधिकार एउटा विशेष पत्रिकाले लिएको थियो । यस्तो अवस्थामा समाचार नपाउँदा रिसाएका अन्य पत्रपत्रिकाले श्रापको मुद्दा उठाएका हुन् । यसबाट खन्ने काम मात्रै रोकिएन, यस्ता लेख्नेहरू पनि धेरै पढिन थाले । त्यसपछि यही कुरा चर्चित भयो ।

सन् २०२१ मा इजिप्टमा एकपछि अर्को धेरै दुर्घटनाहरू भएपछि डर अझै पनि उब्जिएको छ । उदाहरणका लागि, स्वेज नहरमा जहाज अड्कियो, जसका कारण ट्राफिक जामको अवस्था सिर्जना भयो। यसले देशलाई अर्बौं डलरको नोक्सान भएको छ ।

यसअघि रेल दुर्घटनामा करिब ३ दर्जनले ज्यान गुमाएका थिए । यसपछि फेरि ममीको श्रापको चर्चा भयो । वास्तवमा, केही दिन अघि, इजिप्ट सरकारले २२ ममीहरू संग्रहालयमा राख्ने घोषणा गरेको थियो, ताकि पर्यटन वृद्धि होस्। यो निर्णयपछि मात्रै दुर्घटनाको शृङ्खला सुरु भएको हो ।

ठूलो वर्गले श्रापलाई विवादित सिद्धान्तको रूपमा लिन्छ। विज्ञानका अनुसार श्राप भन्ने कुनै चिज छैन, तर अचानक मृत्युको कारण कफिन भित्र जम्मा भएको विषाक्त ग्यास वा रोगजनक पदार्थ हुनुपर्दछ ।

हजारौं वर्षदेखि जमिनमा थुनिएको अवस्थामा, कफिन र मृत शरीर दुवैमा खतरनाक रोगजनकहरू उत्पादन हुन्छन्, जसको सम्पर्कमा आउँदा तपाई बिरामी हुन सक्नुहुन्छ।

ममीमा प्रयोगशाला अध्ययन पनि गरिएको थियो। कफिन भित्र घातक फंगस बढेको देखियो। यी यति घातक हुन्छन् कि यसले श्वासप्रश्वासमा अवरोध र फोक्सोमा रगत जम्ने जस्ता समस्या निम्त्याउन सक्छ।