काठमाडौं । पछिल्ला केही महिनादेखि पाकिस्तान गम्भीर आर्थिक संकट र महंगीको सामना गरिरहेको छ । विदेशी मुद्राको अभाव र विदेशी ऋणमा डुबेको पाकिस्तानले रुसबाट सहुलियत दरमा तेल किन्न आतुर छ । सञ्चारमाध्यमका अनुसार नगद सङ्कटको सामना गरिरहेको पाकिस्तानले रुसी कच्चा तेल प्रति ब्यारेल ५० डलरमा किन्न कडा प्रयास गरिरहेको छ ।

विशेष कुरा यो हो कि यो मूल्य जी-७ देशहरूले रुसमाथि लगाएको मूल्यभन्दा करिब १० डलर प्रति ब्यारेल कम हो। विश्व स्तरमा अहिले कच्चा तेल प्रति ब्यारेल ८२.७८ डलरमा बिक्री भइरहेको छ ।

युक्रेनसँगको युद्धका कारण रुसले अमेरिकालगायत धेरै पश्चिमी मुलुकबाट आर्थिक प्रतिबन्धको सामना गरिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा रुसले आफ्नो अर्थतन्त्र कायम राख्न भारतलगायत धेरै देशलाई सस्तो तेल बेचिरहेको छ । र अब यो सूचीमा पाकिस्तानको नाम पनि समावेश हुन सक्छ।

केही दिनयता पाकिस्तान र रुसबीच तेल खरिदका लागि वार्ता भइरहेको छ । वार्ताको सुरुमा रुसले पाकिस्तान सम्झौताप्रति गम्भीर नभएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेको थियो । तर हालै दुवै देशका अधिकारीबीच भेटवार्ता भएको छ । बैठकपछि रुसले विश्वासको कमी पूर्ति गर्न परीक्षणका रूपमा पाकिस्तानलाई कार्गो तेल खरिद गर्न आग्रह गरेको छ ।

वेबसाइट ‘द न्युज’ले पाकिस्तानले पहिले रुसी कार्गो तेल परीक्षणको क्रममा खरिद गर्ने जनाएको छ । यद्यपि, यो तेल सम्झौताको भुक्तानी डलरमा गरिने छैन। वास्तवमा, पाकिस्तान अमेरिकी डलरको अभावसँग संघर्ष गरिरहेको छ। त्यसैले उसले रुसलाई सहयोगी राष्ट्रहरूको मुद्रामा तिर्नेछ। यी मित्र राष्ट्रहरूमा चीन, साउदी अरेबिया र युएई जस्ता देशहरू पर्छन्।

पाकिस्तानी समाचार वेबसाइट ‘द न्युज’का अनुसार परीक्षणअघि पाकिस्तानले सबै औपचारिकता पूरा गरेपछि मात्र रुसले पाकिस्तानसँग सस्तो तेलको सम्झौता गर्नेछ। यी औपचारिकताहरूमा भुक्तानी विधिहरू, प्रिमियम साथै यातायात लागत र बीमा जस्ता प्रक्रियाहरू समावेश छन्।

सबै औपचारिकता पूरा भएपछि रुसबाट पहिलो खेप परीक्षणका लागि पाकिस्तान पठाइनेछ । रिपोर्टका अनुसार रुसबाट कच्चा तेलको पहिलो खेप अर्को महिनाको अन्त्यसम्ममा पाकिस्तान पुग्न सक्छ ।

रुसी बन्दरगाहबाट पाकिस्तानी बन्दरगाहमा कच्चा तेल पुग्न ३० दिन लाग्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । जसका कारण ढुवानी लागतका कारण रुसी तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०–१५ डलरले बढ्नेछ । अर्थात्, यदि रुसले पाकिस्तानलाई प्रति ब्यारेल ५० डलरमा तेल बेच्छ भने त्यसले पाकिस्तानलाई आयातको कुल लागतसँगै प्रति ब्यारेल ६० वा ६५ डलर खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ ।

गत वर्ष डिसेम्बरमा रुसले पाकिस्तानलाई ३० प्रतिशत छुटमा कच्चा तेल दिन अस्वीकार गरेको थियो । त्यतिबेला रूस सस्तो तेलको सम्झौताको लागि तयार थिएन।

अर्कोतर्फ पाकिस्तानको कोषको ठूलो हिस्सा ऊर्जामा खर्च हुन्छ। यस्तो अवस्थामा बढ्दो व्यापार घाटा र भुक्तानी सन्तुलनको संकटलाई नियन्त्रण गर्न रुसबाट आएको सस्तो तेल पाकिस्तानलाई सहयोगी साबित हुन सक्छ । यसबाहेक कम मूल्यमा कच्चा तेलको लागि रुससँगको यो सम्झौताले शाहबाज सरकारलाई देशको आर्थिक भार कम गर्न मद्दत गर्नेछ।

स्टेट बैंक अफ पाकिस्तानका अनुसार केही साताअघि देशको विदेशी मुद्रा सञ्चिति २.९ अर्ब अमेरिकी डलरमा झरेको थियो । तर, अहिले यसमा अलिकति वृद्धि भएको छ । पाकिस्तानको विदेशी मुद्रा सञ्चिति अहिले बढेर ४ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ । यसबाहेक पाकिस्तानले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) बाट १.१ अर्ब अमेरिकी डलरको आर्थिक किस्ताको पनि उत्सुकतापूर्वक प्रतीक्षा गरिरहेको छ ।

जुलाई २०२२ को सुरुमा, पाकिस्तानसँग करिब १०.३ बिलियन अमेरिकी डलर विदेशी मुद्रा थियो, तर विदेशी ऋण र महंगीका कारण विगत सात महिनामा करिब ७ अर्ब अमेरिकी डलरको कमी थियो।

गत वर्ष पाकिस्तानमा आएको विनाशकारी बाढीले देशको झण्डै एक तिहाइ क्षेत्र डुबानमा परेको थियो । एक रिपोर्टका अनुसार यसले पाकिस्तानको कमजोर अर्थतन्त्रलाई करिब १२.५ बिलियन डलरको नोक्सानी पुर्याएको छ ।