काठमाडौं । अफ्रिकी देश युगान्डाले एलजीबीटीक्यु समुदाय विरुद्ध अत्यन्तै कडा कदम चाल्दै समलैंगिकताको ‘गम्भीर अपराध’ मा मृत्युदण्डको व्यवस्था गरेको छ। एलजीबीटीक्यु समुदायलाई लक्षित गर्ने संसारको सबैभन्दा कठोर कानून मध्ये एक देशको संसदमा समलैंगिकतालाई अपराधीकरण गर्ने विधेयक पारित गरिएको छ। यसप्रति कडा प्रतिक्रिया दिँदै अमेरिकाले युगान्डालाई प्रतिबन्ध लगाउने धम्की दिएको छ ।

युगान्डामा समलिङ्गीहरूले पहिले नै कानुनी भेदभाव र हिंसाको सामना गरिरहेका छन्, नयाँ कानूनले उनीहरूको समस्या थपेको छ। युगान्डा लगायत ३० भन्दा बढी अफ्रिकी देशले समलिङ्गी सम्बन्धलाई प्रतिबन्ध लगाएका छन् । नयाँ कानूनका समर्थकहरू भन्छन् कि एलजीबीटीक्यु समुदायका मानिसहरूलाई दण्डित गर्न आवश्यक छ। उनीहरु परम्परागत मूल्यमान्यताका लागि खतरा भएको दाबी गर्छन् । कानून अन्तर्गत, मानिसहरूलाई समलिङ्गी सम्बन्धमा संलग्न हुन ‘षड्यन्त्र’ गर्न, समलिङ्गीतालाई ‘प्रवर्द्धन र उक्साउन’ प्रतिबन्ध लगाइनेछ।

कानुनले तथाकथित गम्भीर समलिङ्गीलाई मृत्युदण्ड र समलिङ्गी यौनसम्बन्ध राख्नेलाई आजीवन कारावासको व्यवस्था गरेको छ। कानुनमा गम्भीर समलिङ्गीता भनेको १८ वर्षभन्दा कम उमेरको व्यक्तिसँग समलिङ्गी यौनसम्बन्ध वा अपराधी एचआईभी पोजिटिभ भएको अवस्थामा समलिङ्गी यौनसम्पर्कलाई जनाउँछ।

स्काई न्यूजको रिपोर्ट अनुसार युगान्डाको राजधानी कम्पालामा रहेको संसदीय कक्षमा मंगलबार ढिलो यो विधेयक पारित भएको थियो। यसमा संसदका सबै ३८९ प्रतिनिधिले समर्थन जनाएका छन् । यो विधेयक अब युगान्डाका राष्ट्रपति योवेरी मुसेभेनीमा जानेछ जसले बिललाई भिटो गर्न वा कानूनमा हस्ताक्षर गर्न सक्छन्। यो विश्वास गरिन्छ कि राष्ट्रपतिले निश्चित रूपमा कानूनमा हस्ताक्षर गरेर यसलाई लागू गर्न सछन् किनभने उनी सधैं एलजीबीटीक्यु समुदायको आलोचना गर्दैछन् ।

उनले हालै पश्चिमी देशहरूले अफ्रिकी देशहरूमा एलजीबीटीक्यु थोपेको आरोप लगाए। उनले पश्चिमाहरुले आफ्नो अभ्यास अरुलाई थोपाउन खोजेको बताएका थिए । युगान्डाको यो कानुनप्रति अमेरिकाले कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ । अमेरिकी विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्केनले यो कानुनले युगान्डाका जनताको मौलिक अधिकारलाई कमजोर बनाउने बताएका छन् ।

उनले आफ्नो ट्वीटमा लेखेका छन्, ‘युगान्डाको संसदले हिजो पारित गरेको समलैंगिकता विरोधी ऐनले सबै युगान्डावासीको मौलिक मानव अधिकारलाई कमजोर बनाउनेछ र एचआईभी/एड्स विरुद्धको लडाइमा अहिलेसम्म हासिल गरेको सफलतालाई उल्टाउनेछ। हामी युगान्डा सरकारलाई यो कानूनको कार्यान्वयनमा पुनर्विचार गर्न जोडदार आग्रह गर्दछौं।

अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का प्रवक्ता जोन किर्बीले कानून लागू भएमा अमेरिकाले युगान्डामाथि आर्थिक प्रतिबन्ध लगाउने विचार गर्ने बताए । जोन किर्बीले भने कि यो कानून लागू गर्नु वास्तवमै दुर्भाग्यपूर्ण हुनेछ। अमेरिकाले युगान्डालाई एचआइभी र एड्स रोक्न आर्थिक सहयोग गर्छ र युगान्डा सरकारले त्यस्ता व्यक्तिलाई मात्रै लक्षित गरिरहेको छ ।

सोही विधेयकको अघिल्लो संस्करण २०१४ मा ल्याइएको थियो, जुन प्रक्रियागत आधारमा अदालतले खारेज गरेको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संगठन ह्युमन राइट्स वाचले युगान्डाको यो कानुनको निन्दा गरेको छ । संगठनले यो कानून २०१४ को कानुनको ‘अधिक अहंकारी संस्करण’ भएको बताएको छ । ह्युमन राइट्स वाचले यो कानूनले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, गोपनीयता, समानता र गैर-भेदभाव लगायतका धेरै मौलिक अधिकारहरूको उल्लङ्घन गर्ने बताएको छ।

मानवअधिकारका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय उच्चायुक्त भोल्कर टर्कले यो कानुनलाई अत्यन्तै दुर्भाग्यपूर्ण भएको बताए । “यो भेदभावपूर्ण बिल पारित हुनु सायद संसारमा यसको प्रकारको सबैभन्दा खराब विकास हो” उनले एक विज्ञप्तिमा भने।