काठमाडौं । आर्थिक संकट झेलिरहेको पाकिस्तानले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषसँग निरन्तर सहयोगको अपिल गरिरहेको छ । तर अहिलेसम्म पाकिस्तानले आईएमएफबाट कुनै आर्थिक सहयोग पाएको छैन।

आईएमएफले पाकिस्तानलाई स्पष्ट शब्दमा सबै निर्देशनहरू पूरा गर्न भनेको छ। यसैबीच, पाकिस्तानका अर्थमन्त्री इशाक दारले शनिबार भने कि पाकिस्तान भिखारी होइन, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषको सदस्य हो।

वास्तवमा, पाकिस्तानका अर्थमन्त्री इशाक दार ऋणको बारेमा छलफल गर्न शुक्रबार आईएमएफसँग बैठक गर्न वाशिंगटन जानुपरेको थियो। तर अन्तिम समयमा उनले भ्रमण रद्द गरे । त्यसपछि आईएमएफका अधिकारीहरूले पाकिस्तानका अर्थमन्त्रीलाई भेट्न अस्वीकार गरेको चर्चा चल्यो ।

इशाक दारले शनिबार यसलाई हल्लाको संज्ञा दिँदै भने, “पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफको अनुरोधमा मैले यो भ्रमण रद्द गरेको छु। आईएमएफका अधिकारीहरूले भेट्न अस्वीकार गरे भन्ने कुरा पूर्णतया हल्ला हो। पाकिस्तान आईएमएफको सदस्य हो, भिखारी होइन।”

उनले जोड दिए, “आईएमएफले मलाई वसन्त बैठकमा भाग लिनबाट रोक्न सक्दैन। हामीले आईएमएफसँगको गतिरोधका कारण यो यात्रा रद्द गरेका छौं।”

वासिङ्टनमा हुन लागेको विश्व बैंक र आईएमएफको वसन्त बैठकमा पाकिस्तानका अर्थमन्त्री इशाक दार सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको थियो । यो बैठक अप्रिल १० देखि १६ सम्म हुनेछ।

यसै क्रममा इशाक दार र आईएमएफबीच बैठक पनि तय भएको थियो । भेटमा पाकिस्तानलाई दिएको बेलआउट प्याकेजमा आउने समस्या समाधानका लागि वार्ता हुने सम्भावना रहेको छ ।

पाकिस्तान र आईएमएफबीच ६.५ अर्ब डलरको बेलआउट प्याकेजमध्ये करिब १.१ अर्ब डलरको किस्ताका लागि जनवरीदेखि वार्ता चलिरहेको छ। तर आईएमएफले यो बेलआउट प्याकेज जारी गर्न पाकिस्तानलाई कडा सर्तहरू राखेको छ।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री सहबाज सरिफले आईएमएफको निर्देशन पूरा गर्न मिनी बजेट तयार गरेका छन् । यो मिनी बजेटमार्फत सरकारले करिब दुई खर्ब रुपैयाँ उठाउने लक्ष्य राखेको छ ।

सरकारको बदलिएको नीतिका कारण पाकिस्तानमा महंगी चरम सीमामा छ । पाकिस्तानमा महंगीले पाँच दशकको कीर्तिमान तोडेको छ । वर्षलाई तुलना गर्ने हो भने मार्चमा महंगी ३५.३७ प्रतिशत पुगेको छ । पाकिस्तानमा आम नागरिकले अत्यावश्यक वस्तु किन्न नपाउने अवस्था छ । आटा र दालको मूल्य आकाशिएको छ ।

खराब आर्थिक अवस्थाका कारण पाकिस्तानमा अर्बौंको ऋण छ । पाकिस्तानी वेबसाइट डनको रिपोर्टका अनुसार पाकिस्तानमा चीनको सबैभन्दा बढी ऋण छ। पाकिस्तानको चीनसँग ३० अर्ब डलर ऋण छ ।

चीनको कुल ऋण आईएमएफको ऋणभन्दा तीन गुणा बढी छ। पाकिस्तानको कुल ऋण र दायित्व बढेर ६० ट्रिलियन पाकिस्तानी रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ । यो देशको कुल ग्राहस्थ उत्पादनको ८९ प्रतिशत हो ।

हालै साउदी अरेबियाले पाकिस्तानलाई २ अर्ब डलरको नयाँ ऋण दिने निर्णय गरेको छ । साउदी युवराज र प्रधानमन्त्री मोहम्मद बिन सलमानले केही महिनाअघि पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीलाई यो वाचा गरेका थिए। पाकिस्तानकी अर्थ राज्यमन्त्री आयशा गौसले संसदमा साउदी अरेबियाले पाकिस्तानलाई २ अर्ब डलर दिने बताएकी छन् ।