काठमाडौं । पुरातत्वविद्हरूले दक्षिण इटालीको क्याम्पानिया नजिकै पोजुओली बन्दरगाहमा खोजीका क्रममा पानीमुनि एउटा पुरानो मन्दिरको अवशेष फेला पारेका छन्। पुरातन मन्दिरको अवशेष देखेर सबै छक्क पर्छन् ।

यी अवशेषहरू नबातियन सभ्यतासँग सम्बन्धित मन्दिरको बारेमा भनिएको छ, जुन नबातियन देवता दशहरालाई समर्पित छ। दशहरालाई नबातियन सभ्यतामा हिमालको देवता पनि भनिन्छ। मन्दिरको अवशेषसँगै अन्वेषकहरूले दुईवटा प्राचीन रोमन संगमरमर पनि फेला पारेका छन्, जुन हेर्दा निकै सुन्दर छन्।

नबातियन रोमन साम्राज्यको एक मित्रवत साम्राज्य थियो। रोमन समयमा नबातियन साम्राज्य यूफ्रेटिस नदीदेखि लाल सागरसम्म फैलिएको थियो। अरब प्रायद्वीपको मरुभूमि क्षेत्रमा अवस्थित पेट्रा कुनै समय नबातियन साम्राज्यको राजधानी थियो। नाबातियन साम्राज्य पनि पोजुओली बन्दरगाहसम्म फैलियो, जुन रोमन भूमध्यसागरको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक बन्दरगाह थियो।

१८ औं शताब्दीको मध्यमा, पुरातन पोजुओलीको भागमा नबातियन देवता दशहरासँग सम्बन्धित खोजले यो स्पष्ट गर्‍यो कि त्यहाँ नबातियन राज्य थियो। किनभने प्राचीन कालमा नबाताई समुदायका मानिसहरूले मात्र यस देवताको पूजा गर्थे।

मन्दिरको अवशेष भेटिएपछि अहिले थप खोजी पनि सुरु गरिएको छ । यस मन्दिरको बारेमा थप जानकारी सङ्कलन भइरहेको छ, जसले इटालीको यो प्राचीन शहरको इतिहासको केही पर्दा खोल्न सक्छ।

इटालीका सांस्कृतिक मन्त्रीले यो खोजमा खुसी व्यक्त गरे। पुरातन पोजुओलीबाट अर्को खजाना फेला परेको यसबाट सांस्कृतिक, धार्मिक र व्यावसायिक महत्व रहेको उनले बताए ।

अर्कोतर्फ, फेला परेका रोमन ढुङ्गाको वेदीहरू मध्ये एउटा पहिले नै पत्ता लागेको छ, जुन पुरानो किल्ला (कास्टेलो डि बाया) मा राखिएको छ। रोमन ढुङ्गाका वेदीहरूको खोजी सन् २०२१ को अन्त्यमा सुरु भएको थियो।