काठमाडौं । भारतकी केन्द्रीय अर्थमन्त्री निर्मला सीतारमणले आइतबार संसदमा २०२५-२६ को केन्द्रीय बजेट प्रस्तुत गरिन् । यो उनको लगातार नवौं बजेट हो।

यद्यपि, बजेट भाषणप्रति शेयर बजारले नकारात्मक प्रतिक्रिया देखायो र अर्थमन्त्रीको भाषण समाप्त हुँदासम्म शेयर बजारमा उल्लेखनीय गिरावट आयो। एक समयमा सेन्सेक्स २,००० अंकले घटेको थियो।

शेयर कारोबारमा सेक्युरिटी ट्रान्जेक्सन ट्याक्स (एसटीटी) बढाउने घोषणाका कारण शेयर बजारमा यो प्रतिक्रिया आएको विज्ञहरू विश्वास गर्छन्।

आइतबार शेयर बजार खुला हुनु धेरै दुर्लभ हुन्छ तर बजेट प्रस्तुतिको कारणले गर्दा बजार खुला हुन्छ।

आफ्नो भाषण सुरु गर्दै अर्थमन्त्रीले सरकारको ध्यान औद्योगिक वृद्धि बढाउनमा रहेको र गत वर्ष अगस्ट १५ देखि ३५० भन्दा बढी आर्थिक सुधारहरू गरिएको बताइन् ।

यस बजेटमा उनले आर्थिक वृद्धिलाई तीव्र बनाउन उत्पादन, एमएसएमई, पूर्वाधार, सुरक्षा र स्थिरतामा लगानी सम्बन्धी धेरै घोषणा गरिन् ।

यस वर्षको बजेटमा, केन्द्रीय अर्थमन्त्रीले दुर्लभ पृथ्वी खनिजहरूको लागि विशेष करिडोरका साथै सात रेलवे करिडोर निर्माण गर्ने घोषणा गरिन् ।

स्वास्थ्य र औषधिदेखि शिक्षा र महिला मुद्दाहरूसम्म केही महत्त्वपूर्ण घोषणाहरू गरियो। तर एउटा घोषणाले शेयर बजारको मूडलाई मन्द बनायो।

अर्थमन्त्रीले फ्युचर्स र अप्सनहरूमा एसटीटी ०.०२ प्रतिशतबाट बढाएर ०.०५ प्रतिशत गर्ने प्रस्ताव गरेको बताइन्।

यसपछि शेयर बजारमा भारी बिक्री देखियो।

एसटीटीको अर्थ “धितोपत्र कारोबार कर” हो। यो शेयर खरिद र बिक्रीमा लगाइन्छ।

अर्थमन्त्रीले फ्युचर्स र अप्सनमा धितोपत्र कारोबारमा दोब्बरभन्दा बढी कर लगाउने प्रस्ताव गरिएको बताइन् । एफ एण्ड ओ मा मा एसटीटी हाल ०.०२% थियो, र अब यसलाई ०.०५% पुर्‍याउने प्रस्ताव गरिएको छ। एसटीटी मूलतः अन्य करहरूबाट अलग छ।

यो कर राजस्व बढाउन र वित्तीय बजारमा स्थिरता बढाउन शेयर कारोबारमा लगाइएको हो।

यो पूर्णतया मूल्यमा आधारित छ, अर्थात् कारोबार गरिएको शेयरको मूल्य जति उच्च हुन्छ लागू हुने एसटीटी त्यति नै उच्च हुन्छ। यसमा व्यक्तिले शेयर कारोबारमा नाफा कमाएको छ वा छैन भन्ने कुराले फरक पार्दैन ।

केन्द्रीय बजेट २०२६-२७ प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री निर्मला सीतारमणले नयाँ आयकर ऐन अप्रिल १, २०२६ देखि लागू हुने बताइन्।