काठमाडौं । पश्चिम अफ्रिकी देश घानाले डेटा गोपनीयताको बारेमा चिन्ता व्यक्त गर्दै संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको प्रस्तावित स्वास्थ्य सम्झौतालाई अस्वीकार गरेको एक अधिकारीले शुक्रबार पुष्टि गरे।

घानाको डेटा संरक्षण आयोगका कार्यकारी निर्देशक अर्नोल्ड क्वारपुओका अनुसार सम्झौतामा त्यस्ता प्रावधानहरू थिए जसले अमेरिकी संस्थाहरूलाई पर्याप्त सुरक्षा उपायहरू बिना घानाको संवेदनशील स्वास्थ्य डेटामा पहुँच दिन सक्छ। उनले भने – अनुरोध गरिएको डेटा पहुँच सामान्यतया आवश्यक पर्ने भन्दा बाहिर थियो।

यसबारे सोध्दा अमेरिकी विदेश विभागका प्रवक्ताले भने, “हामी द्विपक्षीय वार्ताको विवरण सार्वजनिक गर्दैनौं।” अमेरिकी विदेश विभागका प्रवक्ताले थपे, “हामी दुई देशहरू बीचको साझेदारीलाई सुदृढ पार्ने तरिकाहरू खोजी गर्न जारी राख्नेछौं।”

डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको “अमेरिका पहिलो नीति” अन्तर्गत वाशिंगटनले ३० भन्दा बढी देशहरू, विशेष गरी अफ्रिकी देशहरूसँग यस्ता स्वास्थ्य सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गरेको छ। गत वर्षको अन्त्यतिर सुरु गरिएको यो नयाँ व्यवस्थाले पहिलेका सम्झौताहरूलाई प्रतिस्थापन गर्नेछ।

अहिलेसम्म, यस्ता सम्झौताहरू संयुक्त राज्य अमेरिकाको अन्तर्राष्ट्रिय विकास एजेन्सी (युएसएड) को तत्वावधानमा वार्ता गरिएको थियो। ट्रम्प प्रशासनले अब यो व्यवस्था समाप्त गरेको छ।

यी स्वास्थ्य सम्झौताहरूले अफ्रिकी देशहरूलाई उनीहरूको सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणालीलाई बलियो बनाउन र रोगसँग लड्न करोडौं डलरको सहायता प्रदान गर्दछ। यस वर्षको फेब्रुअरीमा, जिम्बाब्वेले यस्तै चिन्ताका कारण प्रस्तावित सम्झौतालाई अस्वीकार गर्यो जबकि जाम्बियाले पनि आफ्नो सम्झौताका केही प्रावधानहरूमा आपत्ति जनायो।

धेरै अफ्रिकी कार्यकर्ताहरू भन्छन् – यी सम्झौताहरूमा डेटा प्रयोगको लागि पर्याप्त सुरक्षाको अभाव छ र प्रायः सीमित समूहलाई मात्र फाइदा हुन्छ। अफ्रिका रोग नियन्त्रण र रोकथाम केन्द्र (अफ्रिका सीडीसी) का महानिर्देशक जीन कासेयाले पनि डेटा साझेदारीको बारेमा गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

लगभग ३०० मिलियन डलरको प्रस्तावित सम्झौता अन्तर्गत घानाले पाँच वर्षमा लगभग १०९ मिलियन डलर अमेरिकी कोष प्राप्त गर्ने थियो। यद्यपि, कावारपुओले औंल्याए – सम्झौतामा संवेदनशील स्वास्थ्य डेटामा व्यक्तिहरूको पहिचान उजागर गर्न सक्ने खण्ड समावेश गरिएको थियो।

उनले भने, “यो देशको स्वास्थ्य डेटा पूर्वाधार विदेशी संस्थालाई हस्तान्तरण गर्नु जस्तै हुने थियो।” प्रस्तावित सम्झौतामा स्वास्थ्य डेटामा मात्र नभई मेटाडेटा, ड्यासबोर्ड, रिपोर्टिङ उपकरणहरू, डेटा मोडेलहरू र डेटा शब्दकोशहरूमा पनि पहुँच समावेश थियो। यसबाहेक, १० अमेरिकी संस्थाहरूले पूर्व प्राधिकरण बिना यो डेटामा पहुँच गर्न सक्थे।

क्वारपुओले भने- यस व्यवस्था अन्तर्गत, घानाको डेटा प्रयोगमा कुनै वास्तविक नियन्त्रण हुनेछैन र पछि मात्र सूचित गरिनेछ। उनले भने – घानाले प्रस्ताव अस्वीकार गर्ने आफ्नो निर्णयको बारेमा अमेरिकालाई जानकारी गराएको छ र राम्रो सर्तहरू सहितको नयाँ सम्झौता खोजिरहेको छ।