रामेछाप। हिमाल, हिमाली संस्कृति, धार्मिक आस्था र प्राकृतिक सौन्दर्यको संगमस्थल मुस्ताङ यतिबेला आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको प्रमुख गन्तव्य बनेको छ।

विशेषगरी पोखराबाट मुस्ताङसम्म पुग्ने सडक यात्रा विगतको तुलनामा सहज बनेपछि मुक्तिनाथ र कागबेनी पुग्ने पर्यटक तथा दर्शनार्थीको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ।

पछिल्ला दिनहरूमा मुस्ताङ जाने सडकमा सवारीसाधनको चाप बढेको छ भने विश्वप्रसिद्ध मुक्तिनाथ मन्दिर परिसरमा दर्शनार्थीहरूको घुइँचो देख्न सकिन्छ। त्यस्तै कागबेनी धाममा पनि धार्मिक अनुष्ठान र भ्रमणका लागि पुग्ने भक्तजन तथा पर्यटकहरूको भीड लागेको छ।

मुस्ताङ केवल धार्मिक आस्थाको केन्द्र मात्र होइन, प्राकृतिक मनोरञ्जन खोज्ने पर्यटकहरूको पनि रोजाइ बनेको छ। नीलो आकाश, मरुभूमिजस्तै भू–दृश्य, हिमालका मनोरम दृश्य र यहाँको विशिष्ट संस्कृति अवलोकन गर्न देशका विभिन्न भागबाट पर्यटकहरू पुगिरहेका छन्। साथै भारत लगायत विभिन्न मुलुकका विदेशी पर्यटकसमेत मुस्ताङ भ्रमणमा आउने क्रम बढ्दो छ।

मुक्तिनाथको धार्मिक र ऐतिहासिक महत्व

हिन्दु तथा बौद्ध धर्मावलम्बी दुवैका लागि पवित्र तीर्थस्थल मानिने मुक्तिनाथ धामको धार्मिक महत्व अत्यन्त उच्च छ। समुद्री सतहबाट करिब ३ हजार ८०० मिटरको उचाइमा अवस्थित मुक्तिनाथलाई मोक्ष प्राप्तिको स्थलका रूपमा लिइन्छ। हिन्दु धर्मग्रन्थहरूमा वर्णित १०८ दिव्य धामममध्ये मुक्तिनाथ एक मानिन्छ।

धार्मिक विश्वासअनुसार मुक्तिनाथमा रहेको १०८ धारा (एक सय आठ धाराबाट बग्ने जलधारा) मा स्नान गरी दुई पवित्र कुण्डमा डुबुल्की मारेपछि पापबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ। यही आस्थाका कारण युवादेखि वृद्धवृद्धासम्म मुक्तिनाथ पुग्ने क्रम वर्षेनी बढ्दै गएको छ।

मन्दिर परिसरमा पुग्ने दर्शनार्थीहरू १०८ धारामा स्नान गर्ने, कुण्डमा डुबुल्की मार्ने र भगवानको मुक्तिनाथ स्वरूपको दर्शन गर्ने कार्यमा व्यस्त देखिन्छन्। तीर्थयात्रीहरूका अनुसार मुक्तिनाथको दर्शनले आध्यात्मिक शान्ति र आत्मिक सन्तुष्टि प्राप्त हुने विश्वास छ।

कागबेनीमा श्राद्ध र पितृ उद्धारको विश्वास

मुक्तिनाथ जाने प्रवेशद्वारका रूपमा परिचित कागबेनी धाम पनि धार्मिक दृष्टिले उत्तिकै महत्वपूर्ण मानिन्छ। कालीगण्डकी नदी किनारमा अवस्थित कागबेनीमा श्राद्ध, तर्पण र पितृकार्य गर्दा दिवंगत पितृहरूको उद्धार हुने धार्मिक मान्यता रहिआएको छ।

विशेषगरी पितृपक्ष र अन्य शुभ अवसरमा कागबेनी पुगेर श्राद्ध गर्ने भक्तजनहरूको संख्या उल्लेखनीय हुने गरेको छ। अहिले पनि विभिन्न जिल्लाबाट आएका श्रद्धालुहरू पितृकार्य गर्न कागबेनी पुगेका छन्।

धार्मिक र प्राकृतिक पर्यटनको साझा केन्द्र

पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार मुस्ताङमा धार्मिक तथा प्राकृतिक पर्यटन एकैसाथ फस्टाउँदै गएको छ। मुक्तिनाथको धार्मिक महत्व र मुस्ताङको अनुपम प्राकृतिक सौन्दर्यले पर्यटकलाई आकर्षित गरिरहेको छ।

सडक पहुँच विस्तार र यातायात सुविधा सहज बन्दै जाँदा भ्रमणको अवधि छोटिएको छ, जसका कारण छोटो समयमै मुस्ताङ पुग्ने यात्रुको संख्या बढेको हो।

स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार होटल, रेस्टुरेन्ट तथा यातायात सेवामा समेत चहलपहल बढेको छ। अहिले मुस्ताङका प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरूमा दैनिक सयौँ स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक पुगिरहेका छन्।

धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक महत्व र अद्वितीय प्राकृतिक सौन्दर्यको त्रिवेणीका रूपमा रहेको मुस्ताङको मुक्तिनाथ र कागबेनी क्षेत्र यतिबेला पर्यटक तथा दर्शनार्थीहरूको आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। सडक पहुँच सहज भएसँगै आगामी दिनमा यहाँ आउने पर्यटकको संख्या अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।