संयुक्त राज्य अमेरिका आफ्नो स्थापनाको २५०औं वार्षिकोत्सव (सेमिक्विन्सेन्टेनियल) को ऐतिहासिक संघारमा आइपुगेको छ। यस गौरवशाली अवसरमा अमेरिकी नागरिकहरूले साहस, निष्ठा, त्याग र स्वतन्त्रता एवं स्व-शासनप्रतिको अटूट प्रतिबद्धताले आकार दिएको एउटा असाधारण राष्ट्रिय यात्रालाई स्मरण गरिरहेका छन्।

स्वतन्त्रताको रक्षा गर्न र एक सुदृढ लोकतान्त्रिक राष्ट्रको जग बसाल्न अमेरिकाका ‘संस्थापक पिताहरू’ ले युद्ध, गरिबी, तीव्र राजनीतिक विभाजन र व्यक्तिगत त्यागका अनेकौँ कठिन परिस्थितिहरू पार गरेका थिए-जसको वैचारिक प्रभाव आज देशको सीमाभन्दा धेरै टाढा, विश्वभरि नै फैलिएको छ।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र सभ्यताको जग

अमेरिकाको कथा सन् १७७६ जुलाई ४ बाट मात्र सुरु हुँदैन; यसको जरा हजारौँ वर्ष पुरानो छ। युरोपेलीहरूको आगमनभन्दा धेरै पहिलेदेखि नै यस महादेशभरि बसोबास गर्दै आएका रैथाने आदिवासीहरूको समृद्ध इतिहास यसको मूल जग हो।

पछि, सन् १४९२ मा क्रिस्टोफर कोलम्बसको आगमनसँगै अन्वेषण र रूपान्तरणको एउटा नयाँ युगको सुरुवात भयो। त्यसको करिब एक शताब्दी जति पछि, सन् १६०७ मा अङ्ग्रेज टोलीले ‘जेम्सटाउन’ स्थापना गरे, जुन उत्तर अमेरिकामा पहिलो स्थायी अङ्ग्रेजी बस्ती बन्यो र यसैले कालान्तरमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको आधुनिक आधारशिला तयार गर्‍यो।

स्वतन्त्रताको घोषणा र क्रान्तिकारी विचार

सन् १७७६ जुलाई ४ मा दोस्रो महाद्वीपीय कंग्रेसले ऐतिहासिक ‘स्वतन्त्रता घोषणा पत्र’ जारी गरेपछि अमेरिकी इतिहासमा एउटा साहसिक र नयाँ अध्यायको सूत्रपात भयो।

यस ऐतिहासिक दस्तावेजले बेलायती साम्राज्य (ब्रिटिश क्राउन) सँगको राजनीतिक सम्बन्ध मात्र तोडेन, बल्कि “शासनको वैधता जनताको सहमतिमा निहित हुन्छ” र “सबै मानिसमा जन्मसिद्ध नैसर्गिक अधिकार हुन्छ” भन्ने क्रान्तिकारी विश्व-दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्‍यो।

यस घोषणा पत्रका मुख्य लेखक थोमस जेफरसनसहित जोन एडम्स, बेन्जामिन फ्र्याङ्कलिन, रिचर्ड हेनरी ली जस्ता दूरदर्शी नेताहरूले अद्वितीय राजनीतिक चेत प्रदर्शन गरे। उनीहरूले आफ्नो व्यक्तिगत सुरक्षा र स्वार्थभन्दा माथि सिद्धान्तलाई राखेर स्वतन्त्रता र प्रतिनिधिमूलक शासनमा आधारित राष्ट्र निर्माणका लागि ठूलो जोखिम मोलेका थिए।

अमेरिकी राजनीतिक प्रयोगको सबैभन्दा विशिष्ट विशेषता भनेकै वंशानुगत शासन व्यवस्थाको पूर्ण अस्वीकार्यता थियो। स्वतन्त्रतापछि जर्ज वासिङ्टनले आफूलाई राजासरह शक्तिशाली बनाउने अवसर र जनचाहनालाई सहजै अस्वीकार गरेर विश्वकै लागि एक अनुकरणीय उदाहरण प्रस्तुत गरे।

उनको यो ऐतिहासिक निर्णयले लोकतन्त्रको मूल मर्मलाई स्थापित गर्‍यो-शक्ति कुनै अमुक व्यक्तिमा होइन, बरु जनताप्रति उत्तरदायी संस्थाहरूमा निहित हुनुपर्छ।

चुनौती, रूपान्तरण र “अझ परिपूर्ण संघ” को खोजी

विगत २५० वर्षमा संयुक्त राज्य अमेरिकाले असाधारण उपलब्धि र गम्भीर चुनौतीहरूले भरिएको उतारचढावपूर्ण यात्रा तय गरेको छ।

भीषण गृहयुद्धको आन्तरिक विपत्तिदेखि नागरिक अधिकार आन्दोलनको ऐतिहासिक विजयसम्म, अनि भयानक आर्थिक मन्दीका पाटाहरूदेखि आधुनिक नवप्रवर्तन र द्रुत विकासको स्वर्ण युगसम्म-यो राष्ट्रले निरन्तर आफ्नो लोकतान्त्रिक आधारलाई मजबुत बनाउँदै अवसरहरूको क्षितिज फराकिलो बनाउने प्रयास गरिरह्यो।

अमेरिकाको यो यात्रा कहिल्यै पनि एउटा सीधा र सहज रेखामा अघि बढेको छैन। यो त निरन्तर आत्मसमीक्षा र पुनर्निर्माणको यात्रा हो-जहाँ आन्तरिक मतभेदहरूलाई लोकतान्त्रिक विधिबाट न्यूनीकरण गर्ने, स्वतन्त्रताको दायरा फराकिलो बनाउने र आफ्ना संस्थापक दस्तावेजहरूमा व्यक्त गरिएका आदर्शहरूलाई पछ्याउने निरन्तर प्रयत्न भइरहन्छ।

अमेरिकीहरू अक्सर भन्ने गर्छन्-यो राष्ट्र सधैं  “अझ परिपूर्ण संघ”  निर्माणको दिशामा अग्रसर छ, किनकि लोकतन्त्र कुनै पूर्ण भइसकेको परियोजना होइन, बरु यो त निरन्तर चलिरहने एउटा जीवन्त प्रक्रिया र साधना हो।

विविधताको सामर्थ्य र नेपाली-अमेरिकी समुदायको योगदान

अमेरिकाको यो संघीय सफलतामा विश्वभरिबाट आएका आप्रवासी पुस्ताहरूको अमूल्य योगदान छ। यसै सन्दर्भमा, आज हजारौँ नेपाली-अमेरिकीहरू पनि अमेरिकाको हरेक महत्त्वपूर्ण क्षेत्रमा आफ्नो बलियो उपस्थिति जनाइरहेका छन्।

शिक्षा, स्वास्थ्य, विज्ञान-प्रविधि, उद्योग-व्यवसाय, सार्वजनिक सेवा तथा सामुदायिक नेतृत्वमा उनीहरूले पुर्‍याएको योगदानले अमेरिकाको सामाजिक एवं सांस्कृतिक विविधतालाई थप समृद्ध र जीवन्त बनाएको छ।

नेपाली समुदायको यो सक्रिय सहभागिताले अमेरिकाको त्यो वास्तविक सामर्थ्यलाई उजागर गर्छ, जसले विश्वका भिन्न-भिन्न पृष्ठभूमिबाट आएका मानिसहरूको प्रतिभा, ऊर्जा र नवप्रवर्तनकारी विचारलाई हार्दिकताका साथ आत्मसात गर्ने क्षमता राख्छ।

ऐतिहासिक उत्सव र भावी मार्गचित्र

सन् २०२६ मा आफ्नो २५०औँ वार्षिकोत्सव मनाइरहँदा, यो उत्सव केवल विगतका उपलब्धिहरूको उत्सव मात्र होइन। यो त राष्ट्रलाई साढे दुई शताब्दीदेखि मार्गदर्शन गर्दै आएका मूलभूत सिद्धान्तहरू-अर्थात् व्यक्तिगत स्वतन्त्रता, लोकतन्त्र, कानुनी शासन, नागरिक सहभागिता र समान अवसरप्रतिको साझा संकल्पलाई पुन: नवीकरण गर्ने ऐतिहासिक क्षण हो।

इतिहास साक्षी छ, कुनै पनि राष्ट्रको वास्तविक सामर्थ्य केवल उसको आर्थिक विकास वा सैन्य क्षमताले मात्र मापन हुन सक्दैन। यसको वास्तविक शक्ति त नागरिकहरूले आफ्ना लोकतान्त्रिक संस्थाहरूमा राख्ने प्रगाढ विश्वास, साझा मानवीय मूल्य र भावी पुस्ताप्रतिको सामूहिक जिम्मेवारीमा निहित हुन्छ।

अमेरिकाले समय-समयमा आएका राष्ट्रिय सङ्कटहरूलाई चिर्दै नयाँ क्षितिजतर्फ अघि बढ्ने जुन अदम्य क्षमता प्रदर्शन गरेको छ, त्यो नै यसको प्राण हो।

यो २५०औं वार्षिकोत्सव स्वतन्त्रता घोषणा पत्रका हस्ताक्षरकर्ताहरू एवं गणतन्त्रको जग बसाल्न रगत-पसिना बगाउने तमाम वीरहरूको उच्च सम्मान गर्ने विशेष अवसर पनि हो।

उनीहरूको दूरदृष्टि र साहसले आज पनि विश्वभरिका स्वतन्त्रताप्रेमी, प्रतिनिधिमूलक शासनका हिमायती र मानव मर्यादालाई सर्वोपरी ठान्ने सम्पूर्ण मानव समुदायलाई निरन्तर प्रेरित गरिरहेको छ।

निष्कर्ष
आज संयुक्त राज्य अमेरिका विश्वको अग्रणी लोकतान्त्रिक, आर्थिक, वैज्ञानिक र शैक्षिक शक्तिका रूपमा स्थापित हुनुमा पुस्तौँदेखि यस ‘अमेरिकी प्रयोग’  मा विश्वास राख्ने र यसलाई सिञ्चित गर्ने असंख्य नागरिकहरूको साझा प्रयत्नको परिणाम हो। संस्थापक पिताहरूको साहस र दूरदर्शिताले जुन जग खडा गर्‍यो, त्यसले देशलाई हरेक चुनौती र विजयमा मार्गनिर्देशन गरिरह्यो।

आफ्नो इतिहासको गौरवशाली २५० वर्ष पूरा गरी अर्को नयाँ अध्यायको पाना पल्टाउँदै गर्दा अमेरिका विगतप्रति कृतज्ञ, आफ्ना संस्थाहरूप्रति विश्वस्त र भविष्यप्रति पूर्ण रूपमा आशावादी देखिन्छ।

आउँदा दिनहरूले पक्कै पनि नयाँ चुनौतीहरू थप्नेछन्, तर स्थापना कालदेखिका तिनै शाश्वत मूल्यहरू नै यस राष्ट्रको एकता र सहनशीलताका अचूक स्रोत बनिरहनेछन्। इतिहासलाई सचेततापूर्वक स्मरण गर्ने राष्ट्र नै भविष्यतर्फ दृढतापूर्वक अघि बढ्न सक्षम हुन्छ।

२५० वर्षको स्वतन्त्रता उत्सव मनाइरहँदा अमेरिकाले आफ्नो गौरवमय अतीतलाई सम्मान गर्दै आशा, दृढता र स्वतन्त्रताको अक्षुण्ण वाचासहित आगामी यात्रा तय गर्नु पूर्णतः स्वाभाविक र सान्दर्भिक देखिन्छ।