काठमाडौं । फिफा विश्वकप २०२६ को राउण्ड अफ १६ मा नर्वेविरुद्धको खेलको निर्धारित समयको अन्तिम मिनेटमा पेनाल्टी प्रहार गर्ने अवसर पाउँदा ब्राजिलका नेयमार जुनियरले गोल गर्नेछन् भन्ने कुरामा सायदै कसैलाई शङ्का थियो।

उक्त पेनाल्टी आफैँमा एउटा औपचारिकता मात्र जस्तो देखिन्थ्यो। तर प्रहार गर्नुअघि उनी नर्वेका गोलरक्षक ओर्जन निल्यान्डसँग मानसिक युद्धमा अल्झिएका थिए। उनीहरूबीच भनाभन, इसाराबाजी र एकअर्कालाई विचलित पार्ने प्रयासहरू भए।

यद्यपि, नेयमार शान्त रहे। उनले पेनाल्टीलाई गोलमा परिणत गरे, निल्यान्डतर्फ फर्किए र मुखामुख गर्दै भने जस्तो देखियो, “म नेयमार हुँ। यो कुरा सम्झिराख।” यो दृश्य चिरपरिचित नेयमार जस्तै देखिन्थ्यो-आत्मविश्वासी, विद्रोही र केही हदसम्म घमण्डी।

त्यसपछि क्यामराले बिलकुलै फरक दृश्य कैद गर्‍यो। उनका आँखा आँसुले भरिए र उनी भक्कानिए। त्यो क्षणमा उनको अनुहारको कृत्रिम मुकुट गायब भयो। त्यो प्रतिक्रिया अर्को एउटा गोलको खुसी मनाइरहेका खेलाडीको थिएन।

त्यो त वर्षौँदेखिको निराशा, पीडा र अनिश्चितताको एउटा आवेगपूर्ण निकास थियो। केही क्षणका लागि विश्वले एक विश्वव्यापी सुपरस्टारलाई होइन, बरु विगत एक दशकको अधिकांश समय आफ्नै शरीरसँग सङ्घर्ष गर्दै बिताएको एउटा फुटबलरलाई देख्यो। नेयमारलाई परिभाषित गर्ने विरोधाभास नै सधैँ यही रह्यो।

सन् २०१० मा जुन रङ्गशालाबाट उनले ब्राजिलको सिनियर टोलीका लागि डेब्यु गरेका थिए, ठीक त्यही रङ्गशालामा उनको अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवनको एउटा सुखद र एतिहासिक चक्र पूरा भयो। खेलपछि नेयमारले भावुक हुँदै भने, “मैले प्रयास गरेँ, धेरै प्रयास गरेँ। तर अब यो यात्रा समाप्त भएको छ। मैले यहीँबाट सुरु गरेको थिएँ र यहीँ आएर अन्त्य गरेँ।”

नेयमारले ब्राजिलका लागि १२९ खेल खेल्दै ऐतिहासिक ८० गोलका साथै ओलम्पिक स्वर्ण पदक जितेर ‘सेलेसाओ’ (ब्राजिलियन राष्ट्रिय टोली) को यात्रा टुङ्ग्याएका छन्। उनी ब्राजिलको इतिहासमै सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडीका रूपमा बिदा भएका छन्।

जब उनी पहिलोपटक सान्तोस क्लबबाट उदाएका थिए, तब ब्राजिलले फुटबल जगतमा अर्का एक महान् कलाकार पाएको विश्वास गरेको थियो। उनको हरेक बलको स्पर्शले नयाँ उत्साह पैदा गर्थ्यो। हरेक खेलले यसअघि कहिल्यै नदेखेको कलाको वाचा गर्थ्यो।

विपक्षी रक्षकहरूलाई उनले सहजै मात्र हराउँदैनथे, बरु आफ्ना चामत्कारिक कला, छक्काउने शैली र असम्भव लाग्ने ड्रिबलिङमार्फत स्तब्ध पारिदिन्थे। दर्शकहरू रङ्गशालामा केवल मनोरञ्जनको अपेक्षा लिएर आउँथे र नेयमारले उनीहरूलाई विरलै निराश बनाउँथे।

उनी गारिन्चा, पेले, जिको, रोमारियो र रोनाल्डिन्हो जस्ता खेलाडीहरूले प्रतिनिधित्व गरेको ब्राजिलियन फुटबलको लामो गौरवशाली परम्पराका उत्तराधिकारी थिए। यी त्यस्ता फुटबलरहरू थिए जसले खेललाई सधैँ खुसी र उत्सवका रूपमा खेल्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्थे।

जितको महत्त्व त छँदै थियो, तर खेल्ने शैली पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्थ्यो। उनीहरू फुटबललाई एउटा कलाको रूपमा मनाउँथे र जीवनलाई पनि त्यही उत्साहका साथ अँगाल्थे।

नेयमारले त्यो विरासत र भावनालाई पूर्ण रूपमा आत्मसात् गरे। उनले कुनै संकोचबिना आफूमाथिको ध्यानाकर्षण र चर्चालाई स्वीकार गरे। फरक हेयरस्टाइल, अनुपम उत्सव, सङ्गीत, फेसन र सेलिब्रेटी पहिचान उनको व्यक्तित्वको अभिन्न हिस्सा बन्यो। धेरैका लागि उनी ब्राजिलियन फुटबललाई विशिष्ट बनाउने हरेक तत्वका प्रतीक थिए। उनीमाथि देश र समर्थकको अपेक्षाको ठूलो भार थियो।

जब उनी बार्सिलोना क्लबमा आबद्ध भए, त्यतिबेलासम्म उनी विश्वकै सबैभन्दा चर्चित फुटबलरमध्ये एक भइसकेका थिए। लियोनेल मेस्सी र लुइस सुआरेजसँग खेल्दै उनी फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिको हिस्सा बने, जसलाई ‘एमएसएन’ नामले चिनिन्थ्यो।

उनीहरू मैदानमा एकअर्काको चाललाई स्वाभाविक रूपमा बुझ्दथे। बार्सिलोनाले निकै आकर्षक फुटबल खेल्दै थुप्रै उपाधिहरू जित्यो र नेयमार मेस्सी र क्रिस्टियानो रोनाल्डोको स्वभाविक उत्तराधिकारी बन्ने दिशामा अग्रसर देखिए।

त्यसपछि उनले एउटा यस्तो निर्णय लिए जसले उनको खेल जीवनको सम्पूर्ण दिशा नै बदलिदियो। सन् २०१७ मा उनी बार्सिलोना छोडेर फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा महँगो स्थानान्तरण रकममा पेरिस सेन्ट जर्मेन (पीएसजी) मा आबद्ध भए।

यो कदम उनलाई मेस्सीको छायाबाट मुक्त गराउनका लागि चालिएको थियो। यसलाई ‘नेयमार युग’ को सुरुवात हुनुपर्ने रूपमा हेरिएको थियो। तर, यसको विपरित यो निर्णय फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो अनुत्तरित प्रश्नको प्रस्थानविन्दु बन्न पुग्यो।

उनको खेल जीवनमा चोटहरू सबैभन्दा खराब र संवेदनशील समयमा देखा परे। जतिबेला उनी युरोपियन फुटबलमा आफ्नो वर्चस्व कायम गर्न तयार देखिन्थे, त्यति नै बेला अर्को चोटले उनलाई रोक्थ्यो।

पेरिस सेन्ट जर्मेनले आफ्नो सम्पूर्ण परियोजना उनीकै वरिपरि केन्द्रित गरेर निर्माण गरेको थियो, तर प्रतिष्ठित च्याम्पियन्स लिगको उपाधि सधैँ उनीहरूबाट टाढा नै रह्यो। पछि, किलियन एम्बाप्पेसँगको तनावका समाचारहरूले उनको त्यो सपना सोचे अनुरूप कहिल्यै साकार हुन नसकेको आभासलाई थप बल पुर्‍यायो।

ब्राजिल राष्ट्रिय टोलीसँगको उनको कथा पनि यस्तै उतारचढावले भरिएको रह्यो। सन् २०१४ मा आफ्नै देशमा आयोजित विश्वकपमा ब्राजिलले उनीमाथि ठूलो आशा राखेको थियो। उनले ती अपेक्षाहरूलाई परिपक्वताका साथ सम्हालिरहेका थिए, तर क्वार्टरफाइनलमा कोलम्बियाविरुद्धको खेलमा उनी गम्भीर दुर्घटनाको सिकार भए।

मेरुदण्डको हड्डी फ्याक्चर भएपछि उनी प्रतियोगिताबाट बाहिरिन बाध्य भए। त्यसको केही दिनपछि ब्राजिलले जर्मनीसँग ऐतिहासिक र बिर्सनलायक ७-१ को लज्जास्पद पराजय भोग्नुपर्‍यो, जुन परिणामले अझै पनि त्यस देशको फुटबल इतिहासलाई पिरोलिरहन्छ। धेरै ब्राजिलियनहरूका लागि त्यो विश्वकप मैदानबाहिर बसेर असहाय भई हेरिरहेका नेयमारको तस्बिरसँग सधैँ जोडिएर आउँछ।

त्यसपछि पनि केही गौरवशाली क्षणहरू नआएका भने होइनन्। उनले ब्राजिलका लागि ओलम्पिक स्वर्ण पदक जिते। उनी देशको इतिहासमै सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी बने। उनले मैदानमा लगातार यस्ता उत्कृष्ट र चामत्कारिक खेलहरू प्रदर्शन गरिरहे, जसले उनी आफ्नो पुस्ताकै सबैभन्दा प्रतिभाशाली खेलाडी किन हुन् भन्ने कुरा विश्वलाई स्मरण गराइरह्यो। तर, चोटपटक लाग्ने क्रम कहिल्यै रोकिएन।

पेरिस सेन्ट जर्मेनमा मेस्सीसँगको पुनर्मिलनले बार्सिलोनाका पुराना सम्झनाहरू त ताजा गरायो, तर त्यो पुरानो जादु भने फर्कन सकेन। त्यसपछि साउदी अरेबियाको प्रस्थानले एक नयाँ सुरुवातको आशा जगाएको थियो, तर त्यहाँ पनि अर्को गम्भीर चोटले उनको खेल जीवनमा पुनः अवरोध खडा गरिदियो।

त्यसपछि उनले एउटा यस्तो निर्णय लिए जसले ब्राजिलका फुटबल प्रशंसकहरूको मन छोयो। नेयमार पुनः सान्तोस क्लबमा फर्किए, जहाँबाट उनको फुटबल यात्रा सुरु भएको थियो। यो केवल एउटा क्लब स्थानान्तरण मात्र थिएन। यो उनको आफ्नै जरामा फर्कने यात्रा जस्तो थियो, जहाँ फुटबल खेल्नुको अर्थ केवल आत्मिक खुसी र आनन्दसँग मात्र जोडिएको हुन्थ्यो।

जब कार्लो एन्सेलोटीले उनलाई पुन: राष्ट्रिय टोलीमा बोलाए, तब धेरैले उनको खेल जीवनको अन्तिम स्वर्णिम अध्याय लेखिन बाँकी नै रहेको विश्वास गरेका थिए। तर, दुर्भाग्यवश यसपटक पनि चोट नै उनको बाटोमा बाधक बनेर उभियो।

त्यसैले खेलको अन्त्यमा पेनाल्टी प्रहार गरेपछिका ती आँसुहरू निकै अर्थपूर्ण थिए। ती आँसु केवल एउटा गोल वा खेलको हारका लागि मात्र थिएनन्। ती त उनीभन्दा अघि गुज्रिएका सम्पूर्ण उतारचढाव र सङ्घर्षका साक्षी थिए।

नेयमारमा प्रतिभाको कहिल्यै कमी थिएन। फुटबल इतिहासमा निकै कम खेलाडीहरूसँग मात्र उनको जस्तो कल्पनाशिलता, शारीरिक सन्तुलन, बलमाथिको नियन्त्रण र खेलको दिशा बदल्न सक्ने अद्वितीय क्षमता थियो। आफ्नो लयमा हुँदा उनलाई रोक्न असम्भव प्रायः हुन्थ्यो।

यद्यपि, इतिहास कहिलेकाहीँ निकै निष्ठुरी बनिदिन्छ। यसले केवल खेलाडीको उत्कृष्ट क्षमतालाई मात्र सम्झिँदैन, बरु ‘यदि यस्तो भइदिएको भए के हुन्थ्यो’ भन्ने सम्भावनाहरूलाई पनि उत्तिकै केलाउँछ।

यो नेयमारको अन्तिम सुखद बिदाइ हुनु हुँदैनथ्यो। फुटबल इतिहासले अझै पनि उनलाई चोटमुक्त एउटा नयाँ अध्याय, विना अवरोधको एउटा प्रतियोगिता र उनी किन ब्राजिलको महान् परम्पराका वास्तविक उत्तराधिकारी थिए भन्ने कुरा प्रमाणित गर्ने थप एक अवसर दिन बाँकी नै छ।

नेयमार जुनियरलाई अन्ततः इतिहासले एउटा यस्तो राजकुमारको रूपमा सम्झिन सक्छ, जो कहिल्यै राजा बन्न सकेनन्। यसो हुनुको कारण उनी योग्य नभएर भने पक्कै होइन। बरु, भाग्यले उनको कथालाई त्यसरी अघि बढ्न दिएन, जसरी सिङ्गो फुटबल जगतले अपेक्षा गरेको थियो।