काठमाडौं । इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियनले बिहीबार तेहरान परमाणु बमको पक्षमा नरहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले इरान आफ्नो परमाणु कार्यक्रमलाई अन्तर्राष्ट्रिय निरीक्षणका लागि प्रस्तुत गर्न तयार रहेको बताए। यसका साथै उनले मध्यपूर्वमा करिब सात महिनादेखि जारी युद्धका लागि वासिङ्टनलाई जिम्मेवार ठहराउँदै अमेरिकामाथि कूटनीतिको बाटो रोकेको आरोप लगाए।

फक्स न्युजलाई दिएको एक अन्तर्वार्तामा पेजेस्कियनलाई इरान परमाणु बम चाहन्छ कि चाहँदैन भनेर सोधिएको थियो। यसमा उनले स्पष्ट शब्दमा अस्वीकार गरे। उनले भने, ‘बिल्कुलै चाहँदैन। बिल्कुलै चाहँदैन।

हाम्रा सम्मानित सर्वोच्च नेताले धार्मिक आदेशअनुसार यो अपवित्र रहेको पटक-पटक घोषणा गर्नुभएको छ। यो गैरकानुनी हो।’ उनले सामूहिक विनाशका हतियारहरूविरुद्ध जारी धार्मिक आदेश (फत्वा) को पनि उल्लेख गरे।

पेजेस्कियनको यो अभिव्यक्ति यस्तो समयमा आएको हो जब इरानको परमाणु कार्यक्रम र युरेनियमको संवर्धन स्तरलाई लिएर लामो समयदेखि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अनुसन्धान तथा छानबिन हुँदै आएको छ, जुन सामान्यतया नागरिक परमाणु ऊर्जाका लागि प्रयोग हुने स्तरभन्दा धेरै माथि छ। यही स्थिति राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका लागि फेब्रुअरीमा ‘अपरेशन एपिक फ्युरी’ सुरु गर्ने मुख्य आधार बनेको थियो।

यद्यपि, पेजेस्कियनले परमाणु तनाव कम गर्नका लागि तेहरान युरेनियम संवर्धनको स्तर घटाउन र बाह्य प्रमाणीकरणको अनुमति दिन तयार रहेको बताए। उनले भने, ‘हामी तिनलाई कमजोर बनाउन तयार छौँ। यो कुनै ठूलो कुरा होइन। हामी आफूलाई प्रमाणीकरणका लागि प्रस्तुत गर्न तयार छौँ।’

पेजेस्कियनले जुन महिनामा उनी र राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच भएको असफल समझदारी पत्र (एमओयु) को पनि उल्लेख गरे, जसको उद्देश्य द्वन्द्व रोक्नु र व्यापक अमेरिका-इरान सम्झौताका लागि एउटा ढाँचा तयार पार्नु थियो। वासिङ्टनको योजना अनुसार यस प्रक्रियामार्फत इरानको परमाणु महत्त्वाकाङ्क्षालाई अन्त्य गर्ने दिशामा अघि बढ्नु थियो र अन्तिम सम्झौताका लागि ६० दिनको समयसीमा तय गरिएको थियो।

ट्रम्पसँग भएको सम्झौताबारे बोल्दै पेजेस्कियनले भने, ‘हामीलाई कुनै समस्या छैन। हामी तपाईँका राष्ट्रपतिसँग एउटा सम्झौतामा पुगेका थियौँ।’ उनले उक्त सम्झौतामा हस्ताक्षर भइसकेको र इरान त्यसैका आधारमा अघि बढ्न तयार रहेको र अहिले पनि त्यसो गर्न चाहेको बताए।

उनले सम्झौताको ढाँचामा सहमति जुटेको बताए। पेजेस्कियनले इरानले होर्मुज स्ट्रेट बन्द नगरेको र यो कुनै पनि कानुनी औचित्य वा ढाँचाबिना खुला रहेको पनि उल्लेख गरे। पेजेस्कियनले अगाडि भने, ‘उनीहरूले हामीमाथि आक्रमण गरे। उनीहरूले हाम्रा सम्मानित सर्वोच्च नेता, हाम्रा वैज्ञानिकहरू, हाम्रा सैन्य कमाण्डरहरू र सरकारको हत्या गरेर उनीहरूलाई शहीद बनाए।’

त्यसपछि उनले कूटनीति भङ्ग भएकोमा वासिङ्टनको आलोचना गरे, तर तेहरान अझै पनि सम्झौताका लागि तयार रहेको बताए। पेजेस्कियनले भने, ‘समस्या के छ भने अमेरिका संवाद गर्नुअघि नै हामीमाथि बमबारी गरेर मैदानमा उत्रिन्छ र हरेक बाटो बन्द गरिदिन्छ। हामी भने तयार छौँ।’

उनले विश्व मञ्चमा यसरी व्यवहार नगरिने बताए। उनका अनुसार अमेरिका इरानसँग भएका वस्तुहरू हेर्नका लागि स्वतन्त्र रूपमा आउन सक्छ, तर इरानलाई दबाब र नाकाबन्दीमा राखेर उसको पहुँच रोकिनु हुँदैन। पेजेस्कियनले युद्धका लागि पनि वासिङ्टनलाई नै दोषी ठहराए।

उनले भने, ‘हामी अमेरिकीहरूलाई मार्न चाहँदैनौँ, जुन हाम्रा कार्यहरू र स्पष्ट कदमहरूबाट प्रमाणित हुन्छ। अमेरिकाले भने इरानीहरूलाई मार्ने प्रयास गरेको छ।’ उनले यदि इरानमाथि आक्रमण गरिएमा उसले आफ्नो रक्षा आफैँ गर्नुपर्ने बताए।