काठमाडौं । इजरायलका मुख्य विपक्षी नेता गादी आइजेनकोट र अरब नेतृत्वका दलका नेताहरूले प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको कडा आलोचना गरेका छन्।

निर्वाचनमा आफ्नो गठबन्धनले बहुमत गुमाएपछि नेतान्याहुले चुनावमा ‘विदेशी हस्तक्षेप’ भएको आरोप लगाएका थिए।

नेतान्याहुको लिकुड पार्टीले इजरायलका अरब नेतृत्वका दलहरूमाथि निर्वाचन ‘चोरी’ गरेको आरोप लगाएको छ। देशको आन्तरिक सुरक्षा एजेन्सी ‘सिन बेट’ ले यी दलहरूले कतार र टर्कीबाट गैरकानुनी वित्तीय सहयोग (फन्डिङ) प्राप्त गरेका थिए वा थिएनन् भन्ने विषयमा अनुसन्धान गरिरहेको छ।

कतारको परराष्ट्र मन्त्रालयले यी आरोपहरूलाई “हास्यास्पद र खतरनाक” भन्दै पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ। उसले इजरायली नेताहरूमाथि दोहाविरुद्ध दुष्प्रचार अभियान चलाएको आरोप लगाएको छ।

अन्तिम नतिजाले नेतान्याहुको गठबन्धन र यहुदी विपक्षी दल दुवैले संसद्‌मा स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न नसकेको पुष्टि गरेको छ।

‘जोइन्ट लिस्ट’ र ‘रा’म’ नामका दुई अरब दलहरूले अपेक्षाविपरीत उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै १२० सदस्यीय संसद् (‘नेसेट’) मा रेकर्ड १९ सिट जित्न सफल भएका छन्। अरब मतदाताहरूमाझ मतदानको प्रतिशत बढेपछि यो नतिजा बाहिर आएको हो।

यस जितसँगै यी दलहरू नयाँ सरकार गठनमा निर्णायक भूमिका खेल्ने स्थितिमा पुगेका छन्। नेतान्याहुको गठबन्धनले ५३ सिट प्राप्त गर्दा उनका मुख्य प्रतिद्वन्द्वी गादी आइजेनकोटको गठबन्धनले ४८ सिट हासिल गरेको छ।

बिहीबार लिकुड पार्टीले अरब दलहरूलाई भोट हाल्नका लागि मतदाताहरूलाई “घुस दिइएको” आरोप लगाएको थियो। यसअघि केन्द्रीय निर्वाचन समितिका प्रमुखले सुरक्षा एजेन्सी सिन बेटलाई विदेशी हस्तक्षेपको ‘गम्भीर आशङ्का’ माथि छानबिन गर्न निर्देशन दिएका थिए।

दुवै अरब दलहरूले यो आरोपलाई कडा शब्दमा खण्डन गरेका छन्। जोइन्ट लिस्टले यस आरोपको कुनै आधार नरहेको स्पष्ट पारेको छ।

नेतान्याहुका आलोचकहरूका अनुसार यो विवाद अरब दलहरूको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाउने राजनीतिक चालबाजी मात्र हो। यसले गर्दा आइजेनकोटका लागि यी दलहरूसँग गठबन्धन गर्नु राजनीतिक रूपमा असम्भव प्रायः हुन सक्छ। हालका लागि सत्तासम्म पुग्न उनीहरूसँग यही एउटा मात्र विकल्प बाँकी छ।

इजरायली सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार कतारले अरब समुदायमा मतदान बढाउने उद्देश्यका साथ वित्तीय सहयोग उपलब्ध गराएको दाबी केन्द्रीय निर्वाचन समितिसामु पेस गरिएको थियो।

कतारको परराष्ट्र मन्त्रालयले यी दाबीहरूलाई ‘पूर्ण रूपमा’ खारेज गरेको छ। अर्कातर्फ, नेतान्याहु र उनको लिकुड पार्टीले यी आरोपहरूलाई ‘राजनीतिक भूकम्प’ र ‘प्रजातन्त्रमाथिको आक्रमण’ को संज्ञा दिएका छन्।

उनीहरूका अनुसार यसको मुख्य उद्देश्य आफ्नो दक्षिणपन्थी सरकारलाई सत्ताबाट विस्थापित गर्नु हो।

यद्यपि, पछि सिन बेटले आफ्नो अनुसन्धानले कानुनी प्रक्रियाबाट मतदान गर्ने सबै नागरिकहरूलाई शङ्काको घेरामा नराखेको प्रस्ट पारेको छ।

यसैबीच, केन्द्रीय निर्वाचन समितिका कार्यवाहक महानिर्देशक दिन लिभ्नेले निर्वाचनको निष्पक्षतामाथि व्यवस्थित रूपमा उल्लङ्घन भएको भन्ने आरोपहरूको ‘कुनै आधार नरहेको’ बताएका छन्।

अनुसन्धानबारे जानकारी गराइएपछि आइजेनकोटले भने, ‘वास्तवमा के भएको थियो वा केही भएको पनि थियो कि थिएन भन्नेबारे अहिले नै निष्कर्षमा पुग्नु हतारो हुनेछ।’

उनले नेतान्याहुमाथि ‘निर्वाचन परिणामको वैधानिकता समाप्त पार्नका लागि योजनाबद्ध र सङ्गठित अभियान चलाएको’ आरोप लगाए।

जोइन्ट लिस्ट गठबन्धनको हिस्सा रहेको ‘बलाद पार्टी’ का अध्यक्ष सामी अबु शेहादेहले आरोपको खण्डन गर्दै भने, ‘पराजित पक्षले जातीय द्वेष फैलाउने झूटा कथा सिर्जना गरिरहेको छ र निर्वाचनको नतिजा उल्टाउन सुरक्षा निकायहरूलाई बल प्रयोग गर्न अपिल गरिरहेको छ।’

अरब मतदाता र दलहरूमाथि नेतान्याहुको हमला विगत केही दिनदेखि निरन्तर जारी छ।

मतदानको दिन उनले सामाजिक सञ्जालमा धेरै पोस्ट गर्दै अरब मतदाताहरूको ठुलो उपस्थिति इजरायलको दक्षिणपन्थका लागि ‘आत्पातकालीन स्थिति’ र ‘जीवन-मरणको प्रश्न’ भएको बताएका थिए।

उनले दक्षिणपन्थी मतदाताहरूलाई घरबाट बाहिर निस्किएर मतदान गर्न प्रेरित गर्ने उद्देश्यले मतदान केन्द्रहरूमा रहेका अरब मतदाताहरूका कृत्रिम बुद्धिमत्ता बाट निर्मित तस्बिरहरूसमेत सेयर गरेका थिए।

जब मतगणनामा आफूले बहुमत हासिल नगर्ने स्पष्ट भयो, उनले ‘एक्स’ मा पोस्ट गर्दै चुनावमा अरब दलहरूले धाँधली गरेको आरोप लगाए।

नेतान्याहुले लिकुड पार्टीको आधिकारिक वक्तव्य ‘एक्स’ मा सेयर गर्दै दाबी प्रस्तुत गरेका थिए।

इजरायलमा अरब जनसङ्ख्या कुल जनसङ्ख्याको करिब पाँचौँ भाग रहेको छ। जसमध्ये धेरैजसोले आफूलाई इजरायलका प्यालेस्टिनी नागरिक मान्छन्।

वर्षौँदेखि उनीहरूमध्ये धेरैले इस्रायलको निर्वाचन बहिष्कार गर्दै आएका थिए। उनीहरूको भनाइ अनुसार मतदान गर्नाले उनीहरूलाई दोस्रो दर्जाको नागरिक मान्ने व्यवस्थालाई वैधानिकता प्राप्त हुन्छ।

तर, गत मङ्गलबारको निर्वाचनमा उनीहरूको बढेको सहभागिताको मुख्य कारण नेतान्याहुको नेतृत्वमा रहेको इस्रायलको इतिहासकै सबैभन्दा उग्र-दक्षिणपन्थी गठबन्धनलाई सत्ताबाट हटाउने इच्छा थियो।

अन्तिम नतिजापछिका तीन विकल्प

अन्तिम नतिजा सार्वजनिक भएसँगै सरकार गठनका मुख्य तीन सम्भावित विकल्पहरू मात्र देखिएका छन्:

१. नेतान्याहु र आइजेनकोटको सहभागितामा बन्ने राष्ट्रिय एकताको सरकार।

२. नेतान्याहुको नेतृत्वमा बन्ने दक्षिणपन्थी गठबन्धन, जसमा आइजेनकोटको गठबन्धनबाट अलग्गिएका नेताहरू समावेश हुन सक्छन् ।

३. आइजेनकोटको नेतृत्वमा बन्ने सरकार, जसलाई अरब दलहरूको बाह्य वा प्रत्यक्ष समर्थन प्राप्त रहोस्।

आइजेनकोट र उनको गठबन्धनका एक सदस्यबाहेक अन्य सबै नेताहरूले यसअघि अरब दलहरूसँग मिलेर सरकार बनाउन अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

यद्यपि, पछिल्ला केही दिनदेखि दुवै पक्षबीच समझदारी हुन सक्ने अड्कलबाजीहरू गर्न थालिएको छ।

हिब्रू युनिभर्सिटीले गरेको एक सर्वेक्षण अनुसार विपक्षी गठबन्धनका प्रत्येक पार्टीका मतदाताहरूमाझ सबैभन्दा लोकप्रिय विकल्प आइजेनकोटले ‘रा’म’ सँग मिलेर अल्पमतको सरकार बनाउनु र ‘जोइन्ट लिस्ट’ ले बाहिरबाट त्यसलाई समर्थन गर्नु रहेको पाइएको छ।