काठमाडौं । जापानमा आइतबार बिहान भूकम्पको शक्तिशाली धक्का महसुस गरिएको छ। रेक्टर स्केलमा यो भूकम्पको तीव्रता ६.० मापन गरिएको छ। भूकम्प नोभेम्बर १ का दिन बिहान ३ बजेर ४५ मिनेटमा गएको हो। भूकम्पको केन्द्रविन्दु जापानको सिमा (Shima) बाट ५८ किलोमिटर दक्षिण-दक्षिण पूर्वमा रहेको थियो। हालसम्म भूकम्पबाट भएको धनजनको क्षतिबारे कुनै स्पष्ट जानकारी बाहिर आएको छैन।

यसअघि अक्टोबर २५ मा पनि जापानमा भूकम्प गएको थियो। उक्त भूकम्पको तीव्रता रेक्टर स्केलमा ६.३ मापन गरिएको थियो। बोनिन टापु (Bonin Islands) जापानको प्रशान्त महासागर क्षेत्रमा अवस्थित छ। यस क्षेत्रमा भूकम्पीय गतिविधिहरू निरन्तर भइरहन्छन्, किनकि जापान प्रशान्त महासागरको त्यो क्षेत्रमा पर्दछ जहाँ धेरै टेक्टोनिक प्लेटहरू आपसमा जोडिन्छन्। यसै कारणले गर्दा जापान र त्यस वरपरका क्षेत्रहरूमा निरन्तर भूकम्प आइरहन्छ।

पृथ्वीको माथिल्लो सतह धेरै ठूला र साना प्लेटहरूमा विभाजित छ। यी प्लेटहरू लगातार चलिरहन्छन्, तर तिनीहरूको गति अति सुस्त हुन्छ। जब यी प्लेटहरू आपसमा ठोक्किन्छन् वा एक-अर्कासँग घिस्रिन्छन्, तब तिनमा ठूलो दबाब र ऊर्जा उत्पन्न हुन्छ। जब यो ऊर्जा अचानक बाहिर निस्कन्छ, तब पृथ्वी कम्पित हुन थाल्छ।

भूकम्पको तीव्रता रेक्टर स्केलमा मापन गरिन्छ। ७.० वा सोभन्दा बढी तीव्रताको भूकम्पलाई सामान्यतया निकै खतरनाक मानिन्छ भने ४.५ वा सोभन्दा बढी तीव्रताको भूकम्पले भवन तथा घरहरूमा क्षति पुर्‍याउने क्षमता राख्छ। अर्कातर्फ, २.० वा सोभन्दा कम तीव्रताको भूकम्पलाई सूक्ष्म भूकम्प (माइक्रो अर्थक्वेक) भनिन्छ, जसलाई धेरै मानिसहरूले महसुससमेत गर्न सक्दैनन्।