काठमाडौं । अमेरिकी अन्तरिक्ष अनिसन्धान संस्था नासाले मंगल ग्रहमा मानिसलाई एक महिना वा सोभन्दा बढी समयसम्म राख्ने तयारी गरिरहेको छ ताकि अन्तरिक्ष यात्रीहरूले रातो ग्रहको सतहमा समय बिताउन र अनुसन्धान गर्न सकून् र नयाँ जानकारी पेश गर्न सकुन् । तर त्यो भन्दा पहिले धेरै कुराहरु गर्न आवश्यक छ।

वैज्ञानिकहरू र इन्जिनियरहरू बीचको छलफलको ठूलो मुद्दा यो हो कि अन्तरिक्ष यात्रीहरूले एक महिना के गर्नेछन् ? मंगल ग्रहमा गएका अन्वेषकहरूले त्यहाँ झण्डा राख्छन् ? जिउँदो रहन कस्तो प्रयास गर्नुपर्छ ? अवतरण कहाँ हुनेछ ? धेरै प्रकारका प्रश्नहरूको जवाफ खोज्न बाँकी छ तर मंगल ग्रहमा निर्माण हुने बेसको नाम भने तय भएको छ ।

मंगल ग्रहमा निर्माण हुने पहिलो मानव बेसको नाम मार्स बेस १०१ हो। गत महिना नासाले बैठक बोलाएको थियो। जसमा मंगल ग्रहमा निर्माण हुने पहिलो बेसमा उपस्थित अन्तरिक्ष यात्रीहरूले के गर्ने ? मानव मिशन मंगल ग्रहमा कसरी जान्छ? सम्पूर्ण मिशनको अवधिमा कस्ता प्रकारका अपरेशनहरू हुनेछन्? कस्तो प्रकारको वैज्ञानिक परीक्षण गरिनेछ? भन्ने निर्णय गरिएको थियो।

बैठकमा एउटा रमाइलो कुरा बाहिर आएको छ कि अन्तरिक्ष यात्री पठाउनुअघि रोबोटिक मिसन पठाइनेछ । त्यसैले मंगल ग्रहमा कस्तो उपकरण चाहिन्छ, त्यसको अनुसन्धान गर्नुपर्छ । त्यसपछि त्यस्ता उपकरणहरू पठाइनेछ। जुन रातो ग्रहमा मानिसलाई जीवित राख्न आवश्यक छ। किनभने अन्तरिक्ष यात्रीहरूले धेरैजसो समय मंगल ग्रहमा काम गर्नुपर्नेछ, ताकि तिनीहरू जीवित र स्वस्थ रहन सकून्।

ह्युस्टनमा रहेको नासाको जोन्सन स्पेस सेन्टरको एस्ट्रोमेटेरियल रिसर्च एण्ड एक्सप्लोरेसन साइन्स डिभिजनका ग्रह वैज्ञानिक पल नाइल्सले मंगल ग्रहमा ३० दिनसम्म बस्ने अन्तरिक्ष यात्रीहरूले थप आरामसँग काम गर्नुपर्ने बताए। उनीहरूको कार्यतालिका निकै कडा हुनेछ ताकि हामी सकेसम्म धेरै जानकारी सङ्कलन गर्न सक्छौं। पहिलो मिसन पछि, मंगल ग्रहमा धेरै प्रकारका अनुसन्धानहरू हुनेछन्। यससँगै मानव बस्ती स्थापनामा सहयोग पुग्नेछ ।

Mars Base 101: How astronauts could make the most of a 30-day Red Planet stay https://t.co/T69pslbr5a pic.twitter.com/HKtZvkSNUt

— SPACE.com (@SPACEdotcom) June 9, 2022

नाइल्सले मंगल ग्रहलाई बुझ्न धेरै प्रकारको अनुसन्धान आवश्यक रहेको बताए । जुन रातो ग्रहमा पुगेपछि मात्र पूरा हुनेछ । उनले भने – मे ४ र ६ मा डेनभरमा भएको बैठकमा हामीले विश्वभरका उत्कृष्ट वैज्ञानिकहरूलाई आमन्त्रित गरेका थियौं। यस बैठक पछि, मिशेल रुकरको नेतृत्वमा एक मंगल एकीकरण समूह गठन भएको थियो । मिसेलले भने कि हामीले मंगल ग्रहमा मानव बस्ती स्थापना गर्न संसारभरका मानिसहरूलाई सँगै काम गर्न आह्वान गरेका छौं।

मिशेल रुकरले मंगल मिशनको सबैभन्दा ठूलो समस्या पृथ्वीबाट यसको दूरी रहेको बताइन् । मंगल ग्रहमा मानिस पठाउन र फिर्ता ल्याउन दुई वर्ष वा सोभन्दा बढी समय लाग्ने छ । आजसम्म हामीले यति लामो समयसम्म कसैलाई पनि अन्तरिक्षमा पठाएका छैनौँ । यति लामो यात्राका लागि बलियो सवारी साधन, खानपान, इन्धन आदि दिनुपर्ने हुन्छ । किनकी मेसिन पठाउन सजिलो छ, मान्छे पठाउन गाह्रो हुन्छ।

मिशेल रुकरले मंगल ग्रहमा एक महिना बिताउनु धेरै समय नभएको बताइन्। तर अहिलेको लागि, हामीले सोच्न सक्ने मात्र हो। योभन्दा बढी आशा गर्न सकिँदैन । मानव मंगल ग्रहमा पुग्नु अघि हामीले केही रोबोटिक उपकरण र कार्गो पठाउनु पर्छ। मंगल ग्रहबाट फर्कने क्रममा मानिस त्यहाँ धेरै कुरा छोडेर आउनेछन् । सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भनेको विद्युत् केन्द्र, सञ्चार पूर्वाधारको विकास गर्नु हो।

नासाले यसअघि पनि चन्द्रमामा यस्तो मिसन गरिसकेको छ । अपोलो मिसनले नासाका वैज्ञानिकहरूलाई धेरै कुरा सिकाएको छ। मंगल ग्रहमा पहिलो मानव आधार निर्माण गरी एक महिना त्यहाँ बस्नु सम्पूर्ण विश्वका लागि नयाँ कुरा हुनेछ । यसमा धेरै खर्च लाग्नेछ । सुपरसूट बनाउनु पर्छ। प्रेसराइज्ड रोभर बनाउनु पर्नेछ, जसमा मानिस बस्न र हिँड्न सक्नेछन्। प्रेसराइज्ड क्याबिनहरू बनाउनुपर्नेछ। जसमा अन्तरिक्ष यात्रीहरू बस्न सक्छन्।

मंगल ग्रहमा पृथ्वीभन्दा ४० प्रतिशत कम गुरुत्वाकर्षण छ। अर्थात् यस्तो अवस्थामा सबै चिज र मानिसले सावधानीपूर्वक अघि बढ्नुपर्छ । वा उपकरणको डिजाइन गुरुत्वाकर्षण अनुसार गर्नुपर्छ। अन्तरिक्ष यात्रीहरूले खाना, पिउने, सुत्ने, पृथ्वीमा आफ्ना डाक्टरसँग कुरा गर्ने, हरेक दिन गीतहरू सुन्न पर्नेछ ताकि उनीहरु आराम गर्न सकून् ।