काठमाडौं । रुस र युक्रेनबीच युद्ध सुरु भएको झण्डै चार महिना बितिसकेको छ । यस बीचमा हजारौं नागरिकको मृत्यु भएको छ, धेरै शहरहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका छन् र करोडौं घरबारविहीन भएका छन्।

तर रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले गत बिहीबार अवस्था जस्तो देखिन्छ त्यस्तो नभएको बताए । उनले फेरि दाबी गरे कि “हामीले युक्रेनमा आक्रमण गरेका छैनौं।”

“हामीले विशेष सैन्य कारबाहीको घोषणा गर्‍यौं किनभने हामीसँग पश्चिमी संसारलाई युक्रेनलाई नाटोमा तान्नु आपराधिक कार्य हो भनेर विश्वस्त पार्ने अर्को कुनै उपाय थिएन,” उनले भने। यस वर्षको फेब्रुअरी २४ मा युद्ध सुरु भएदेखि रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले पश्चिमी सञ्चारमाध्यमलाई निकै कम अन्तर्वार्ता दिएका छन् ।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै लाभरोभले युक्रेनमा नाजीहरू उपस्थित रहेको भन्दै युद्धमा रुसी सरकारको अडान दोहोर्‍याए। रुसी अधिकारीहरूले प्रायः आफ्नो सेनाले युक्रेनलाई नाजीहरूबाट मुक्त गरेको दाबी गर्छन्।

हालै लाभरोभको एक बयानले हलचल मच्चाएको थियो। लाभरोभले युक्रेनी राष्ट्रपति (जो यहूदी हुन्) को संलग्नता रहेको नाजी गालीलाई जायज ठहराउन खोज्दै एडोल्फ हिटलरको नसामा “यहूदी रगत” भएको अनौठो दाबी गरे।

मैले उनलाई युक्रेनको चेर्निहाइभ सहरको येहिड्ने गाउँमा संयुक्त राष्ट्रसंघको आधिकारिक प्रतिवेदन पढेर सुनाएँ। प्रतिवेदनमा भनिएको छ, “रूसी सशस्त्र सेनाले ३६० जनालाई विद्यालयको बेसमेन्टमा २८ दिनसम्म बस्न बाध्य पारेको थियो, जसमा ७४ बालबालिका र पाँच अपाङ्ग थिए। त्यहाँ शौचालय र पानी थिएन। तीमध्ये १० जनाको मृत्यु भएको थियो।”

मैले सोधें कि यो “नाजीहरूसँगको द्वन्द्व” हो। यसका लागि लाभरोभले भने “यो दुःखद छ” तर “अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिज्ञहरू जस्तै संयुक्त राष्ट्र मानवअधिकार उच्च-आयुक्त, संयुक्त राष्ट्रका महासचिव र अन्य संयुक्त राष्ट्रका प्रतिनिधिहरूलाई पश्चिमी देशहरूले दबाब दिइरहेका छन् र अक्सर पश्चिमी देशहरूले झूटो समाचार फैलाएको छ।”

७२ वर्षीय झूटो समाचारले भने, “हामी दुधले नुहाएका होइनौं, तर हामी जे हौं त्यस्तै देखिन लाज मान्दैनौं।” लाभरोभले विगत १८ वर्षदेखि अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा रुसको प्रतिनिधित्व गर्दै आएका छन् । तर पश्चिमी देशहरूले युद्ध सुरु भएपछि उनी र उनकी छोरीमाथि प्रतिबन्ध लगाएका छन्।

अमेरिकाले लाभरोभलाई युक्रेनमाथि आक्रमणकारी भएको भन्दै झुटो कहानी चलाएको आरोप लगाएको छ । यससँगै अमेरिकाले यस हमलाको लागि लाभरोभलाई प्रत्यक्ष रूपमा जिम्मेवार मानेको छ किनभने उनी रुसको सुरक्षा समितिका सदस्य हुन् ।

यस कुराकानीमा मैले बेलायतसँगको रुसको सम्बन्धको बारेमा पनि कुरा गरें। रुसले बेलायतलाई गैर-मैत्री राष्ट्रको आधिकारिक सूचीमा राखेको छ । मैले सोधेँ कि दुई देशबीचको सम्बन्ध खराब छ भन्नु कम हुँदैन ।

लाभरोभले भने, “अहिले धेरै गर्न सकिन्छ भन्ने मलाई लाग्दैन। प्रधानमन्त्री बोरिस जोन्सन र विदेशमन्त्री लिज ट्रसले खुल्लमखुल्ला भनेका छन् कि हामीले रुसलाई हराएर घुँडा टेकाउनुपर्छ। एकपटक हेर्नुहोस्।”

गत महिना बेलायतका विदेश सचिव लिज ट्रसले पुटिनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा लज्जित पार्ने र “हामीले युक्रेनमा पराजित भएको सुनिश्चित गर्नुपर्छ” भनेका थिए।

मैले बेलायतलाई अहिले कसरी हेर्नुहुन्छ भनी सोध्दा, उनले भने कि बेलायतले फेरि एकपटक “राजनीतिक महत्वाकांक्षाका लागि आफ्ना जनताको हितलाई दाउमा राखेको छ।”

कुराकानीको क्रममा, मैले रुसी विदेशमन्त्रीलाई युक्रेनी कब्जा गरिएको क्षेत्रमा रुसी पृथकतावादीहरूले दुई बेलायती नागरिकलाई मृत्युदण्ड दिएको बारेमा सोधें।

जब मैले उनलाई पश्चिमाहरूको नजरमा उनीहरूलाई जे भयो त्यसको लागि रुस जिम्मेवार छ भनी भने, लाभरोभले भने, “पश्चिमी देशहरूले के सोच्छन् मलाई वास्ता छैन। मलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा मात्र रुचि छ। अन्तर्राष्ट्रिय कानून अनुसार भाडामा लड्न आएकाहरूलाई सैनिक मानिदैन।”

यसमा मैले जवाफ दिएँ कि यी मानिसहरू भाडामा गएका थिएनन् र उनीहरूले युक्रेनी सेनामा सेवा गरेका थिए। यसबारे लाभरोभले अदालतले निर्णय गर्नुपर्ने बताए ।

त्यसपछि उनले बीबीसीलाई पूर्वी युक्रेनमा नागरिकहरूलाई के भइरहेको थियो भन्ने सत्यता बाहिर नल्याएको आरोप लगाए जब “युक्रेनी सेनाले पृथकतावादी नियन्त्रित क्षेत्रमा आठ वर्षदेखि नागरिकहरूलाई बमबारी गरिरहेको थियो।”

यसको जवाफमा मैले भने कि बीबीसीले पृथकतावादी नियन्त्रित क्षेत्रमा त्यहाँको अवस्था हेर्नको लागि अनुमति लिन नेताहरूसँग छ वर्षमा धेरै पटक सम्पर्क गरेको थियो, तर प्रत्येक पटक उनीहरूले अस्वीकार गरे।

रुसले युक्रेनले नरसंहार गरेको आरोप लगाएको छ । यद्यपि, स्वघोषित रुसी समर्थित अधिकारीहरूका अनुसार २०२१ मा विद्रोही नियन्त्रित क्षेत्रमा आठ र २०२० मा सात सर्वसाधारण मारिएका थिए।

यसका लागि मैले भनें, “हरेक मृत्यु दुःखद हो, तर यी मृत्युहरूलाई नरसंहार भन्न सकिँदैन।” मैले उनलाई सोधें कि लुहान्स्क र डोनेट्स्कका पृथकतावादीहरूले हामीलाई किन भित्र जान दिनुपर्ने, यदि त्यहाँ साँच्चै नरसंहार भएको थियो भने हामीलाई किन जान दिइएन।

यसका लागि लाभरोभले भने, “मलाई यसको बारेमा थाहा छैन।”