काठमाडौं। युक्रेनमा भएको हमलालाई लिएर एकातिर पश्चिमा मुलुकले रुसमाथिको प्रतिबन्धलाई कडाइ गर्दै आएका छन् भने अर्कोतर्फ भारतले रुससँगको व्यापारिक सम्बन्ध दिनप्रतिदिन बढाउँदै लगेको छ । भारतीय तेल उद्योगका अधिकारीहरुका अनुसार भारत सरकारले देशका तेल कम्पनीहरुलाई सस्तो रुसी तेल ठूलो परिमाणमा किन्न आग्रह गरेको छ ।

तेल उद्योगका अधिकारीहरूले हालैका हप्ताहरूमा सरकारी अधिकारीहरूले उनीहरूलाई रूसबाट तेल खरिद गर्न जारी राख्न र रूसी तेलमा छुटको फाइदा उठाउन प्रोत्साहित गरेको वाल स्ट्रिट जर्नलको रिपोर्टले बताएको छ। एक अधिकारीका अनुसार सरकारी सञ्चालित इन्डियन आयल कर्पोरेशनले रुसको ऊर्जा कम्पनी रोजनेफ्ट आयलसँग आपूर्ति बढाउनका लागि धेरै सम्झौताका लागि वार्ता गरिरहेको छ।

तर, भारत सरकारका एक अधिकारीले रुसी तेल किन्न सरकारले कम्पनीहरूलाई निर्देशन नदिएको बताएका छन् । उनले यो पनि भने कि रुसी कच्चा तेल प्रतिबन्धको अधीनमा छैन र धेरै देशहरूले यसलाई किन्न जारी राखेका छन्।

रुसी तेल र ग्याँसका सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता पश्चिमी देशहरू हुन्। लगभग सबै युरोपेली देशहरू रूसी तेल र ग्यासमा भर परेका छन्, तर यी देशहरूले युक्रेनमा आक्रमणलाई लिएर रूसी तेल र ग्यास खरिदहरू चरणबद्ध कम गरेका छन्। यसले रुसी तेल र ग्यासलाई धेरै नोक्सान पुर्याएको छ।

तर, भारतले रुसी तेल खरिद बढाएको छ । यदि भारतले रुसबाट तेल खरिदलाई निरन्तरता दियो भने रुसको तेल र ग्यासमा पश्चिमी प्रतिबन्धबाट कम असर पर्नेछ । भारतसँगै चीन र टर्की पनि रुसी तेलका प्रमुख क्रेताका रूपमा उदाइरहेका छन्, जसले रुसलाई निकै फाइदा पुर्याइरहेको छ । तर, यसपछि पनि युद्धपछि रुसको ऊर्जा निर्यात घटेको छ ।

केपलरको तथ्याङ्क अनुसार, युद्ध सुरु भएदेखि भारतले रूसी तेल खरिदमा २५ गुणा भन्दा बढी वृद्धि गरेको छ। फेब्रुअरीमा जहाँ भारतले दिनमा ३० हजार ब्यारेल कच्चा तेल किन्ने गरेको थियो, जुन महिनामा यो बढेर दैनिक औसत १० लाख ब्यारेल पुगेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीको तथ्याङ्क अनुसार यो मात्रा युरोपले गर्ने रुसी कच्चा तेल र कच्चा उत्पादनहरूको आयातको एक चौथाइभन्दा बढी हो।

रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि रुसी कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ। रुसी कच्चा तेल, जसलाई युराल भनिन्छ, को उच्च माग थियो तर युद्धपछि ब्रेन्ट बेन्चमार्कबाट ३७ डलरभन्दा तल झरेको थियो। अहिले यसको मूल्यमा सुधार आएको विश्लेषकहरुले बताएका छन् ।

यहाँ, सहुलियत दरमा रुसी तेल खरिद गर्दा भारतलाई धेरै फाइदा भएको छ । विश्वभर कच्चा तेलको मूल्यले समस्यामा परेका देशमा भारत पनि परे पनि रुसको तेल खरिदबाट राहत पाएको छ ।

रुस–युक्रेन युद्धमा भारतले तटस्थताको नीति अपनाइरहेको छ । इरान–अमेरिका तनावका बेला पनि भारतले इरानबाट तेल खरिद गर्ने क्रम जारी राखेको थियो । रुसको तेलमा पश्चिमा देशले लगाएको प्रतिबन्धको बावजुद भारतीय कम्पनीहरूले रुसी तेलको खरिद बढाइरहेका छन् र प्रतिबन्धलाई बेवास्ता गरेर तेल किन्ने नयाँ उपाय खोजिरहेका छन् ।

युरोपेली संघले रूसी तेल बोक्ने जहाजहरूको बीमामा प्रतिबन्धको घोषणा गरेको छ, जुन डिसेम्बरदेखि लागू हुनेछ। भारतले रुससँगको बढ्दो तेलको व्यापार नरोकाउनका लागि यसको समाधान खोज्न थालिसकेको छ ।