काठमाडौं । २२ वर्षीया महसा अमिनीको मृत्युपछि देशव्यापी प्रदर्शनका बीच इरानमा बिहीबार एक प्रदर्शनकारीलाई फाँसी दिइएको छ । फाँसीमा झुण्डिएका आन्दोलनकारीको पहिचान मोहसिन शेकारी रहेको छ । इरानको विरोध प्रदर्शनसँग सम्बन्धित मृत्युदण्डको यो पहिलो घटना हो।

मोहसेनलाई सेप्टेम्बर २५ मा तेहरानको सत्तार खान बुलेभार्ड सडक अवरुद्ध गरेको र एक सुरक्षा गार्डलाई घाइते बनाएको अभियोगमा दोषी पाइयो। इरानको शरिया कानून अन्तर्गत, उनी अल्लाह विरुद्ध युद्ध छेडेको अभियोगमा दोषी ठहरिएका थिए। उनले आफ्नो फैसलाविरुद्ध अपिल गरेका थिए । तर सर्वोच्च अदालतले नोभेम्बर २० मा यो निर्णयलाई कायम राख्यो।

मोहसिन शेखरीलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएपछि मानवअधिकारकर्मीहरूले कडा प्रतिक्रिया जनाएका छन् । एम्नेस्टी इन्टरनेशनलले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रदर्शनकारीलाई सरकार विरोधी प्रदर्शनलाई कुल्चनको लागि मृत्युदण्ड दिइएको बताएको छ।

अमेरिकाले इरानमा सरकार विरोधी प्रदर्शनका बीच एक प्रदर्शनकारीलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाएकोमा आपत्ति जनाएको छ । अमेरिकाले यसले देशको अवस्था बिग्रने बताएको छ ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता नेड प्राइसले मोहसेन शेखारीलाई मृत्युदण्ड दिनु इरान सरकारले असहमतिको आवाजलाई दबाउन खोजेको बताए । सरकार यसबाट आन्दोलनलाई दबाउन चाहन्छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जेक सुलिभानले ट्वीट गरे कि मोहसेन शेकारीलाई अनुचित रूपमा क्रूर सजाय इरानका बहादुर जनतालाई डराउने खराब प्रयास हो। हाम्रो विचार मोहसिनको परिवारसँग छ। हामी यो जघन्य अपराधको लागि इरान सरकारलाई कठघरामा उभ्याउनेछौं।

महसा अमिनीको मृत्युपछि हिजाब र सरकारको विरोधमा उत्रिएका आन्दोलनकारीले सरकारको जग हल्लाएका छन् । यस्तो अवस्थामा थप प्रदर्शनकारीलाई मृत्युदण्डको सजाय हुन सक्ने आशंका गरिएको छ । यी प्रदर्शनहरूबाट डराएर सरकार कुनै पनि हालतमा यी प्रदर्शनहरूलाई कुचल्न चाहन्छ। यस्तो अवस्थामा एम्नेस्टी इन्टरनेशनलले थप २१ जना प्रदर्शनकारी मृत्युदण्डको लागि लाइनमा उभिएको बताएको छ ।

एम्नेस्टी इन्टरनेशनलले एक विज्ञप्तिमा इरान सरकारले सबै मृत्युदण्डको सजाय तत्काल खारेज गर्नुपर्ने बताएको छ । र देशमा भइरहेको प्रदर्शनबाट पक्राउ परेकाहरूबाट सबै आरोप खारेज गरिनुपर्छ। जर्मन विदेशमन्त्री एनालेना बेयरबकले पनि शेकारीलाई मृत्युदण्ड दिएपछि मृत्युदण्डको धम्कीले स्वतन्त्रताको चाहनालाई कम गर्ने बताइन्।

स्मरण रहोस् कि २२ वर्षीया इरानी युवती मेहसा अमिनीलाई हिजाब राम्रोसँग नलगाएको भन्दै मोरालिटी पुलिसले पक्राउ गरेको थियो । महसा अमिनीको प्रहरी हिरासतमै मृत्यु भएको हो । अमिनीको मृत्युमा नैतिकता प्रहरीलाई आरोप लागेको थियो । त्यसपछि देशभर सरकार र हिजाबविरुद्ध प्रदर्शन सुरु भएको थियो । यी प्रदर्शनहरूमा विद्यार्थीहरू सक्रिय रूपमा सहभागी छन्।