काठमाडौं । गत नोभेम्बरमा अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेन ८० वर्ष पुगेका थिए । यससँगै उनी सन् २०२४ को चुनावी दौडमा सहभागी हुने कि नहुने भन्ने प्रश्न उठेको छ । बाइडेन अहिलेसम्म फिट रहेको बताइए पनि उनको स्वास्थ्यलाई लिएर बारम्बार प्रश्न उठ्ने गरेको छ । केही महिनाअघि उनी एक्लै हावामा हात मिलाएको देखिएका थिए ।

युनिभर्सिटी अफ पेन्सिल्भेनियामा एक सभालाई सम्बोधन गर्ने क्रममा मञ्चमा उनी बाहेक कोही थिएनन् । भाषण सकिएपछि दायाँतिर फर्केर हात मिलाउन हात बढाए । घटनाको भिडियो भाइरल भएपछि अमेरिकी राष्ट्रपतिले डिमेन्सियाको रोग लुकाइरहेका छन् कि भनेर मानिसहरूले प्रश्न गर्न थालेका छन् । यदि यस्तो भयो भने पनि, अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरूको पुरानो कथा दोहोरिनेछ।

विगतमा पनि राष्ट्रपतिले पदमा रहनका लागि घातक रोग लुकाएर राखेका यस्ता धेरै घटना भएका छन् । दुई कार्यकाल ह्वाइट हाउसमा बसेका ग्रोभर क्लिभल्याण्डले आफ्नो रोग लुकाउन सबै सीमा पार गरे । मुखको क्यान्सरको तेस्रो चरणमा पानीजहाजमा उनको शल्यक्रिया गरियो र उनी छुट्टीमा रहेको बहाना बनाइयो ।

समुन्द्री छालबीचको शल्यक्रियामा डाक्टरको हात काँप्ने खतरा थियो, जसका कारण अवस्था बिग्रन सक्थ्यो तर जोखिम उठाइएको थियो । त्यस समयमा क्लिभल्याण्ड निको भएर फर्के तर उनको चाँडै मृत्यु भयो। यो समुद्री शल्यक्रियाको परिणाम हो भन्ने विश्वास गरिन्छ, जसका कारण क्यान्सर उन्मूलन हुन सकेन। यसबारे सर्वसाधारणले ढिलो जानकारी पाएका थिए ।

अमेरिकी इतिहासकार म्याथ्यू अल्जियोले पनि राष्ट्रपतिहरूको आफ्नो रोग लुकाउने बानीको बारेमा एउटा पुस्तक लेखेका थिए। ‘द प्रेसिडेन्ट इज अ सिक म्यान’ नामक पुस्तकमा देशलाई समेत असर पार्ने शारीरिक र मानसिक रोगको उल्लेख छ ।

लगातार तीन कार्यकाल राष्ट्रपति भइसकेका फ्र्याङ्कलिन रुजवेल्टको कथा फरक छ। ४० वर्षको उमेरमा रुजवेल्टलाई पोलियो भयो, जसमा उनका दुवै खुट्टा बेकार भएका थिए। पोलियोका कारण लाखौंको ज्यान जाने र बाँचेकाहरू अपंग हुने समय थियो । जब रुजवेल्टले आफ्नो पहिलो कार्यकालको लागि दाबी गरे, उनी अझै पनि व्हीलचेयरमा थिए। अमेरिकीहरू यस बारे निश्चित थिएनन्। यो टिभी वा त्यस्तो आक्रामक प्रचारको युग थिएन, त्यसैले यो गोप्य राख्न गाह्रो थिएन।

ह्वाइट हाउस पुगेपछि उनलाई लगातार धेरै रोगले घेरेको थियो तर कसैलाई यसको बारेमा जानकारी थिएन। रुजवेल्टलाई पहिलो हृदयघात हुँदा र मिडियाले प्रश्न गर्दा पनि उनलाई पाचनमा समस्या भएको भनिएको थियो। रुजवेल्ट सहित अमेरिकी राजनीतिको बारेमा कुरा गर्ने पुस्तक ह्विसलस्टेप मा पनि यो खुलेर लेखिएको छ।

उड्रो विल्सन धेरै गम्भीर रोगहरू लिएर व्हाइट हाउस पुगे। उनी दोहोरो दृष्टिको बिरामी थिए, दुई पटक हृदयघात पनि भएको थियो। उनको शरीरको दाहिने भागले राम्ररी काम गर्न सकेको थिएन। उनले कागज पढ्न र हस्ताक्षर गर्न पनि धेरै समय लिने गर्दथे । स्ट्रोकपछि उनी ह्वीलचेयरमा आए तर यो कुरा लामो समयसम्म लुकाएर राखिएको थियो । गोप्य खुलासा भएपछि आक्रोशित कांग्रेसले संविधान संशोधन गर्दै राष्ट्रपतिको कार्यकालमा गम्भीर बिरामी भएमा निर्णय लिने क्षमतामा असर पर्ने वा मृत्यु भएमा उपराष्ट्रपतिले उनको ठाउँ लिने लिने निर्णय गरेको थियो ।

यी ती राष्ट्रपति थिए जसको कार्यकाललाई पेटीकोट सरकार सम्म भनियो। वास्तवमा, डिप्रेसन र स्ट्रोकको संयुक्त प्रभावका कारण, उड्रो लामो समयसम्म राष्ट्रपति भवन भित्र बन्द थिए। उनी बिरामी छन् भन्ने कुरालाई सकेसम्म लुकाइएको थियो। यस्तो अवस्थामा उनकी श्रीमती एडिथ गेल्ट विल्सनले पदभार ग्रहण गरिन् र उनको ठाउँमा कागजमा हस्ताक्षर गर्न थालिन्। ह्वाइट हाउसको कोरिडोरमा, उनलाई व्यंग्यात्मक रूपमा गोप्य राष्ट्रपति पनि भनियो।

इतिहासकार म्याथ्यूले आफ्नो पुस्तकमा दाबी गरे कि विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली देशको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति भए पनि कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले उत्कृष्ट डाक्टर छान्दैनन्, तर आफ्नो पुरानो, भरपर्दो डाक्टरलाई मात्र विश्वास गर्छन्। उनी राष्ट्रपतिको सबै इतिहास जान्ने र गोप्य राख्ने डाक्टर हुन्। राष्ट्रपतिहरू पनि डराउँछन् कि उनीहरूको रोगको रहस्य खुलासा भएमा उनीहरूका विपक्षीहरूले फाइदा लिन सक्छन्। यही कारण ह्वाइट हाउस आएपछि पनि प्रायः सबै राष्ट्रपतिले आफ्नो पुरानो पारिवारिक डाक्टरलाई निरन्तरता दिएका छन् ।