काठमाडौं । इजरायलको जासुसी फर्ममाथि भारतसहित ३० भन्दा बढी देशको चुनावमा हस्तक्षेप गरेको आरोप लागेको छ । बुधबार सार्वजनिक भएको प्रतिवेदन अनुसार इजरायली फर्मले एउटा सफ्टवेयर मार्फत भारतलगायत धेरै देशमा नक्कली सामाजिक सञ्जाल अभियान चलाइरहेको छ ।

बेलायतको ‘द गार्डियन’ अखबारसहितको पत्रकार संघले गरेको अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानमा तथाकथित ‘टीम जर्ज’ बारे ठूलो खुलासा भएको छ । इजरायली फर्म ‘टीम जर्ज’ले आफ्ना ग्राहकहरूलाई एडभान्स्ड इम्प्याक्ट मिडिया सोलुसन (एम्स) नामक सफ्टवेयर उपलब्ध गराएको आरोप लागेको छ।

यो एकाइ ५० वर्षीय पूर्व इजरायली विशेष बल अपरेटिभ ताल हानान द्वारा संचालित भनिन्छ। यो व्यक्तिले आफ्नो नक्कली नाम ‘जर्ज’ प्रयोग गर्दछन् । टिम जर्जलाई ह्याकिङ, तोडमोड र झुटा समाचार अनलाइन फैलाएको आरोप लगाइएको छ। यसबारे सोध्दा हानानले आफूले कुनै गलत काम नगर्ने बताए ।

भर्खरको अनुसन्धानमा, ‘टिम जर्ज’ को लागि गुप्त फुटेज तीन पत्रकारहरूले खिचेका थिए जसले एकाइलाई सम्भावित ग्राहकहरूको रूपमा सम्पर्क गरेका थिए। छ घण्टा भन्दा बढी गोप्य रूपमा रेकर्ड गरिएका बैठकहरूमा, हानान र उनको टोलीले उनीहरूले कसरी विरोधीहरूका बारेमा गुप्तचर सङ्कलन गर्न सकिन्छ भनेर छलफल गरे। यसमा, जीमेल र टेलिग्राम खाताहरू पहुँच गर्न ह्याकिङ प्रविधिहरू प्रयोग गरिन्छ। उनी यसमा विज्ञ भएको दाबी गर्छन् ।

यो फ्रान्सेली गैर-लाभकारी फरबिडन स्टोरिजद्वारा व्यापक अनुसन्धानको भाग हो। यस संस्थाको मिशन मारिएका, धम्की वा जेलमा परेका पत्रकारहरूको कामलाई अगाडि बढाउनु हो। अनुसन्धान ५५ वर्षीया पत्रकार गौरी लंकेशको कामबाट प्रेरित थियो, जसलाई उनको बेंगलुरुको घरमा २०१७ मा गोली हानेर मारिएको थियो।

‘द गार्डियन’ ले उल्लेख गरेको छ कि हत्या हुनुभन्दा केही घण्टा अघि गौरी लंकेशले “इन द एज अफ फल्स न्युज” शीर्षकको एउटा लेखलाई अन्तिम रूप दिइरहेकी थिइन्, जसले देशमा तथाकथित नक्कली सूचना कसरी फैलिरहेको थियो भनेर जाँचेको थियो। गौरी लंकेशको यो लेख उनको मृत्युपछि प्रकाशित भएको थियो, जसमा उनले लेखेकी छिन्, ‘फेक न्यूजलाई उजागर गर्ने सबैलाई म सलाम गर्न चाहन्छु। उनीहरू अझै धेरै भइदिएको भए…।’

पत्रिकाको प्रतिवेदनमा गत वर्ष केही महिनासम्म सफ्टवेयरको माध्यमबाट इन्टरनेटको अनुगमन गरिएको र नक्कली सामाजिक सञ्जाल अभियानको पछाडि बेलायत, अमेरिका, क्यानडा, जर्मनी, स्विट्जरल्याण्ड, मेक्सिको, भारत, युएईलगायत २० देशका अधिकांश मुलुक रहेको उल्लेख गरिएको छ । ‘टीम जर्ज’ को खोजी गर्ने पत्रकारहरूको संघमा ले मोन्डे, डेर स्पिगल र एल पाइस लगायत विश्वका ३० प्रमुख पत्रकारहरू सामेल थिए।