काठमाडौं । चीनले पहिलो पटक लगातार रूपमा आणविक ब्यालेस्टिक मिसाइलले सुसज्जित आफ्नो एउटा पनडुब्बीलाई समुद्रमा तैनाथ गरेर राखेको छ । जसका कारण अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरुमाथि दबाब सिर्जना भइरहेको छ । यो जानकारी अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय अर्थात पेन्टागनले पनि एक रिपोर्टमा दिएको छ ।

अहिले चीनको बढ्दो सैन्य शक्तिलाई कुनै न कुनै रूपमा रोक्न वा घटाउन अमेरिका र उसका मित्र राष्ट्रहरूमाथि दबाब सिर्जना भइरहेको छ । किनभने अब चीनले आफ्नो तटबाट कुनै पनि अमेरिकी शहरलाई निशाना बनाउन सक्छ। चीनले दक्षिण चीन सागरको हेनान टापु नजिकै जिन क्लासको पनडुब्बी तैनाथ गरेको छ।

अमेरिकी रणनीतिक कमाण्डका प्रमुख जनरल एन्थोनी कटनले चीनसँग ६ वटा जिन क्लास पनडुब्बी रहेको बताए । यी पनडुब्बीहरू अन्तरमहादेशीय आणविक ब्यालिस्टिक मिसाइलहरूले सुसज्जित छन्।

यी मिसाइलहरूको नाम जेएल-३ हो। जसरी अमेरिकासँग हवाई टापु छ। त्यस्तै चीनको हेनान टापु छ। दुवै देशले आफ्नो मुख्य सैन्य कार्य यहाँबाट सञ्चालन गर्छन्। पीपुल्स लिबरेशन आर्मी-नेवीका पनडुब्बीहरू हेनान टापुमा नै तैनाथ छन्।

जेएल-३ मिसाइलको दायरा १० देखि १२ हजार किलोमिटर छ। यो पनडुब्बीबाट प्रक्षेपण गरिने अन्तरमहादेशीय ब्यालिस्टिक मिसाइल हो। जसमा धेरै प्रकारका वारहेडहरू जडान गर्न सकिन्छ। अर्थात् यसमा एकभन्दा बढी परम्परागत वा आणविक हतियार राख्न सकिन्छ । यस्ता मिसाइलहरूलाई एमआ्आइभी मिसाइल भनिन्छ।

यसअघि केही रिपोर्ट आएका थिए, जसमा टाइप–०९६ पनडुब्बीमा जेएल–३ मिसाइल जडान हुने बताइएको थियो । यी पनडुब्बीहरू अहिले निर्माण भइरहेको छ। तर त्यसअघि चीनले जिन क्लासको पनडुब्बीमा यी घातक मिसाइलहरू तैनाथ गरेर विश्वलाई नै चकित पारेको छ ।

पेन्टागनले आफ्नो १७४ पृष्ठको रिपोर्टमा यी कुराहरू बताएको छ। जसमा चीनले आफ्नो सैन्य शक्ति तिब्र गतिमा बढिरहेको बताइएको छ । चीन र रुस मिलेर एसियामा अशान्ति फैलाउन सक्ने रिपोर्टमा भनिएको छ ।

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयका अनुसार सन् २०३० सम्ममा चीनले आठ आणविक ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रले सुसज्जित पनडुब्बी तैनाथ गर्ने स्थितिमा हुने डर छ । यससँगै टाइप–०९४ र टाइप–०९६ पनडुब्बीहरू पनि एकसाथ तैनाथ गरिनेछन् ।

टाइप-०९४ पनडुब्बीहरूले एकैसाथ १६ जेएल-३ मिसाइल बोक्न सक्छन्। टाइप-०९६ मा २४ मिसाइलहरू लैजान सकिन्छ। चीनले अब दक्षिण चीन सागरमा आफ्ना आणविक पनडुब्बीहरू निरन्तर तैनाथ गर्ने अमेरिकालाई डर छ।

तत्कालका लागि, चीनले पश्चिमी प्रशान्त महासागरमा गस्तीका लागि आफ्ना पनडुब्बीहरू पठाउनबाट टाढा रहनेछ। यस वर्गको पनडुब्बी सजिलै पत्ता लगाउन सकिन्छ किनभने तिनीहरूको डिजाइनमा त्रुटि छ। तिनीहरूको मिसाइल ह्याचहरू हल पछाडि छन्। यी पनडुब्बीहरू आफ्नो हलबाट निस्कने सोनार सङ्केतका कारण समातिन्छन्। तर लामो दूरीको ब्यालेस्टिक मिसाइलले सुसज्जित यी पनडुब्बीहरू अमेरिकाका लागि खतरा बन्न सक्छन्।

चीनसँग लड्न अमेरिकी नौसेनाले आफ्नो क्षमता अझ बढाउनुपर्नेछ। किनभने विगत केही वर्षदेखि चीनले आणविक क्षेप्यास्त्रले सुसज्जित आफ्ना पनडुब्बीहरूलाई आधुनिकीकरण गरिरहेको छ। नयाँ पनि बनाइरहेको छ । चीनको पनडुब्बीको संख्या अहिले ६६ पुगेको छ । तर २०३० सम्म यो ७६ हुनेछ।

अहिले अमेरिका र उसका मित्र राष्ट्रहरूले शीतयुद्धको स्थितिमा आफ्ना नौसेना तैनाथ गरेका छन् । चीनले यसतर्फ निगरानी गरिरहेको छ । यसका पनडुब्बीहरू अमेरिका वा नेटोका सदस्य राष्ट्रहरूको पनडुब्बी वा युद्धपोत रहेको क्षेत्रमा जाँदैनन्।

दोस्रो समस्या रुसको हो । रुसले आफ्ना ११ वटा ब्यालिस्टिक मिसाइल पनडुब्बीहरू आफ्नो आर्कटिक तटमा राख्नेछ। किनभने यसलाई अमेरिका, फ्रान्स र बेलायती युद्धपोत र पनडुब्बीबाट खतरा छ ।

आगामी समयमा यी पोजिसनहरूमा परिवर्तन हुनेछ। अमेरिकी उत्तरी कमाण्डले सिनेटको सशस्त्र सेवा समितिलाई रुसले आफ्नो सबैभन्दा शक्तिशाली र शान्त आणविक पनडुब्बीलाई अमेरिकी तटीय क्षेत्रमा गस्तीका लागि निरन्तर तैनाथ गर्न सक्ने बताएको थियो।

अबको दुई वर्षमा यो सम्भव छ । रुसले आफ्नो यासेन क्लास आणविक पनडुब्बीहरुको तैनाथी बढाउन थालेको छ । रुसले यी पनडुब्बीहरूलाई प्रशान्त महासागरमा पनि तैनाथ गरेको छ।

आगामी दुई वर्षभित्र रुसले पनि आफ्ना आणविक पनडुब्बीहरू चौबीसै घण्टा निरन्तर निगरानीमा लगाउनेछ। यसको मतलब यो खेल अन्त्य गर्न अमेरिका र मित्र राष्ट्रहरूले केही नयाँ व्यवस्था गर्नुपर्नेछ।

अन्यथा चीन र रुस दुवै मिलेर अमेरिकाका लागि ठूलो समस्या बन्न सक्छन् । जहाँसम्म अमेरिकाको सवाल छ, उसले प्रशान्त क्षेत्रमा २० आणविक पनडुब्बी तैनाथ गरेको छ। यी मध्ये केही गुआममा छन् र केही हवाईमा।

२०२७ सम्म, अमेरिकी र ब्रिटिश आणविक पनडुब्बीहरू पश्चिमी अष्ट्रेलियाबाट सञ्चालन हुनेछन्। अमेरिकाले पनि अष्ट्रेलियालाई पनडुब्बी बनाउन सहयोग गरिरहेको छ । यो एक परमाणु पनडुब्बी हुनेछ। अमेरिकाले भर्जिनिया क्लासको पनडुब्बी बनाएर अस्ट्रेलियालाई दिने भएको छ ।

अमेरिकाका यी मिसाइलहरूले युद्धपोत र पी-८ पोसेडोन निगरानी विमानहरूको सहयोगमा आणविक ब्यालेस्टिक मिसाइलले सुसज्जित पनडुब्बीहरूलाई मार्दै आएका छन्। अमेरिकाको समुद्रीतटमा सेन्सरहरूको नेटवर्क छ। जसले पनडुब्बीहरू कहाँ छन् भनेर बताउँछ।

लन्डन इन्टरनेशनल इन्स्टिच्युट अफ स्ट्रेटेजिक स्टडीजका रक्षा विशेषज्ञ टिमोथी राइटले भनेका छन्, ‘अमेरिका एक्लै यो अवस्थाबाट बाहिर निस्कन सक्छ । तर, आणविक हतियारले सुसज्जित देशले मात्र चीन र रुस जस्ता आणविक हतियारले सुसज्जित देशसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्नेछन् ।’