अमेरिका । संयुक्त राज्य अमेरिकामा स्थापित विश्वव्यापी क्यान्सर उपचारसम्बन्धी गैरनाफामूलक संस्था बिनायताराले नाइजेरियामा आफ्नो सेवा विस्तार गर्ने घोषणा गरेको छ। लागोसस्थित एक प्रमुख अस्पतालसँग भएको ऐतिहासिक सहकार्यपछि यो विस्तार सम्भव भएको हो। भारत, नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिकामा पहिले नै विभिन्न परियोजनाहरू सञ्चालन गरिसकेको यस संस्थाले अब आफ्नो कार्यक्षेत्रलाई अझ व्यापक बनाएको छ।

संस्थाले भारतमा प्यालिएटिभ केयर कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ भने नेपालमा सन् २०१६ मा पहिलो बोनम्यारो प्रत्यारोपण केन्द्र स्थापनाका लागि सहयोगत तथा समन्वय गरेको थियो। त्यसैगरी सन् २०१८ मा जनकपुरमा क्यान्सर उपचार केन्द्र सुरु गरिएको थियो। अहिले २०० बेडको क्यान्सर अस्पताल बनाउने प्रक्रियामा अघि बढेको छ।

बिनायताराका अध्यक्ष तथा सह–संस्थापक डा. बिनय शाहले भने, ‘स्रोत अभाव भएका समुदायहरूमा क्यान्सर उपचारको पहुँच सुधार गर्ने हाम्रो लक्ष्यतर्फ यो सहकार्य अर्को महत्वपूर्ण कदम हो।’ नाइजेरिया जस्तो देश, जहाँ स्वास्थ्य सेवा प्रणाली अझै सीमित छ, उक्त ठाउँ बिनायताराका लागि सेवा गर्ने ठूलो अवसर बनेको डा शाहले बताएका छन्। करिब २३० मिलियन जनसंख्या रहेको यस देशमा केवल ८० जना मात्र योग्य क्यान्सर विशेषज्ञ छन्। एक अस्पतालका अनुसार ५१ प्रतिशतभन्दा बढी बिरामीहरू चौथो चरणमा मात्र उपचारका लागि अस्पताल पुग्छन्, जुन अत्यन्त जटिल र जोखिमपूर्ण अवस्था हो।

यी चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न बिनायताराले लागोसस्थित संघीय चिकित्सा केन्द्र, एबुटे मेट्टासँग सहकार्य गरेको छ। अफ्रिकाको सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको देश नाइजेरिया र त्यसको प्रमुख शहर लागोसमा सेवा विस्तार गर्नु रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण मानिएको छ।

भौतिक संरचना र चिकित्सा सुरक्षा

बिनायताराले अस्पतालमा क्यान्सर उपचारलाई सुरक्षित र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक उपकरणहरू उपलब्ध गराएको छ। यी उपकरणहरूले औषधि सही मात्रामा दिन मद्दत गरेका छन्। हाल प्रति महिना करिब ३०४ बिरामीलाई सेवा दिइरहेका छन्। बायोसेफ्टी क्याबिनेटले स्वास्थ्यकर्मीलाई हानिकारक पदार्थबाट जोगाउनुका साथै बिरामीको सुरक्षामा पनि योगदान पुर्‍याउने बताइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय क्षमता विकास र नर्स तालिम

बिनायताराले अस्पतालका नर्सहरूका लागि अनलाइन तालिम कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको छ। यो नेपालमा सफलतापूर्वक कार्यान्वयन गरिएको कार्यक्रमकै विस्तार हो, जहाँ अमेरिकी नर्सहरूले अनलाइनमार्फत प्रशिक्षण दिएका थिए।

यसका साथै, दुईजना नर्सलाई भारतको टाटा चिकित्सा केन्द्र, कोलकातामा विशेष क्यान्सरसम्बन्धी तालिमका लागि पठाइनेछ। उनीहरू फर्किएपछि अन्य नर्सहरूलाई तालिम दिनेछन्, जसले दीर्घकालीन रूपमा स्वास्थ्य सेवामा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।

स्वास्थ्य प्रणाली सुदृढीकरण

बिनायताराले अस्पतालसँग सहकार्य गर्दै क्यान्सर दर्ता प्रणाली स्थापना, प्रारम्भिक पहिचान कार्यक्रम सञ्चालन, तथा बिरामी व्यवस्थापन सुधारका क्षेत्रमा काम गरिरहेको छ। बिरामीको आवागमन विश्लेषण गरेर सेवा प्रवाहलाई अझ प्रभावकारी बनाउने लक्ष्य राखिएको छ।

डा. शाहका अनुसार, ‘अस्पतालमा बिरामीको चाप धेरै भए पनि प्रभावकारी व्यवस्थापन गर्न सके पर्खाइ समय उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सकिन्छ।’

विगतबाट सिक्दै भविष्यतर्फ

विश्वभरका सहयोगी संस्थाहरूले विभिन्न चुनौतीहरू सामना गरिरहेका बेला पनि बिनायतारा ले प्रमाणमा आधारित कार्यक्रममार्फत आफ्नो उद्देश्यलाई निरन्तर अघि बढाइरहेको छ।

डा. शाहले भने, ‘क्यान्सर कुनै सीमानामा सीमित रहदैन। जसलाई राम्रो उपचार सुविधा उपलब्ध छ, उनीहरूले अरूलाई पनि त्यसमा पहुँच दिलाउन सहयोग गर्नुपर्छ।’