काठमाडौं । सधैँ चीनविरुद्ध कडा र आक्रामक रूपमा प्रस्तुत हुने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प वास्तवमा भित्रभित्रै बेइजिङसँग डराइरहेका त छैनन् ? पछिल्लो समय राजनीतिक विश्लेषक र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले ट्रम्पको चीन नीतिलाई लिएर यस्तै प्रश्न उठाउन थालेका छन्।

चुनावी र्‍यालीहरूमा चीनमाथि कडा प्रतिबन्ध र १४० प्रतिशतसम्म भन्सार शुल्क लगाउने धम्की दिने ट्रम्पको व्यवहार वास्तविक नीतिमा भने निकै कमजोर र रक्षात्मक देखिन थालेको छ।

हालै चीनको बेइजिङमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग भएको उच्चस्तरीय शिखर वार्तापछि ट्रम्पको यो “कमजोरी” अझ स्पष्ट रूपमा सतहमा आएको आलोचकहरूको दाबी छ।

गत वर्ष ट्रम्पले चिनियाँ सामानमाथि भारी भन्सार शुल्क लगाउने घोषणा गरेपछि चीनले अमेरिकातर्फ हुने ‘दुर्लभ खनिज तत्व’ र म्याग्नेटको निर्यातमा कडा प्रतिबन्ध लगाइदियो। रक्षा सामग्री, विद्युतीय सवारी र आधुनिक प्रविधिका लागि यी खनिजहरू अमेरिकालाई अत्यावश्यक पर्छन्।

चीनको यो प्रत्युत्तरबाट तर्सिएका ट्रम्पले तुरुन्तै आफ्नो कदम फिर्ता लिँदै चीनसँग अस्थायी सम्झौता गर्न बाध्य भए। यसलाई विश्लेषकहरूले ट्रम्प चीनको आर्थिक हतियारसँग डराएको बलियो प्रमाणका रूपमा लिएका छन्।

बेइजिङमा सी जिनपिङसँग तीन दिनसम्म चलेको वार्तापछि ट्रम्पले “शानदार व्यापारिक सम्झौता” भएको दाबी त गरे, तर अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार अमेरिकाले यसपटक कुनै ठुलो रणनीतिक जित हासिल गर्न सकेन।

चीनले केही अमेरिकी कृषि सामग्री र बोइङ विमान किन्ने आश्वासन दिए पनि चीनको घरेलु अनुदान नीति र बौद्धिक सम्पत्ति चोरी जस्ता गम्भीर मुद्दामा ट्रम्पले सी जिनपिङलाई झुकाउन सकेनन्।

शिखर वार्ताको क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले ट्रम्पलाई ताइवानको मुद्दामा ‘थुसिडाइड्स ट्र्याप’ को प्रसंग निकाल्दै दुई शक्ति राष्ट्रबीच युद्ध हुन सक्ने चेतावनी दिएका थिए। चीनले “थोरै मात्र गल्ती भएमा गम्भीर द्वन्द्व हुने” धम्की दिँदा पनि ट्रम्पले यसपटक ताइवानको पक्षमा विगतमा जस्तो कडा चट्टानी अडान प्रस्तुत गर्न सकेनन्।

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स र अत्याधुनिक सेमिकन्डक्टर चिप्सको दौडमा पनि ट्रम्प प्रशासन चीनलाई एक्ल्याउने रणनीतिबाट पछि हट्दै ‘सहमति र सहकार्य’ को भाषा बोल्न थालेको छ।

यसबाहेक, अमेरिका हाल मध्यपूर्वमा इजरायल र इरानबीचको युद्धमा नराम्ररी अल्झिएको छ। अमेरिकी सैन्य हतियारको भण्डार रित्तिँदै जाँदा ती हतियार बनाउन आवश्यक पर्ने कच्चा पदार्थका लागि अमेरिका चीनकै आपूर्ति प्रणालीमा निर्भर छ।

अर्कोतर्फ, अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रपति ट्रम्पको एकलौटी भन्सार शुल्क लगाउने अधिकारलाई अंकुश लगाइदिएको छ। यसले गर्दा ट्रम्प घरेलु रूपमा पनि कमजोर बनेका छन् र चीनविरुद्ध कठोर कदम चाल्न डराइरहेका छन्।

बाहिर हेर्दा “अमेरिका फस्ट” भन्दै राष्ट्रवादको नारा उराल्ने ट्रम्प चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको अगाडि पुगेपछि भने ‘व्यापारिक डिल’ मै चित्त बुझाउन थालेका छन्। आलोचकहरू भन्छन्— “ट्रम्पको गर्जन जति ठुलो छ, चीनको अगाडि उनको प्रहार र नीति उति नै कमजोर र त्रसित देखिन्छ।”