काठमाडौँ । विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथामा आरोहण पूरा गरी फर्कने क्रममा ६ दिनसम्म हिउँको खोचमा फसेका ५७ वर्षीय अनुभवी नेपाली पर्वतारोही गाइड दावा शेर्पा (हिलेरी दावा) को जीवितै उद्धार गरिएको छ।

सन् २०२६ मे महिनाको अन्त्यतिर सगरमाथाको सफल आरोहण गरी ओर्लने क्रममा उनी आफ्नो टोलीबाट बिछोडिएका थिए। लामो समयसम्म हिउँको ओडारमा मृत्युसँग सङ्घर्ष गरेर फर्किएका शेर्पाको हाल काठमाडौँस्थित ह्याम्स अस्पतालको सघन उपचार कक्ष (आईसीयू) मा उपचार भइरहेको छ र उनको अवस्था अहिले स्थिर रहेको चिकित्सकहरूले जनाएका छन्।

बीबीसी नेपालीसँग कुराकानी गर्दै दावा शेर्पाले ओर्लने क्रममा आफू हराएको नभई अक्सिजन सकिएका कारण अगाडि बढ्न नसकेर पछि रोकिनुपरेको प्रष्ट पारे।

लामो समयसम्म शून्य डिग्री सेल्सियसभन्दा धेरै कम तापमानमा रहँदा उनलाई गम्भीर प्रकारको ‘फ्रोस्टबाइट’ (हिउँले खाएर अङ्गहरू जम्ने समस्या) भएको छ भने उनको हड्डी भाँचिएको र शरीरमा पानीको गम्भीर अभाव (डिहाइड्रेसन) पाइएको छ।

“म जीवितै फर्किउँला भन्ने सोचेकै थिइनँ, मेरो मृत्यु यसरी नै हुनेछ भन्ने ठानेको थिएँ,” उनले आफ्नो कहालीलाग्दो अनुभव सुनाउँदै भने, “६ दिनसम्म म खल्तीमा भेटिएको केही चकलेट खाएर र हिउँ चपाएर जीवित रहन सफल भएँ।”

आरोहण दलका सदस्य एवं भूतपूर्व बेलायती सैनिक क्रिस थ्रोलले दावा शेर्पालाई हराउनुअघि अन्तिम पटक क्याम्प–३ को माथिल्लो भागमा झन्डै ७,५०० मिटरको उचाइमा आफ्नो झोला (ब्याग) माथि बसिरहेको अवस्थामा देखेका थिए।

थ्रोलका अनुसार सोही समयमा अर्का एक पोलिस आरोही अक्सिजन बिना गम्भीर फ्रोस्टबाइटसँग जुधिरहेकाले उनको ध्यान ती विदेशी नागरिकको ज्यान बचाउनेतर्फ केन्द्रित भयो।

उनले पोलिस आरोहीलाई तल ओराल्न मद्दत गर्दा पछाडि फर्किएर हेर्दा दावा शेर्पा आफ्नो स्थानबाट नहल्किएको र उनको हेड–टर्चको उज्यालो समेत नदेखिएकाले सोही क्षेत्रमा रोकिएको अनुमान गरिएको थियो।

दावा शेर्पाका अनुसार अक्सिजन सकिएपछि पहिलो दुई दिन उनले केही पनि खान पाएनन्। त्यसपछि उनले कडा हिउँ चपाउन सुरु गरे जसका कारण उनको दाँतमा कडा पीडा भयो। हिउँको खोच (क्रेभास) मा खसेपछि उनी झन्डै साढे दुई दिनसम्म बाहिर निस्कने बाटो नभेटिएर त्यहीँ थुनिएका थिए।

त्यसैबीच गएको एक हिमपहिरो (एभलाञ्च) को हिउँ सो खोचभित्र भरिन थालेपछि उनले त्यसमाथि पाइला टेक्दै माथि उक्लिने अवसर पाए, जसले उनमा जीवित रहने नयाँ आशा जगायो।

बाहिर निस्किएपछि पुराना डोरीहरूको सहायताले उनी रातभर हिँड्दै सगरमाथाको आधार शिविर (बेसक्याम्प) नजिक पुगेका थिए, जहाँ फोहोर सङ्कलन गर्न माथि जाँदै गरेको सफाइ टोलीले उनलाई फेला पारी उद्धार गरेको थियो।

यसअघि आरोहण सञ्चालक कम्पनीले उद्धार कार्य असम्भव रहेको बताएपछि काठमाडौँमा रहेको उनको परिवारले आस मारिसकेको थियो र उनको अन्तिम संस्कारको तयारी समेत सुरु गरिसकेको थियो।

उनकी पत्नी दामु शेर्पाले श्रीमानलाई जीवितै देख्दा आफूलाई आफ्नै आँखामाथि विश्वास नलागेको र यो एक चमत्कार जस्तै भएको बताइन्। साथै उनकी छोरी मेण्डो ल्हामो शेर्पाले बुबाले आफूलाई चिनेको र कुराकानी गरिरहेकाले परिवारमा खुसी छाएको रोयटर्स समाचार एजेन्सीलाई बताएकी छन्।

यो खोज तथा उद्धार अभियानको नेतृत्व गरिरहेको संस्था ‘८के एक्सपिडिसन्स’ का कार्यकारी निर्देशक पेम्बा शेर्पाले दावा शेर्पाको यो जीवन फिर्तीलाई “पूर्ण रूपमा आत्मरक्षाको अद्भुत क्षमता र चमत्कार” को सङ्ज्ञा दिएका छन्।

इतिहासमै सबैभन्दा व्यस्त मानिएको यस वर्षको आरोहण सिजनमा १,००० भन्दा बढीले सगरमाथाको सफल आरोहण गरिसकेका छन् भने हालसम्म ५ जना आरोहीको मृत्यु भइसकेको छ। १९२० को दशकदेखि रेकर्ड राख्न थालिएयता सगरमाथामा ३०० भन्दा बढीले ज्यान गुमाइसकेका छन्।