काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच जारी युद्धलाई सदाका लागि अन्त्य गर्ने गरी बहुप्रतीक्षित ऐतिहासिक शान्ति सम्झौताको औपचारिक घोषणा भएको छ। आइतबार राती ढिला गरी (नेपाली समयानुसार सोमबार बिहान) मुख्य मध्यस्थकर्ता राष्ट्र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफले यस ऐतिहासिक कूटनीतिक सफलताको पहिलो घोषणा गरेका हुन्।

लगत्तै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत “सम्झौता पूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको” भन्दै यसको पुष्टि गरेका छन्। यसैबीच, अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले फक्स न्युजलाई दिएको अन्तर्वार्तामा यो सम्झौताले आगामी ५० वर्षका लागि मध्य-पूर्वको भू-राजनीति र स्वरूपलाई आधारभूत रूपमै बदल्ने क्षमता राख्ने दाबी गरेका छन्।

आइतबार फक्स न्युजसँग कुरा गर्दै अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले यस सम्झौतालाई अमेरिकी नागरिक र विश्व शान्तिकै लागि एउटा “अत्यन्तै ठुलो विजय” का रूपमा व्याख्या गरे। “मैले आफ्नो सम्पूर्ण जीवनमा संसारको यस क्षेत्र (मध्य-पूर्व) लाई सधैँ कडा सङ्कट र युद्धले घेरिएको मात्र देखेको छु,” भेन्सले भने, “तर राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प इरानबाट आउन सक्ने सम्भावित आणविक तथा सैन्य खतरालाई सदाका लागि अन्त्य गर्न सफल हुनुभएको छ।”

भेन्सले अगाडि थपे, “अब मध्य-पूर्वमा युद्धको सट्टा समृद्धि र सफलताको एउटा नयाँ युगको जग बस्नेछ। स्पष्ट रूपमा भन्नुपर्दा, यो स्थिरताका कारण हामी यस क्षेत्रबाट अमेरिकी जनताका लागि समेत ठुलो खुसीयाली र आर्थिक लाभ ल्याउन सक्छौँ।” उनले यस सम्झौताले विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य घटाउन र अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई राहत दिन मुख्य भूमिका खेल्ने विश्वास समेत व्यक्त गरे।

झन्डै चार महिना लामो भीषण युद्धपछि यो सफलता प्राप्त भएको हो। कतार, साउदी अरब र टर्कीको सहयोगमा मुख्य मध्यस्थकर्ताको भूमिका निभाएको पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफले सोमबार बिहान दुवै पक्ष हतियार बिसाउन र स्थायी रूपमा सैन्य कारबाही रोक्न सहमत भएको घोषणा गरेका थिए। यो सम्झौता लेबनानको मोर्चामा समेत समान रूपमा लागू हुने सरिफले प्रस्ट पारेका छन्।

पाकिस्तानको घोषणा लगत्तै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो ‘ट्रुथ सोसल’ अकाउन्टमा खुसीयाली मनाउँदै लेखे, “इरानसँगको सम्झौता अब पूर्ण भएको छ। सबैलाई बधाई! म यसै साथ विश्वकै प्रमुख व्यापारिक जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ लाई पूर्ण रूपमा खुला गर्ने र इरानमाथि लगाइएको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दीलाई तत्काल हटाउने आदेश जारी गर्दछु। विश्वका जहाजहरू हो, आफ्ना इन्जिनहरू सुरु गर। तेललाई बग्न देऊ!” ट्रम्पले यस सम्झौतालाई आफ्नो कार्यकालको सबैभन्दा ठुलो कूटनीतिक सफलताका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

प्रारम्भिक समझदारी र युद्धविराम सोमबार रातीदेखि नै जमिनमा लागू भइसकेको भए तापनि यस ऐतिहासिक दस्तावेजमा औपचारिक र कानुनी हस्ताक्षर भने आउँदो शुक्रबार, १९ जुन २०२६ का दिन स्विट्जरल्याण्डको जेनेभामा हुने तय भएको छ।

उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले आफू उक्त हस्ताक्षर समारोहमा भाग लिन स्विट्जरल्याण्ड जाने कार्यतालिका बनिसकेको जानकारी दिएका छन्। यद्यपि, सुरक्षा र कूटनीतिक तयारीका प्राविधिक कामहरू पूरा भएमा स्वयं राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नै हस्ताक्षरका लागि स्विट्जरल्याण्ड जान सक्ने सम्भावनालाई समेत भेन्सले खुला राखेका छन्।

यस हस्ताक्षरपछि दुवै देश ६० दिनको प्राविधिक वार्ताको चरणमा प्रवेश गर्नेछन्, जहाँ इरानको परमाणु कार्यक्रमको पूर्ण अन्त्य, प्रतिबन्धहरूको खारेजी र युद्धपछिको पुनर्निर्माणका विषयमा विस्तृत रोडम्याप तय गरिनेछ।