आख्यान केवल लेखकको कल्पनाशिल्प मात्र होइन, यो त समाजको जीवन्त ऐना र मानव मनको गहिरो उत्खनन पनि हो।

‘स्क्रिनको क्षितिज’ को पहिलो खण्डले फेसबुक र म्यासेन्जरको भर्चुअल संसारभित्र हुर्केको एउटा संवेदनशील, अतृप्त र दोधारे मानवीय सम्बन्धलाई जहाँनिर ल्याएर छोडेको थियो, त्यसले पाठकवृत्तमा एउटा वैचारिक तरङ्ग पैदा गरिदियो।

महेशको औँला ‘Send’ र ‘Erase’ को बीचमा रोकिइरहँदा, त्यो दोधार केवल एउटा पात्रको मात्र थिएन, बरु आधुनिक समाजको बदलिँदो नैतिक चेतना र परम्परागत मूल्यमान्यता बीचको अन्तरद्वन्द्व थियो।

यस खुला अन्त्य (Open Ending) ले सिर्जना गरेको कौतुहलता र वैचारिक विमर्शका बीच समाजका विभिन्न क्षेत्रका ३५ जना प्रबुद्ध पाठकहरूबाट अत्यन्तै गहन, तार्किक र मार्मिक प्रतिक्रिया, सुझाव तथा सल्लाहहरू प्राप्त भए।

ती प्रबुद्ध मस्तिष्कका अमूल्य सुझाव, जीवन-दर्शन र समकालीन यथार्थलाई आत्मसात् गर्दै, कथाको आख्यानात्मक लयलाई दुरुस्त राखेर, मानवीय चेतनाका तिनै सम्भावित आयामहरूलाई महेशको मानसिक ऊहापोहभित्रै समाहित गरिएको छ। प्रबुद्ध पाठकहरूको प्रतिक्रिया र सुझाव अनुसार अब कथा यसरी अगाडि बढ्छ:

इटहरीको त्यो चिसो रात अझ गाढा हुँदै गइरहेको थियो। ५ वाटको मधुरो चिममुनि महेशको अनुहारमा मोबाइलको नीलो प्रकाश प्रतिविम्बित भइरहेको थियो। उनको औँला ‘Send’ बटनको ठीक माथिको हावामै अडिएको थियो। त्यो एउटा बटन केवल प्रविधिको भौतिक स्पर्श थिएन, बरु मर्यादा र तृष्णा, सामाजिक बन्धन र वैयक्तिक स्वतन्त्रता बीचको एउटा बलियो लक्ष्मणरेखा थियो।

त्यो दोधारको क्षणमा महेशको मानसपटलमा अनेकौँ सम्भावित पाटाहरू तरङ्गित हुन थाले। उनलाई लाग्यो, यो एउटा म्यासेजले उनको भविष्यको कथालाई भिन्न-भिन्न दिशामा मोडिदिन सक्छ। यदि एउटा परिपक्व र व्यावहारिक मानिसले सोच्ने बाटो रोज्ने हो भने, उनले आफ्नो सामाजिक प्रतिष्ठा र पारिवारिक दायरालाई दाउमा लगाउनु हुँदैनथ्यो।

कोठाको अर्को कुनामा उनकी पत्नीले धार्मिक पुस्तक बन्द गर्दै लामो सुस्केरा हालिन् र ओछ्यानमा पल्टिइन्। भौतिक रूपमा उनी महेशकै कोठामा थिइन्, तर वैचारिक र भावनात्मक रूपमा भने उनी महेशभन्दा कोसौँ टाढाको अलौकिक संसारमा पुगिसकेकी थिइन्। पत्नीको त्यो शान्त र निष्पाप स्वरूपलाई हेर्दा महेशको मनमा अचानक एउटा तीव्र झट्का लाग्यो।

उनलाई लाग्यो- “शारीरिक रूपमा टाढा भए पनि यी त मेरै जीवनसङ्गिनी हुन्, जसले मलाई संसारकै अगाडि आफ्नो मानेकी छिन्। तर म भने यहाँ एउटी अपरिचित महिलालाई आफ्नो भित्री वासना पस्किँदै छु।”

आफ्नै ओछ्यानको यो पवित्रता र पत्नीको मौन निष्ठा अगाडि महेशलाई आफ्नो चाहना निकै सस्तो र कुरूप लाग्यो। यदि सुलक्षणाले यो म्यासेजलाई गलत रूपमा बुझेर उनलाई ब्लक गरिदिइन् भने, उनले एउटा सुन्दर साहित्यिक मित्र त गुमाउने नै थिए, साथै आफ्नै पत्नी र आफ्नै नजरमा पनि सधैँका लागि गिर्ने थिए। भर्चुअल संसारको एउटा क्षणिक तृष्णाका लागि उनी आफ्नो दशकौँ पुरानो सामाजिक अस्तित्व र दाम्पत्य मर्यादा नष्ट गर्न चाहँदैनथे।

यही सोचेर उनको औँला ‘Send’ बाट हट्यो। उनले लामो र गहिरो सास फेर्दै दृढतापूर्वक ‘Backspace’ थिचेर ती सबै शब्दहरू मेटाइदिए। स्क्रिन फेरि खाली भयो, जस्तै उनको विगत तीन वर्षको जीवन।

उनले नयाँ र सन्तुलित शब्दहरू टाइप गरे, “तपाईंको कुरा एकदम सही हो सुलक्षणा जी। भर्चुअल संसार र वास्तविकता फरक हुन्। म तपाईंको विचारको सम्मान गर्छु। शुभरात्रि।” उताबाट तुरुन्तै म्यासेज आयो, “धन्यवाद महेश जी, मलाई खुसी लाग्यो कि तपाईंले मेरो भावना बुझ्नुभयो। शुभरात्रि।”

त्यस रात महेशले मोबाइल बन्द गरे र पत्नीको छेउमा पल्टिए। शारीरिक अतृप्ति र मरुभूमि जस्तो शून्य जीवन त कायमै थियो, तर एउटा गल्तीको खाडलमा खस्नबाट जोगिएकोमा उनको मनमा आत्मसन्तुष्टिको एउटा शीतल हावा चल्यो।

तर, मानव मन सधैँ यति संयमित कहाँ हुन्छ र? मनको अर्को कुनाले तुरुन्तै विद्रोह गर्‍यो। विगत तीन वर्षको उपेक्षा र अतृप्त पुरुषत्वले उनको विवेकलाई छोपिदियो। उनलाई लाग्यो- “आखिर मानिस कति दिन घुटिएर बस्ने? आधुनिक युगमा आफ्नो खुसी खोज्नु र भावना स्पष्ट राख्नु कुनै अपराध होइन। सुलक्षणाले पनि त प्रत्यक्ष नभेटेसम्म समाजको दायरा नाघ्न सक्दिनँ भनेर एउटा सूक्ष्म र अदृश्य सङ्केत दिएकी छिन्।”

यो आँटिलो विचार आउने बित्तिकै संकोचको आवरण हट्यो, उनको काँपिरहेको औँलाले अचानक साहस बटुल्यो र उनले ‘Send’ बटन थिचिदिए। म्यासेज गयो। ‘Seen’ को नीलो टिक मार्क देखिने बित्तिकै महेशको मुटुको धड्कन यसरी बढ्यो, मानो छाती नै फुटेर निस्कनेछ।

निधारमा चिसो पसिना आयो। पाँच मिनेटसम्म सुलक्षणाको तर्फबाट कुनै जवाफ आएन। महेश आत्मग्लानिको भुमरीमा डुब्दै गर्दा अचानक म्यासेजको घण्टी बज्यो। सुलक्षणाले लेखेकी थिइन्, “तपाईंको स्पष्टवादिताका लागि धन्यवाद महेश जी। कमसेकम तपाईंले अरू जस्तो मित्रताको भ्रामक जाल बुनेर छल गर्नुभएन। म अर्को हप्ता एउटा साहित्यिक गोष्ठीको सिलसिलामा विराटनगर आउँदैछु। इटहरी त्यहाँबाट नजिकै छ।

बाँकी कुरा कफीको टेबलमा प्रत्यक्ष नै गरौँ न, हुन्छ?” यो म्यासेज पढेर महेशको ओठका कुनाहरू मुस्कुराए। भर्चुअल स्क्रिनको क्षितिज अब बिस्तारै वास्तविकताको धरातलमा ओर्लँदै थियो। तर यो नयाँ मोडले उनको जीवनमा शीतलता ल्याउने हो कि अर्को आँधी, त्यो भने भविष्यकै गर्भमा लुकेको थियो।

ठीक यही बेला महेशको चेतन मनमा एउटा तेस्रो दार्शनिक विचारले पनि प्रवेश पायो। उनलाई लाग्यो- यो न त म्यासेज पठाउने विषय हो, न त हतारहतार मेट्ने विषय हो। यो त मानव मनको त्यो जटिल अवस्था हो, जहाँ मानिस आफ्नै इच्छाहरूको स्थायी कैदी बन्छ। सुलक्षणालाई भौतिक रूपमा पाउनु वा नपाउनुले उनको जीवनको यो आन्तरिक रिक्तता कहिल्यै मेटिनेवाला थिएन।

उनले न त ‘Send’ थिचे, न त ती शब्दहरू मेट्ने आँट नै जुटाए। ती अतृप्त शब्दहरू स्क्रिनमा त्यसैगरी तैरिरहे— उनको विवशता र मर्यादाको मूक साक्षी बनेर। महेशले बिस्तारै स्मार्टफोनको ‘Power’ बटन थिचेर स्क्रिनलाई अँध्यारो पारिदिए र फोनलाई सिरानीमुनि घुसारे। कोठा फेरि ५ वाटको मधुरो प्रकाशमा फिक्का र सुनसान देखिन थाल्यो।

बाहिर हावाको सरसराहट अझ बढेको थियो। महेशले सिलिङतिर हेर्दै सोचे- “हामी मानिसहरू कति विचित्रका छौँ! सँगै बस्नेसँग मन मिल्दैन, मन मिल्नेसँग जीवन मिल्दैन। यो स्क्रिनको संसार पनि एउटा मृगतृष्णा मात्र त हो!”

उनले आँखा चिम्ले। सिरानीमुनि फोन केही पटक थर्कियो- सायद सुलक्षणाले अघिल्लो म्यासेजको जवाफ नआएर ‘के भयो महेश जी?’ भनेर सोधिरहेकी थिइन् कि? वा कुनै नयाँ सन्देश थियो कि? तर, महेशले त्यो रात फेरि मोबाइल उघारेर हेर्ने साहस गरेनन्। स्क्रिनको क्षितिज धमिलो भइसकेको थियो, र उनका अनेकौँ मानसिक उथलपुथलहरू मनकै मरुभूमिमा शान्त हुँदै अन्धकारमा बिलाए।