काठमाडौं । एउटी महिलाको पेटभित्र १३ वटा पेन, ५ वटा काठको चम्चा र एउटा मैनबत्ती थियो। तीमध्ये एउटा पेन २५ सेन्टिमिटर लामो थियो। चिकित्सकहरूले यी सबै वस्तुहरू सफलतापूर्वक बाहिर निकालेर ती महिलाको ज्यान बचाएका छन्।

तर प्रश्न उठ्छ— यी सबै वस्तुहरू महिलाको पेटभित्र कसरी पुगे? सामान्यतया, खानेकुराबाहेक कुनै सानो वस्तु मात्रै निल्दा पनि पेट तीव्र रूपमा दुख्ने वा पखाला लाग्ने समस्या हुन्छ। तर पेटभित्र यति धेरै वस्तुहरू हुँदा ती महिलालाई कस्तो प्रकारको स्वास्थ्य समस्या भयो?

यी वस्तुहरूलाई कसरी बाहिर निकालियो भन्नेबारे शल्यक्रिया (सर्जरी) मा संलग्न चिकित्सकहरूले बिबिसीलाई जानकारी दिएका छन्।

प्राप्त जानकारी अनुसार भारतको आन्ध्र प्रदेशस्थित पालनाडु जिल्लाको नरसारावपेटकी ३३ वर्षीया एक विवाहित महिलाको छातीको देब्रेपट्टि तीव्र दुखाइ भइरहेको थियो।

त्यसपछि उनका परिवारजनले उनलाई माथाश्री प्राइभेट अस्पतालमा भर्ना गराए।

चिकित्सकहरूले तुरुन्तै उनको इसिजी र इन्डोस्कोपी गरे। डा. रामचन्द्र रेड्डीले बिबिसीलाई बताए अनुसार इसिजी रिपोर्ट सामान्य थियो। तर इन्डोस्कोपीका क्रममा उनको पेटभित्र पेन, चम्चा र मैनबत्ती जस्ता बाह्य वस्तुहरू फेला परे।

डा. रेड्डीले सिटी स्क्यान बाट तुरुन्तै पुष्टि गरेपछि इन्डोस्कोपी र ल्याप्रोस्कोपी शल्यक्रिया गर्ने निर्णय गरिएको बताए। यस शल्यक्रियामार्फत पेटभित्र रहेका सबै पेन, मैनबत्ती र काठका चम्चाहरू बाहिर निकालियो।

बालबालिकाले प्रयोग गर्ने २५ सेन्टिमिटर लामो एउटा पेनले महिलाको पेटमा दुलो पारिसकेको थियो। यसका कारण ‘न्युमोमीडियास्टिनम’ नामक गम्भीर स्वास्थ्य अवस्था सिर्जना भएको थियो। अत्यधिक दुखाइ भएपछि ती महिला अस्पताल आइपुगेकी थिइन्।

डा. रेड्डीका अनुसार ल्याप्रोस्कोपी प्रविधिमार्फत महिलाको पेटबाट कुल १३ वटा पेन, एउटा मैनबत्ती र ५ वटा काठको चम्चा निकालिएको हो। हाल महिलाको स्वास्थ्य अवस्था स्थिर रहेको उनले जानकारी दिए।

यस्तो प्रकारको समस्या आम रूपमा मानसिक स्वास्थ्य समस्याबाट ग्रसित मानिसहरूमा देखिने गर्छ।

डा. रेड्डीले मानसिक रोगबाट पीडित मानिसहरूको रेखदेख गर्नु र उनीहरूले नियमित औषधि खाइरहेका छन् वा छैनन् भनी ध्यान दिनु अभिभावकको जिम्मेवारी भएको बताए।

सम्बन्धित महिलाले एक वर्षअघि पनि यसै गरी चार वटा पेन निलेको र शल्यक्रिया गरेर बाहिर निकालिएको खुलाएकी छन्।

उनी मानसिक समस्यासँग जुधिरहेकाले मनोचिकित्सककहाँ पठाइएको र हाल उनको उपचार जारी रहेको डा. रेड्डीले बताए।

यद्यपि, जोकोहीले यस्ता वस्तुहरू निल्न सक्दैनन्। मानसिक तनाव वा मनोरोगबाट ग्रसित बिरामीहरूले मात्र प्रायः यस्तो हर्कत गर्ने उनले स्पष्ट पारे।

२५ सेन्टिमिटर लामो वस्तु पेटसम्म पुग्नु अत्यन्तै दुर्लभ घटना भएको र आफ्नो चिकित्सकीय करिअरमा पहिलो पटक कसैले यति ठूलो पेन निलेको देखेको डाक्टरले बताए।

बुबासँग झगडा भएपछि ती महिलाले रिसको झोंकमा यी वस्तुहरू निलेको खुलेको छ।

डा. रेड्डीका अनुसार धेरै मानिसहरूले पच्न नसक्ने अखाद्य वस्तुहरू (जस्तै कपाल आदि) खाने गर्छन्।

चिकित्सा विज्ञानमा यस्तो अवस्थालाई ‘ट्राइकोबेजोआर’ भनिन्छ।

निल्ने क्रममा भित्री अङ्गमा दुलो नपरे पनि आन्द्रामा अवरोध (ब्लकेज) हुन सक्छ र निरन्तर बान्ता हुने समस्या देखिन्छ।

बोल्ट र पेन जस्ता तिखा वस्तुहरूले आन्द्रामा दुलो पार्ने (पेरफोरेसन) खतरा रहन्छ।

साना वस्तुहरू दिसाको माध्यमबाट बाहिर निस्कन सक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्। साना बालबालिकाहरूले अज्ञानतावश सिक्काहरू निल्ने गर्छन्, जुन धेरै पटक अभिभावकलाई थाहै नभई दिसाबाट बाहिरिन्छ।

तर यदि आन्द्रामा दुलो परेमा बिरामीमा सङ्क्रमण फैलिएर ‘सेप्टिक नक’ हुन सक्छ, जुन ज्यानलेवा साबित हुन्छ।

गुन्टुरका डा. साइ कृष्णाले बिबिसीलाई बताए अनुसार यस्ता घटनाहरू कहिलेकाहीँ प्रकाशमा आउने गर्छन्। यीमध्ये ९० प्रतिशत मामिलामा बिरामीहरू मानसिक स्वास्थ्य समस्याबाट ग्रसित हुन्छन्।

यस्ता बिरामीहरूले एकै पटक सबै वस्तुहरू निल्दैनन्। उनीहरूले पटक-पटक निलेका वस्तुहरू पेटमै जम्मा भएर बस्छन् र पेटमा अड्किएपछि मात्र दुखाइ सुरु हुन्छ। यस्ता वस्तुहरूलाई तत्काल बाहिर निकाल्न इन्डोस्कोपी र ल्याप्रोस्कोपी जस्ता शल्यक्रिया गरिन्छ।

हालै आफूले पनि एक बिरामीको पेटबाट २० वटा ब्याट्री निकालेको डा. कृष्णाले स्मरण गरे। उनका अनुसार निलेका वस्तुहरू कहिलेकाहीँ महिनाौँसम्म पेटमै रहन सक्छन्। यदि ती वस्तुहरू आन्द्रासम्म पुगेमा भने एक्स-रे गरी जटिल शल्यक्रिया नै गर्नुपर्ने हुन्छ।

यस्तै, ‘द टाइम्स अफ इन्डिया’ को एक प्रतिवेदन अनुसार सन् २०२५ मा भारतको उत्तर प्रदेशस्थित हापुडको एक अस्पतालमा ४० वर्षीय पुरुषको पेटबाट २९ वटा स्टिलका चम्चा, १९ वटा टुथब्रस र दुई वटा पेन निकालिएको थियो।

ती पुरुषले गाजियाबादस्थित सुधार केन्द्र (नशामुक्ति केन्द्र) मा उचित रेखदेख र खाना नपाएपछि रिस र निराशामा आफूलाई हानि पुर्‍याउन ती वस्तुहरू निलेको बताएका थिए।

यसै गरी, ‘नेसनल लाइब्रेरी अफ मेडिसिन’ को प्रतिवेदन अनुसार सन् २०२४ मा इरानको अहवाजस्थित इमाम खोमेनी अस्पतालका चिकित्सकहरूले ३६ वर्षीय पुरुषको पेटबाट ४५० भन्दा बढी धातुका वस्तुहरू सफलतापूर्वक निकालेका थिए।

ग्यास्ट्रोस्टोमी शल्यक्रियामार्फत ती पुरुषको पेटबाट २,९०० ग्राम (करिब ३ किलो) तौल भएका ४५२ वटा स्क्रू, नट, साँचो, ढुङ्गा र अन्य धातुका वस्तुहरू निकालिएको थियो।

प्रतिवेदन अनुसार पेटमा पुगेका यस्ता वस्तुहरूलाई सफलतापूर्वक बाहिर निकाल्न पाउनु निकै दुर्लभ मानिन्छ।

अखाद्य वस्तुहरू निल्नु एक गम्भीर स्वास्थ्य समस्या हो, जुन बालबालिकाहरूमा बढी देखिन्छ। तर वयस्कहरूमा भने खास गरी मानसिक स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरू र जेलमा रहेका कैदीहरूमा यो समस्या देखिने गरेको छ।