बीबीसी। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मिडिया हाउसहरूसँगको आफ्नो तनावपूर्ण सम्बन्धलाई निरन्तरता दिँदै केवल न्युज नेटवर्क (सीएनएन), एमएस नाउ र पोलिटिकोलाई राष्ट्रपतिको आधिकारिक कार्यालय (ह्वाइट हाउस) बाट “तत्काल” प्रतिबन्ध लगाउने घोषणा गरेका छन्।

शुक्रबार आफ्नै सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा पोस्ट गर्दै ट्रम्पले यी सञ्चारमाध्यमहरूले आफ्नो प्रशासनका बारेमा “निरन्तर काल्पनिक र झूटा कथा वा समाचार लेख्ने र प्रसारण गर्ने गरेको” आरोप लगाएका छन्, यद्यपि उनले त्यसको कुनै उदाहरण भने दिएका छैनन्।

ट्रम्पले पछि यसलाई “अत्यन्तै सरल प्रतिबन्ध” भनेका छन्, तर यो कसरी लागू हुनेछ भन्ने स्पष्ट पारेका छैनन्। ती मिडियाका कर्मचारीहरूलाई ह्वाइट हाउसको परिसरमा प्रवेश गर्नबाट रोक लगाइनेछ वा छैन भन्ने अझै अस्पष्ट छ।

सीएनएनले यस कदमलाई अमेरिकी प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको “गैरकानुनी हमला” भन्दै कडा भर्त्सना गरेको छ। ट्रम्पको यो निर्णय अदालतमा कानुनी चुनौतीको रूपमा जाने लगभग निश्चित छ।

यो घोषणालगत्तै पोलिटिको र सीएनएनका पत्रकारहरू ह्वाइट हाउस परिसरमै रहेका थिए। साथै, सीएनएनको एक टोली उपराष्ट्रपति जेडी भेन्ससँगै आयवामा भएको एउटा कार्यक्रमको यात्रामा पनि रहेको थियो।

एक विज्ञप्ति जारी गर्दै सीएनएनले सम्भावित प्रतिबन्धलाई गैरकानुनी भन्दै आफ्नो ह्वाइट हाउस टोली र उनीहरूको निष्पक्ष एवं सही समाचार सङ्कलनको पूर्ण समर्थन गर्ने जनाएको छ।

“अमेरिकी संविधान अन्तर्गत सरकारको कुनै बाधा वा हस्तक्षेपविना समाचार सङ्कलन गर्ने हाम्रो अधिकार छ,” सीएनएनको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “यदि राष्ट्रपति ट्रम्पले धम्की दिएअनुसार प्रतिबन्ध अघि बढेमा, यो मौलिक र संवैधानिक रूपमा संरक्षित अधिकारमाथि गैरकानुनी प्रहार हुनेछ।”

पोलिटिकोले पनि एक विज्ञप्ति जारी गर्दै भनेको छ, “हामी यो ह्वाइट हाउस र भविष्यका ह्वाइट हाउसका बारेमा निष्पक्ष समाचार निरन्तर प्रस्तुत गरिरहनेछौँ। हाम्रा प्रथम संशोधन (अमेरिकी संविधानको प्रेस स्वतन्त्रता सम्बन्धी व्यवस्था) सम्बन्धी अधिकारहरूलाई सीमित गर्ने कुनै पनि प्रयासविरुद्ध हामी जोडदार रूपमा रक्षा गर्नेछौँ।”

पहिले एमएसएनबीसी  नामले चिनिने एमएस नाउले भने यस विषयमा टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ।

ट्रम्पले आफ्नो पोस्टमा लेखेका थिए: “संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति, ट्रम्प प्रशासन वा संयुक्त राज्य अमेरिकाको समाचार प्रस्तुत गर्दा मिडिया हाउसहरूलाई निरन्तर काल्पनिक र झूटा कुराहरू लेख्न वा प्रसारण गर्न दिनु हुँदैन। अन्य समाचार संस्थाहरू पनि यसपछि आउनेछन्।” यद्यपि, उक्त पोस्टमा कुन समाचार वा रिपोर्टका कारण यो कदम चालिएको हो भन्नेबारे केही उल्लेख गरिएको थिएन।

ह्वाइट हाउस कभर गर्ने पत्रकारहरूको संस्था (ह्वाइट हाउस करेस्पोन्डेन्ट्स एसोसिएसन – WHCA) कि अध्यक्ष ज्याकी हेइनरिचले आफ्नो काम गरिरहेका कारण निसाना बनाइएका सहकर्मीहरूको “रक्षा” मा आफूहरू उभिने बताएकी छन्।

फक्स न्युजमा काम गर्ने हेइनरिचले भनिन्, “यो पत्रकारहरूको अधिकारभन्दा बढी कुरा हो। यो त देशको सर्वोच्च पदमा जो बसे पनि उनीहरूका गतिविधि, नीति र निर्णयहरूको पूर्ण र स्वतन्त्र विवरण पाउने अमेरिकी जनताको अधिकारको कुरा हो।”

शुक्रबार दिउँसो राष्ट्रपतिको मुख्य कार्यकक्ष (ओभल अफिस) मा प्रतिबन्धबारे सोधिएको प्रश्नमा ट्रम्पले यो घोषणा शुक्रबार नै हुनुको कुनै विशेष कारण नभएको बताए।

“यो त वास्तवमा विगत केही वर्षदेखि जम्मा भएका समाचारहरूको परिणाम हो,” उनले भने, “मानिस यसबाट दिक्क हुन्छन्।”

ट्रम्पले “अन्य मिडिया पनि यसमा थपिन सक्ने” बताए पनि कुनै निश्चित मिडियाको नाम भने लिएनन्। आफ्नो घोषणापछि कानुनी चुनौतीहरू आउन सक्ने कुरालाई स्वीकार गर्दै उनले भने, “यो (अदालतमा) टिकोस् वा नटिकोस्, यसलाई औँल्याउनु राम्रो कुरा हो जस्तो मलाई लाग्छ।”

जनवरी २०२५ मा पुनः सत्तामा फर्किएदेखि ट्रम्प र उनका प्रशासनिक अधिकारीहरू ह्वाइट हाउसका पत्रकारहरूसँग पटक-पटक जुध्दै आएका छन्। आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा ट्रम्पले अमेरिकी जनतालाई विविध दृष्टिकोण प्रदान गर्न आवश्यक रहेको तर्क गर्दै अनुदारवादी (कन्जरभेटिभ) ब्लगर, इन्फ्लुएन्सर र अन्य मिडियालाई पनि ह्वाइट हाउसको प्रेस रुममा ल्याउने प्रयास गरेका छन्।

फेब्रुअरीमा, ह्वाइट हाउसले ट्रम्पसम्म पहुँच पाउने ‘प्रेस पुल’ (समाचार साझा गर्ने पत्रकार समूह) को नियन्त्रण आफूले लिने घोषणा गरेको थियो, जुन एक शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि ह्वाइट हाउस करेस्पोन्डेन्ट्स एसोसिएसनले व्यवस्थापन गर्दै आएको थियो।

सोही महिना, ‘मेक्सिकोको खाडी’ को सट्टा ‘अमेरिकाको खाडी’ शब्द प्रयोग नगरेको भन्दै एसोसिएटेड प्रेस (एपी) का पत्रकार तथा फोटोग्राफरहरूलाई ओभल अफिस वा राष्ट्रपतिको आधिकारिक विमान (एयर फोर्स वान) जस्ता सीमित पहुँच भएका स्थानहरूमा जानबाट रोक लगाइएको थियो। एपीले तुरुन्तै अदालतमा मुद्दा दायर गरेको थियो र त्यो मुद्दा अझै विचाराधीन छ।

राष्ट्रपति प्रायः ओभल अफिस, एयर फोर्स वान र ह्वाइट हाउसका कार्यक्रमहरूमा पत्रकारहरूसँग भिड्ने गर्छन् र उनीहरूलाई “फेक न्युज” (भ्रामक समाचार) र “अभद्र” भन्ने गर्छन्।

आफ्नो पहिलो कार्यकालमा पनि ट्रम्पले सीएनएनका सम्वाददाता जिम एकोस्टालाई ह्वाइट हाउस प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगाएका थिए, तर सीएनएनले मुद्दा हालेपछि उनको प्रवेश पत्र पुनःबहाली गरिएको थियो।

सीएनएन अमेरिकाका ती पाँच समाचार संस्थाहरूमध्ये एक हो जसले ‘प्रेस पुल’ को लागि भिडियो छायांकन गर्छन्। (प्रेस पुल भनेको कुनै एक मिडिया वा पत्रकारले राष्ट्रपति सम्बन्धी कार्यक्रमको विवरण अन्य मिडियाहरूसँग साझा गर्ने व्यवस्था हो। बीबीसीले ह्वाइट हाउसको रेडियो पुलमा योगदान गर्दछ।)

ट्रम्पको यो घोषणाको प्रेस स्वतन्त्रताका प्रमुख पक्षधर संस्थाहरूले तुरुन्तै आलोचना गरेका छन्।

कोलम्बिया विश्वविद्यालयको नाइट फर्स्ट एमेन्डमेन्ट इन्स्टिच्युटले शुक्रबार दिउँसो एक विज्ञप्ति जारी गर्दै भनेको छ, “ठ्याक्कै यही विषयमा धेरै अदालतहरूले उहाँको विपक्षमा निर्णय गरिसकेको अवस्थामा राष्ट्रपति ट्रम्पले अहिलेसम्म त पाठ सिकिसक्नुपर्ने हो।”

इन्स्टिच्युटका कार्यकारी निर्देशक जमिल जाफरले भने, “यदि राष्ट्रपति ट्रम्पले यी समाचार संस्थाहरूलाई ह्वाइट हाउसको प्रेस पुलबाट निकाल्न खोज्नुभएको हो भने, उहाँको यो कार्य दोब्बर असंवैधानिक छ। किनकि प्रेस पुल ‘प्रथम संशोधन’ अन्तर्गत एउटा ‘सार्वजनिक मञ्च’ हो, जसको अर्थ राष्ट्रपतिले पत्रकारहरूलाई उनीहरूको दृष्टिकोणका आधारमा बाहिर राख्न पाउनुहुन्न।”

मिडियालाई कानुनी सेवा प्रदान गर्ने प्रमुख संस्था ‘रिपोर्टर्स कमिटी फर फ्रिडम अफ द प्रेस’ ले ट्रम्पको प्रतिबन्ध “स्पष्ट रूपमा असंवैधानिक” भएकाले अदालतले यसलाई चाँडै खारेज गर्ने अपेक्षा राखेको छ।

“ह्वाइट हाउसले एक पटक केही पत्रकारहरूलाई भित्र आउन अनुमति दिइसकेपछि, उनीहरूको रिपोर्टिङ मन परेन भन्दैमा अरूलाई प्रतिबन्ध लगाउन पाउँदैन भन्ने कुरा प्रथम संशोधनमा प्रस्ट छ,” संस्थाका अध्यक्ष ब्रुस ब्राउनले भने।

‘फ्रिडम अफ द प्रेस फाउन्डेसन’ ले पनि यो कदम गैरकानुनी भएको बताउँदै थपेको छ, “योभन्दा मूर्खतापूर्ण कदमको कल्पना गर्न पनि गाह्रो छ।”

“ट्रम्पले वर्षौँदेखि मिडियासँग प्रतिशोध लिँदै आउनुभएको छ, तर यसले उहाँलाई कुनै मद्दत गरेको छैन,” फाउन्डेसनले भनेको छ, “यी आपत्तिजनक आक्रमणहरूले उहाँ सुसूचित जनतादेखि कति डराउनुहुन्छ भन्ने मात्र देखाउँछ।”

ट्रम्पले द वाल स्ट्रिट जर्नल, द न्युयोर्क टाइम्स र बीबीसीलगायत धेरै अमेरिकी तथा अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूविरुद्ध कानुनी कारबाही चलाएका छन्। तीमध्ये केही मुद्दाहरूमा मिडिया संस्थाहरू करोडौँ डलर क्षतिपूर्ति तिर्न सहमत भएका थिए। बीबीसीविरुद्ध ट्रम्पको मुद्दा भने अझै अदालतमा विचाराधीन छ।