काठमाडौं । न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्रस‌घीय महासभाका क्रममा इरान र अमेरिकाबीच वार्ताको प्रयास भइरहेका बेला होर्मुज स्ट्रेटलाई लिएर ठूलो बयान बाहिर आएको छ। एक वरिष्ठ इरानी अधिकारीले यदि अमेरिकाले सैन्य दबाब कम गर्छ र इरानी बन्दरगाहहरूको नाकाबन्दी हटाउँछ भने इरानले ७ दिनभित्र होर्मुज स्ट्रेटलाई पुनः खोल्न सक्ने बताएका छन्।

इरानले यो प्रस्ताव मध्यस्थकर्ताहरूमार्फत अमेरिकासमक्ष पहिले नै पुर्याइसकेको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले पनि अमेरिकी दूत स्टिभ विटकफसँगको कुराकानीमा होर्मुजलाई लिएर तेहरानका सर्तहरू राखेका छन्।

इरानी पक्षका अनुसार यी सर्तहरूमा अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउनु, इरानको रोक्का (फ्रिज) गरिएको सम्पत्ति फुकुवा गर्नु र सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य गर्नु समावेश छ। न्युयोर्कमा वार्ता अघि बढाउनका लागि इरानी प्रतिनिधिमण्डललाई पूर्ण अधिकार पनि दिइएको छ।

होर्मुजलाई लिएर भइरहेका कूटनीतिक प्रयासहरू इरान र अमेरिकामा मात्र सीमित छैनन्। कतारले पाकिस्तानसँग मिलेर तेहरान र वासिङ्टनबीच वार्ताको बाटो खोल्ने प्रयास गरिरहेको जनाएको छ। साउदी अरब, मिस्र (इजिप्ट), पाकिस्तान र टर्कीले पनि वार्ता र कूटनीतिको समर्थन गरेका छन्।

अराघचीले न्युयोर्कमा कतारका प्रधानमन्त्री तथा विदेशमन्त्री मोहम्मद बिन अब्दुलरहमान अल थानीसँग भेटघाट गरे। अर्कातिर, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले खाडी (गल्फ) मुलुकका नेताहरूसँग बैठक गरे। ट्रम्पले अमेरिकाले सबै पक्षको कुरा सुनिरहेको र इरानसँग सम्झौतातर्फ वार्ता अघि बढ्न सक्ने बताएका छन्।

यद्यपि, वार्ताको प्रयासका बीच दुवैतर्फबाट कडा अभिव्यक्तिहरू पनि जारी छन्। ट्रम्पले संयुक्त राष्ट्रसंघमा आफ्नो सम्बोधनका क्रममा इरानमाथि दबाब बढाउन अपिल गरे र पछि तेहरानलाई छिट्टै निर्णय लिन भने।इरानका तर्फबाट पनि होर्मुजका विषयमा प्रस्ट संकेत दिइएको छ कि यो उसका लागि वार्ताको एक मुख्य विषय हो।

इरानी संसद्का डेपुटी सभामुख अली निकजादले वार्ता अब होर्मुजसँग जोडिएको र इरान यस स्ट्रेटको विषयमा पछि नहट्ने बताएका छन्।अर्थात्, न्युयोर्कमा भइरहेको कूटनीतिक हलचलका बीच होर्मुज स्ट्रेट अब इरान-अमेरिका वार्ताको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषय बनिरहेको देखिन्छ।

इरानले यसलाई खोल्नका लागि ७ दिनको संकेत दिएको छ, तर यसका लागि अमेरिकाले पहिले सैन्य दबाब कम गर्ने र इरानी बन्दरगाहहरूको नाकाबन्दी हटाउने जस्ता सर्तहरू मान्नुपर्नेछ।